వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.28.1
निहतं दूषणं दृष्ट्वा रणे त्रिशिरसा सह।
खरस्याप्यभवत् त्रासो दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ॥ ३.२८.१ ॥
యుద్ధంలో త్రిశిరుడితో పాటు దూషణుడు hతుడవడాన్ని, రాముని పరాక్రమాన్ని చూసి ఖరునికి కూడా భయం కలిగింది.
3.28.2
स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविषह्यं महाबलम्।
हतमेकेन रामेण दूषणस्त्रिशिरा अपि ॥ ३.२८.२ ॥
అతడు ఎదురులేని, మహాబలమైన రాక్షససైన్యం ఒక్క రాముని చేత హతమవడాన్ని చూశాడు; దూషణుడు, త్రిశిరుడు కూడా హతులయ్యారు.
3.28.3
तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः।
आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा ॥ ३.२८.३ ॥
తన సైన్యంలో ఎక్కువ భాగం హతమవడం చూసి విచారించిన రాక్షసుడు ఖరుడు, నముచి ఇంద్రుని సమీపించినట్లు రాముని సమీపించాడు.
3.28.4
विकृष्य बलवच्चापं नाराचान् रक्तभोजनान्।
खरश्चिक्षेप रामाय क्रुद्धानाशीविषानिव ॥ ३.२८.४ ॥
బలమైన విల్లును లాగి, రక్తాన్ని త్రాగే నారాచ బాణాలను ఖరుడు రాముని మీదకు ప్రయోగించాడు; అవి కోపించిన విషసర్పాల వలె ఉన్నాయి.
3.28.5
ज्यां विधुन्वन् सुबहुशः शिक्षयास्त्राणि दर्शयन्।
चचार समरे मार्गान् शरै रथगतः खरः ॥ ३.२८.५ ॥
అనేకసార్లు ఒరిని కదిలిస్తూ, నేర్పుతో అస్త్రాలను చూపుతూ, రథంపై ఉన్న ఖరుడు యుద్ధంలో బాణాలతో మార్గాలను సృష్టిస్తూ తిరిగాడు.
3.28.6
स सर्वाश्च दिशो बाणैः प्रदिशश्च महारथः।
पूरयामास तं दृष्ट्वा रामोऽपि सुमहद् धनुः ॥ ३.२८.६ ॥
ఆ మహారథుడు బాణాలతో అన్ని దిశలను, ఉపదిశలను నింపివేశాడు; అది చూసి రాముడు కూడా తన గొప్ప ధనుస్సును ఎత్తాడు.
3.28.7
स सायकैर्दुर्विषहैर्विस्फुलिङ्गैरिवाग्निभिः।
नभश्चकाराविवरं पर्जन्य इव वृष्टिभिः ॥ ३.२८.७ ॥
అతడు భరించరాని బాణాలతో, అగ్నికణాల వంటి వాటితో, మేఘం వర్షంతో నింపినట్లు ఆకాశాన్ని ఖాళీ లేకుండా నింపాడు.
3.28.8
तद् बभूव शितैर्बाणैः खररामविसर्जितैः।
पर्याकाशमनाकाशं सर्वतः शरसंकुलम् ॥ ३.२८.८ ॥
ఖర, రాములు విడిచిన వాడి బాణాలతో అది అన్ని వైపులా బాణాలతో నిండి, ఆకాశంలో ఖాళీ స్థలమే లేకుండా అయింది.
3.28.9
शरजालावृतः सूर्यो न तदा स्म प्रकाशते।
अन्योन्यवधसंरम्भादुभयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ३.२८.९ ॥
బాణాల వలతో కప్పబడిన సూర్యుడు అప్పుడు ప్రకాశించలేదు; ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చంపాలన్న ఆవేశంతో పోరాడుతున్నారు.
3.28.10
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः।
आजघान रणे रामं तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ३.२८.१० ॥
అప్పుడు రణంలో అతడు నాలీక, నారాచ, వికర్ణి అనే వాడి బాణాలతో రాముడిని కొట్టాడు, మహా ఏనుగును అంకుశాలతో పొడిచినట్లు.
3.28.11
तं रथस्थं धनुष्पाणिं राक्षसं पर्यवस्थितम्।
ददृशुः सर्वभूतानि पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ ३.२८.११ ॥
రథంపై నిలిచి, చేతిలో విల్లుతో దృఢంగా నిలిచిన ఆ రాక్షసుడిని సర్వ ప్రాణులు చూశాయి, చేతిలో పాశంతో నిలిచిన యముడిలా.
3.28.12
हन्तारं सर्वसैन्यस्य पौरुषे पर्यवस्थितम्।
परिश्रान्तं महासत्त्वं मेने रामं खरस्तदा ॥ ३.२८.१२ ॥
సైన్యాన్నంతటినీ సంహరించువాడిగా, పరాక్రమంలో దృఢంగా నిలిచినవాడిగా, అలసినా గొప్ప ధైర్యం గల రాముడిని అప్పుడు ఖరుడు భావించాడు.
3.28.13
तं सिंहमिव विक्रान्तं सिंहविक्रान्तगामिनम्।
दृष्ट्वा नोद्विजते रामः सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.२८.१३ ॥
సింహంలా పరాక్రమవంతుడు, సింహంలా నడిచే ఆ ఖరుడిని చూసినా రాముడు కలవరపడలేదు; సింహం చిన్న జింకను చూసి కలవరపడనట్లు.
3.28.14
ततः सूर्यनिकाशेन रथेन महता खरः।
आससादाथ तं रामं पतङ्ग इव पावकम् ॥ ३.२८.१४ ॥
అప్పుడు సూర్యునిలా ప్రకాశించే గొప్ప రథంపై ఖరుడు రాముని దగ్గరకు వచ్చాడు, దీపాన్ని చేరే పురుగులా.
3.28.15
ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे महात्मनः।
खरश्चिच्छेद रामस्य दर्शयन् हस्तलाघवम् ॥ ३.२८.१५ ॥
అప్పుడు ఖరుడు మహాత్ముడైన రాముని బాణంతో కూడిన ధనుస్సును పట్టు భాగం వద్ద ఖండించాడు, తన చేతి చురుకుదనాన్ని చూపుతూ.
3.28.16
स पुनस्त्वपरान् सप्त शरानादाय मर्मणि।
निजघान रणे क्रुद्धः शक्राशनिसमप्रभान् ॥ ३.२८.१६ ॥
తరువాత అతడు కోపంతో మరో ఏడు బాణాలను తీసుకుని యుద్ధంలో రాముని మర్మస్థానాలపై కొట్టాడు, అవి ఇంద్రవజ్రంలా ప్రకాశించాయి.
3.28.17
ततः शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्।
अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः ॥ ३.२८.१७ ॥
అప్పుడు వెయ్యి బాణాలతో సాటిలేని బలముగల రాముని బాధించి, ఖరుడు యుద్ధంలో గొప్ప గర్జన చేశాడు.
3.28.18
ततस्तत्प्रहतं बाणैः खरमुक्तैः सुपर्वभिः।
पपात कवचं भूमौ रामस्यादित्यवर्चसम् ॥ ३.२८.१८ ॥
అప్పుడు ఖరుడు వేసిన చక్కని కీళ్లున్న బాణాలతో దెబ్బతిని, రాముని సూర్యునిలా ప్రకాశించే కవచం నేలపై పడింది.
3.28.19
स शरैरर्पितः क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राघवः।
रराज समरे रामो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ३.२८.१९ ॥
బాణాలతో శరీరమంతా గుచ్చబడిన ఆ రాఘవుడు కోపంతో యుద్ధంలో పొగలేని అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
3.28.20
ततो गम्भीरनिर्ह्रादं रामः शत्रुनिबर्हणः।
चकारान्ताय स रिपोः सज्यमन्यन्महद्धनुः ॥ ३.२८.२० ॥
అప్పుడు శత్రునిగ్రహుడైన రాముడు శత్రువు అంతానికై గంభీర ధ్వనితో మరొక గొప్ప ధనుస్సును నారి ఎక్కించాడు.
3.28.21
सुमहद् वैष्णवं यत् तदतिसृष्टं महर्षिणा।
वरं तद् धनुरुद्यम्य खरं समभिधावत ॥ ३.२८.२१ ॥
మహర్షి ఇచ్చిన ఆ అతిగొప్ప వైష్ణవ ధనుస్సును ఎత్తి రాముడు ఖరుని వైపు పరుగెత్తాడు.
3.28.22
ततः कनकपुङ्खैस्तु शरैः संनतपर्वभिः।
चिच्छेद रामः संक्रुद्धः खरस्य समरे ध्वजम् ॥ ३.२८.२२ ॥
అప్పుడు అతి కోపించిన రాముడు యుద్ధంలో బంగారు రెక్కలు, వంగని కణుపులు గల బాణాలతో ఖరుని ధ్వజాన్ని ఛేదించాడు.
3.28.23
स दर्शनीयो बहुधा विच्छिन्नः काञ्चनो ध्वजः।
जगाम धरणीं सूर्यो देवतानामिवाज्ञया ॥ ३.२८.२३ ॥
ఆ చూడచక్కని బంగారు ధ్వజం ముక్కలు ముక్కలుగా తెగి నేలపై పడింది; దేవతల ఆజ్ఞవల్ల సూర్యుడు భూమికి దిగివచ్చినట్లు.
3.28.24
तं चतुर्भिः खरः क्रुद्धो रामं गात्रेषु मार्गणैः।
विव्याध हृदि मर्मज्ञो मातङ्गमिव तोमरैः ॥ ३.२८.२४ ॥
కోపించిన ఖరుడు మర్మజ్ఞుడై నాలుగు బాణాలతో రాముని అవయవాలపై, ముఖ్యంగా హృదయంపై, మావటి ఏనుగును ఈటెలతో పొడిచినట్లు పొడిచాడు.
3.28.25
स रामो बहुभिर्बाणैः खरकार्मुकनिःसृतैः।
विद्धो रुधिरसिक्ताङ्गो बभूव रुषितो भृशम् ॥ ३.२८.२५ ॥
ఖరుని ధనుస్సు నుండి వెలువడిన అనేక బాణాలచే గాయపడిన రాముడు, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో అత్యంత కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు.
3.28.26
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः संगृह्य परमाहवे।
मुमोच परमेष्वासः षट् शरानभिलक्षितान् ॥ ३.२८.२६ ॥
విల్లు ధరించిన వారిలో శ్రేష్ఠుడు, మహా ధనుర్ధరుడు ఆ మహాయుద్ధంలో తన ధనుస్సును పట్టి గురిచూసిన ఆరు బాణాలను విడిచాడు.
3.28.27
शिरस्येकेन बाणेन द्वाभ्यां बाह्वोरथार्पयत् ।
त्रिभिश्चन्द्रार्धवक्त्रैश्च वक्षस्यभिजघान ह ॥ ३.२८.२७ ॥
ఒక బాణంతో తలపై, రెండింటితో బాహువులపై కొట్టాడు; తరువాత అర్ధచంద్రాకార మొనలు గల మూడు బాణాలతో ఛాతీపై కొట్టాడు.
3.28.28
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान् भास्करोपमान्।
जघान राक्षसं क्रुद्धस्त्रयोदश शिलाशितान् ॥ ३.२८.२८ ॥
తరువాత మహాతేజస్వి రాముడు కోపంతో, సూర్యునిలా ప్రకాశించే, రాతిపై నూరిన పదమూడు నారాచ బాణాలతో ఆ రాక్షసుని కొట్టాడు.
3.28.29
रथस्य युगमेकेन चतुर्भिः शबलान् हयान्।
षष्ठेन च शिरः संख्ये चिच्छेद खरसारथेः ॥ ३.२८.२९ ॥
ఒక బాణంతో రథపు కాడిని, నాలుగింటితో మచ్చల గుర్రాలను, ఆరవ బాణంతో యుద్ధంలో ఖరుని సారథి తలను ఛేదించాడు.
3.28.30
त्रिभिस्त्रिवेणून् बलवान् द्वाभ्यामक्षं महाबलः।
द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः ॥ ३.२८.३० ॥
బలవంతుడైన రాముడు మూడు బాణాలతో మూడు జెండాకర్రలను, రెండింటితో ఇరుసును, పన్నెండవ బాణంతో ఖరుని ధనుస్సును దానిపై ఉన్న బాణంతో సహా ఛేదించాడు.
3.28.31
छित्त्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव।
त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम् ॥ ३.२८.३१ ॥
వజ్రసమానమైన బాణంతో ఛేదించి, నవ్వుతున్నట్లుగా, ఇంద్రసముడైన రాఘవుడు యుద్ధంలో పదమూడవ బాణంతో ఖరుని గుచ్చాడు.
3.28.32
प्रभग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
गदापाणिरवप्लुत्य तस्थौ भूमौ खरस्तदा ॥ ३.२८.३२ ॥
విల్లు విరిగి, రథం లేక, గుర్రాలు చచ్చి, సారథి హతుడై, గదను చేతబట్టిన ఖరుడు అప్పుడు దూకి నేలపై నిలిచాడు.
3.28.33
तत् कर्म रामस्य महारथस्य
समेत्य देवाश्च महर्षयश्च।
अपूजयन् प्राञ्जलयः प्रहृष्टा-
स्तदा विमानाग्रगताः समेताः ॥ ३.२८.३३ ॥
మహారథుడైన రాముని ఆ కర్మను దేవతలు మరియు మహర్షులు కలిసి, ఆనందంతో, అంజలి ఘటించి, అప్పుడు విమానాగ్రాలపై నిలిచి ప్రశంసించారు.