ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.28.1
निहतं दूषणं दृष्ट्वा रणे त्रिशिरसा सह।
खरस्याप्यभवत् त्रासो दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ॥ ३.२८.१ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶಿರನೊಂದಿಗೆ ದೂಷಣನು ಹತನಾದುದನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಖರನಿಗೂ ಭಯ ಉಂಟಾಯಿತು.
3.28.2
स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविषह्यं महाबलम्।
हतमेकेन रामेण दूषणस्त्रिशिरा अपि ॥ ३.२८.२ ॥
ಅವನು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಮಹಾಬಲದ ರಾಕ್ಷಸಸೇನೆಯು ಒಬ್ಬನೇ ರಾಮನಿಂದ ಹತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡನು; ದೂಷಣ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶಿರನೂ ಹತರಾದರು.
3.28.3
तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः।
आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा ॥ ३.२८.३ ॥
ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಹತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡ ವಿಷಣ್ಣ ಮನಸ್ಕನಾದ ರಾಕ್ಷಸ ಖರನು, ನಮುಚಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಂತೆ ರಾಮನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು.
3.28.4
विकृष्य बलवच्चापं नाराचान् रक्तभोजनान्।
खरश्चिक्षेप रामाय क्रुद्धानाशीविषानिव ॥ ३.२८.४ ॥
ಬಲವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು, ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಖರನು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅವು ಕ್ರುದ್ಧ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಇದ್ದವು.
3.28.5
ज्यां विधुन्वन् सुबहुशः शिक्षयास्त्राणि दर्शयन्।
चचार समरे मार्गान् शरै रथगतः खरः ॥ ३.२८.५ ॥
ಬಿಲ್ಲಿನ ದಾರವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಲುಗಿಸುತ್ತ, ಕೌಶಲದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ, ರಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಖರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
3.28.6
स सर्वाश्च दिशो बाणैः प्रदिशश्च महारथः।
पूरयामास तं दृष्ट्वा रामोऽपि सुमहद् धनुः ॥ ३.२८.६ ॥
ಆ ಮಹಾರಥನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ತುಂಬಿಸಿದನು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನೂ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.
3.28.7
स सायकैर्दुर्विषहैर्विस्फुलिङ्गैरिवाग्निभिः।
नभश्चकाराविवरं पर्जन्य इव वृष्टिभिः ॥ ३.२८.७ ॥
ಅವನು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಬೆಂಕಿಕಿಡಿಗಳಂತಿದ್ದ ಅವುಗಳಿಂದ, ಮೋಡ ಮಳೆಯಿಂದ ತುಂಬುವಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬಿದನು.
3.28.8
तद् बभूव शितैर्बाणैः खररामविसर्जितैः।
पर्याकाशमनाकाशं सर्वतः शरसंकुलम् ॥ ३.२८.८ ॥
ಖರ ಮತ್ತು ರಾಮರು ಬಿಟ್ಟ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಜಾಗವೇ ಉಳಿಯದಂತಾಯಿತು.
3.28.9
शरजालावृतः सूर्यो न तदा स्म प्रकाशते।
अन्योन्यवधसंरम्भादुभयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ३.२८.९ ॥
ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಆಗ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ; ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಲ್ಲುವ ಆವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
3.28.10
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः।
आजघान रणे रामं तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ३.२८.१० ॥
ಆಗ ರಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾಲೀಕ, ನಾರಾಚ ಮತ್ತು ಹರಿತ ತುದಿಯ ವಿಕರ್ಣಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಮಹಾ ಆನೆಯನ್ನು ಅಂಕುಶದಿಂದ ಚುಚ್ಚುವಂತೆ.
3.28.11
तं रथस्थं धनुष्पाणिं राक्षसं पर्यवस्थितम्।
ददृशुः सर्वभूतानि पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ ३.२८.११ ॥
ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನೋಡಿದವು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ ಹಿಡಿದ ಯಮನಂತೆ.
3.28.12
हन्तारं सर्वसैन्यस्य पौरुषे पर्यवस्थितम्।
परिश्रान्तं महासत्त्वं मेने रामं खरस्तदा ॥ ३.२८.१२ ॥
ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತವನು, ದಣಿದಿದ್ದರೂ ಮಹಾಧೈರ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಮನನ್ನು ಆಗ ಖರನು ಹಾಗೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.
3.28.13
तं सिंहमिव विक्रान्तं सिंहविक्रान्तगामिनम्।
दृष्ट्वा नोद्विजते रामः सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.२८.१३ ॥
ಸಿಂಹದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಸಿಂಹದ ನಡಿಗೆಯವನೂ ಆದ ಆ ಖರನನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ರಾಮನು ವಿಚಲಿತನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಸಿಂಹವು ಸಣ್ಣ ಮೃಗವನ್ನು ಕಂಡು ವಿಚಲಿತವಾಗದಂತೆ.
3.28.14
ततः सूर्यनिकाशेन रथेन महता खरः।
आससादाथ तं रामं पतङ्ग इव पावकम् ॥ ३.२८.१४ ॥
ಆಗ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮಹಾರಥದಲ್ಲಿ ಖರನು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪತಂಗದಂತೆ.
3.28.15
ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे महात्मनः।
खरश्चिच्छेद रामस्य दर्शयन् हस्तलाघवम् ॥ ३.२८.१५ ॥
ಆಗ ಖರನು ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ಬಾಣಸಹಿತ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯ ಬಳಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು, ತನ್ನ ಕೈಚಳಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ.
3.28.16
स पुनस्त्वपरान् सप्त शरानादाय मर्मणि।
निजघान रणे क्रुद्धः शक्राशनिसमप्रभान् ॥ ३.२८.१६ ॥
ನಂತರ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆದನು; ಅವು ಇಂದ್ರವಜ್ರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
3.28.17
ततः शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्।
अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः ॥ ३.२८.१७ ॥
ನಂತರ ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಮನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ, ಖರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದನು.
3.28.18
ततस्तत्प्रहतं बाणैः खरमुक्तैः सुपर्वभिः।
पपात कवचं भूमौ रामस्यादित्यवर्चसम् ॥ ३.२८.१८ ॥
ಆಗ ಖರನು ಬಿಟ್ಟ ಗಂಟುಗಳುಳ್ಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ರಾಮನ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕವಚ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು.
3.28.19
स शरैरर्पितः क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राघवः।
रराज समरे रामो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ३.२८.१९ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಘವನು ಕೋಪದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
3.28.20
ततो गम्भीरनिर्ह्रादं रामः शत्रुनिबर्हणः।
चकारान्ताय स रिपोः सज्यमन्यन्महद्धनुः ॥ ३.२८.२० ॥
ಆಗ ಶತ್ರುನಾಶಕ ರಾಮನು ಶತ್ರುವಿನ ಅಂತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಭೀರ ನಾದದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೆದೆ ಏರಿಸಿದನು.
3.28.21
सुमहद् वैष्णवं यत् तदतिसृष्टं महर्षिणा।
वरं तद् धनुरुद्यम्य खरं समभिधावत ॥ ३.२८.२१ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ನೀಡಿದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೈಷ್ಣವ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಾಮನು ಖರನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
3.28.22
ततः कनकपुङ्खैस्तु शरैः संनतपर्वभिः।
चिच्छेद रामः संक्रुद्धः खरस्य समरे ध्वजम् ॥ ३.२८.२२ ॥
ಆಗ ಅತಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗರಿಗಳ, ನೇರ ಗಂಟುಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಖರನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.28.23
स दर्शनीयो बहुधा विच्छिन्नः काञ्चनो ध्वजः।
जगाम धरणीं सूर्यो देवतानामिवाज्ञया ॥ ३.२८.२३ ॥
ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾದ ಆ ಚಿನ್ನದ ಧ್ವಜ ಹಲವು ತುಂಡಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು; ದೇವತೆಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನೇ ಭೂಮಿಗಿಳಿದಂತೆ.
3.28.24
तं चतुर्भिः खरः क्रुद्धो रामं गात्रेषु मार्गणैः।
विव्याध हृदि मर्मज्ञो मातङ्गमिव तोमरैः ॥ ३.२८.२४ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಖರನು ಮರ್ಮವನ್ನರಿಯುವವನಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಮನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಆನೆಗೆ ಈಟಿಗಳಿಂದ ಇರಿಯುವಂತೆ ಇರಿದನು.
3.28.25
स रामो बहुभिर्बाणैः खरकार्मुकनिःसृतैः।
विद्धो रुधिरसिक्ताङ्गो बभूव रुषितो भृशम् ॥ ३.२८.२५ ॥
ಖರನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ಹಲವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ರಾಮನ ದೇಹ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದುಹೋಯಿತು; ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
3.28.26
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः संगृह्य परमाहवे।
मुमोच परमेष्वासः षट् शरानभिलक्षितान् ॥ ३.२८.२६ ॥
ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಪರಮ ಧನುರ್ಧರನು ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ಆರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
3.28.27
शिरस्येकेन बाणेन द्वाभ्यां बाह्वोरथार्पयत् ।
त्रिभिश्चन्द्रार्धवक्त्रैश्च वक्षस्यभिजघान ह ॥ ३.२८.२७ ॥
ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ತಲೆಗೆ, ಎರಡರಿಂದ ಭುಜಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆದನು; ಮತ್ತು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಮೊನೆಯ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
3.28.28
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान् भास्करोपमान्।
जघान राक्षसं क्रुद्धस्त्रयोदश शिलाशितान् ॥ ३.२८.२८ ॥
ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದ ಹದಿಮೂರು ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
3.28.29
रथस्य युगमेकेन चतुर्भिः शबलान् हयान्।
षष्ठेन च शिरः संख्ये चिच्छेद खरसारथेः ॥ ३.२८.२९ ॥
ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ರಥದ ನೊಗವನ್ನು, ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಚಿತ್ರಬಣ್ಣದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಆರನೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖರನ ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.28.30
त्रिभिस्त्रिवेणून् बलवान् द्वाभ्यामक्षं महाबलः।
द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः ॥ ३.२८.३० ॥
ಬಲಶಾಲಿ ರಾಮನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ಧ್ವಜದಂಡಗಳನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ಅಚ್ಚನ್ನು, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಖರನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಅದರ ಬಾಣದೊಂದಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.28.31
छित्त्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव।
त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम् ॥ ३.२८.३१ ॥
ವಜ್ರದಂತಿರುವ ಬಾಣದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇಂದ್ರಸಮನಾದ ರಾಘವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಖರನನ್ನು ಇರಿದನು.
3.28.32
प्रभग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
गदापाणिरवप्लुत्य तस्थौ भूमौ खरस्तदा ॥ ३.२८.३२ ॥
ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದು, ರಥವಿಲ್ಲದೆ, ಕುದುರೆಗಳು ಹತವಾಗಿ, ಸಾರಥಿಯೂ ಹತನಾಗಿ, ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಖರನು ಆಗ ಹಾರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತನು.
3.28.33
तत् कर्म रामस्य महारथस्य
समेत्य देवाश्च महर्षयश्च।
अपूजयन् प्राञ्जलयः प्रहृष्टा-
स्तदा विमानाग्रगताः समेताः ॥ ३.२८.३३ ॥
ಮಹಾರಥ ರಾಮನ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಆಗ ವಿಮಾನಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗೌರವಿಸಿದರು.