વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.29.1
खरं तु विरथं रामो गदापाणिमवस्थितम्।
मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२९.१ ॥
પરંતુ રથ વિનાના, હાથમાં ગદા લઈને ઊભેલા ખરને મહાતેજસ્વી રામે પહેલા કોમળ અને પછી કઠોર વચનો કહ્યા.
3.29.2
गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता।
कृतं ते दारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम् ॥ ३.२९.२ ॥
હાથી, ઘોડા, રથોથી ભરેલી મહાન સેનામાં ઊભા રહીને તેં કરેલું આ ભયંકર કર્મ સર્વ લોકોથી નિંદિત છે.
3.29.3
उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् ।
त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति ॥ ३.२९.३ ॥
પ્રાણીઓને ભયભીત કરનાર, ક્રૂર અને પાપકર્મ કરનાર, ત્રણે લોકનો સ્વામી હોય તોય ટકતો નથી.
3.29.4
कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर।
तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टमिवागतम् ॥ ३.२९.४ ॥
હે નિશાચર! જે લોકવિરુદ્ધ કર્મ કરે છે, તેને ઘરમાં આવેલા દુષ્ટ અને ભયંકર સાપની જેમ સૌ મારી નાખે છે.
3.29.5
लोभात् पापानि कुर्वाणः कामाद् वा यो न बुध्यते।
हृष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकादिव ॥ ३.२९.५ ॥
લોભ કે કામથી પાપ કરનાર, જે પોતાનો અંત સમજતો નથી, તે હર્ષથી જુએ છે, જેમ બ્રાહ્મણી કરક ફળને જુએ છે.
3.29.6
वसतो दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः।
किं नु हत्वा महाभागान् फलं प्राप्स्यसि राक्षस ॥ ३.२९.६ ॥
દંડકારણ્યમાં વસતા, ધર્મ આચરનારા મહાભાગ્યવાન તપસ્વીઓને મારીને, હે રાક્ષસ, તું કયું ફળ પામીશ?
3.29.7
न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः।
ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः ॥ ३.२९.७ ॥
પાપકર્મ કરનારા, ક્રૂર અને લોકનિંદિત લોકો ઐશ્વર્ય મેળવીને પણ લાંબો સમય ટકતા નથી; મૂળ સડી ગયેલાં વૃક્ષોની જેમ તેઓ પડે છે.
3.29.8
अवश्यं लभते कर्ता फलं पापस्य कर्मणः।
घोरं पर्यागते काले द्रुमः पुष्पमिवार्तवम् ॥ ३.२९.८ ॥
પાપકર્મ કરનારને તેનું ભયંકર ફળ અવશ્ય મળે છે; ઋતુ આવતાં વૃક્ષ ફૂલ આપે તેમ.
3.29.9
नचिरात् प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम्।
सविषाणामिवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर ॥ ३.२९.९ ॥
હે રાત્રિચર, જગતમાં પાપકર્મોનું ફળ જલદી મળે છે; ઝેરવાળું અન્ન ખાતાં તરત અસર થાય તેમ.
3.29.10
पापमाचरतां घोरं लोकस्याप्रियमिच्छताम्।
अहमासादितो राज्ञा प्राणान् हन्तुं निशाचर ॥ ३.२९.१० ॥
ભયંકર પાપ કરનારા અને જગતનું અહિત ઇચ્છનારાઓના પ્રાણ હરવા, હે રાત્રિચર, રાજાએ મને નિયુક્ત કર્યો છે.
3.29.11
अद्य भित्त्वा मया मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
विदार्यातिपतिष्यन्ति वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ३.२९.११ ॥
આજે મારા છોડેલા સોનાથી શણગારેલા બાણ તને વીંધી, રાફડો ફોડીને સાપ નીકળે તેમ આગળ નીકળી જશે.
3.29.12
ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः।
तानद्य निहतः संख्ये ससैन्योऽनुगमिष्यसि ॥ ३.२९.१२ ॥
દંડકારણ્યમાં તેં જે ધર્મચારીઓને ખાધા, તેમની પાસે આજે યુદ્ધમાં માર્યો જઈને, સૈન્ય સહિત તું પણ જઈશ.
3.29.13
अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः।
निरयस्थं विमानस्था ये त्वया निहताः पुरा ॥ ३.२९.१३ ॥
આજે બાણોથી હણાયેલા તને પરમ ઋષિઓ જુએ; પૂર્વે તેં જેમને હણ્યા હતા, જેઓ વિમાનમાં છે અને જેઓ નરકમાં છે, તેઓ પણ જુએ.
3.29.14
प्रहरस्व यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम।
अद्य ते पातयिष्यामि शिरस्तालफलं यथा ॥ ३.२९.१४ ॥
તને ગમે તેમ પ્રહાર કર, પ્રયત્ન કર, હે કુલાધમ! આજે હું તારું મસ્તક તાડના ફળની જેમ પાડી નાખીશ.
3.29.15
एवमुक्तस्तु रामेण क्रुद्धः संरक्तलोचनः।
प्रत्युवाच ततो रामं प्रहसन् क्रोधमूर्च्छितः ॥ ३.२९.१५ ॥
રામે આમ કહેતાં ક્રોધે ભરાયેલો અને લાલ નેત્રોવાળો તે ક્રોધથી મૂર્છિત થઈ હસતાં રામને બોલ્યો.
3.29.16
प्राकृतान् राक्षसान् हत्वा युद्धे दशरथात्मज।
आत्मना कथमात्मानमप्रशस्यं प्रशंससि ॥ ३.२९.१६ ॥
હે દશરથપુત્ર! સામાન્ય રાક્ષસોને યુદ્ધમાં મારીને, વખાણને અયોગ્ય એવું તું પોતે પોતાને કેમ વખાણે છે?
3.29.17
विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः।
कथयन्ति न ते किंचित् तेजसा चातिगर्विताः ॥ ३.२९.१७ ॥
પરાક્રમી અને બળવાન નરશ્રેષ્ઠો પોતાના તેજથી અતિ ગર્વિત હોવા છતાં કંઈ કહેતા નથી.
3.29.18
प्राकृतास्त्वकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः।
निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे ॥ ३.२९.१८ ॥
સામાન્ય, અસંસ્કારી મનવાળા, જગતમાં ક્ષત્રિયોના કલંક જેવા લોકો જ નિરર્થક બડાઈ મારે છે; હે રામ! તું મારે છે તેમ.
3.29.19
कुलं व्यपदिशन् वीरः समरे कोऽभिधास्यति।
मृत्युकाले तु सम्प्राप्ते स्वयमप्रस्तवे स्तवम् ॥ ३.२९.१९ ॥
યુદ્ધમાં પોતાના કુળની ઘોષણા કરનાર વીર કોણ છે? મૃત્યુનો સમય આવે ત્યારે, સ્તુતિ વિના સ્વયં પોતાની સ્તુતિ કરવી નિરર્થક છે.
3.29.20
सर्वथा तु लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम्।
सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना ॥ ३.२९.२० ॥
તારી ક્ષુદ્રતા તારી બડાઈથી સંપૂર્ણ રીતે પ્રગટ થઈ ગઈ છે, જેમ સોના જેવો રંગ કુશના અગ્નિમાં તપાવવાથી પ્રગટ થાય.
3.29.21
न तु मामिह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम्।
धराधरमिवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश्चितम् ॥ ३.२९.२१ ॥
અહીં ઊભેલા મને, ગદાધારી મને, ધાતુઓથી ઢંકાયેલા અચળ પર્વત જેવા ઊભેલા મને શું તું જોતો નથી?
3.29.22
पर्याप्तोऽहं गदापाणिर्हन्तुं प्राणान् रणे तव।
त्रयाणामपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः ॥ ३.२९.२२ ॥
ગદા હાથમાં ધરીને હું યુદ્ધમાં તારા પ્રાણ લેવા સંપૂર્ણ સમર્થ છું; ત્રણે લોક માટે પાશ ધરનાર યમની જેમ.
3.29.23
कामं बह्वपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्वहम्।
अस्तं प्राप्नोति सविता युद्धविघ्नस्ततो भवेत् ॥ ३.२९.२३ ॥
તને હજુ ઘણું કહી શકાય; પણ હું નહીં કહું. સૂર્ય અસ્ત થવા આવ્યો છે; તેથી યુદ્ધમાં વિઘ્ન આવી શકે.
3.29.24
चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते।
त्वद्विनाशात् करोम्यद्य तेषामश्रुप्रमार्जनम् ॥ ३.२९.२४ ॥
ચૌદ હજાર રાક્ષસો તારા દ્વારા માર્યા ગયા; આજે તારા વિનાશથી હું તેમના આંસુ લૂછીશ.
3.29.25
इत्युक्त्वा परमक्रुद्धः स गदां परमाङ्गदाम्।
खरश्चिक्षेप रामाय प्रदीप्तामशनिं यथा ॥ ३.२९.२५ ॥
આમ કહીને અત્યંત ક્રોધિત ખરે રામ પર વીજળી જેવી એ સુંદર ગદા ફેંકી.
3.29.26
खरबाहुप्रमुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा।
भस्म वृक्षांश्च गुल्मांश्च कृत्वागात् तत्समीपतः ॥ ३.२९.२६ ॥
ખરના બાહુઓમાંથી છૂટેલી તે મહાન, ધગધગતી ગદા વૃક્ષો અને ઝાડીઓને બાળીને તેમની નજીકથી પસાર થઈ ગઈ.
3.29.27
तामापतन्तीं महतीं मृत्युपाशोपमां गदाम्।
अन्तरिक्षगतां रामश्चिच्छेद बहुधा शरैः ॥ ३.२९.२७ ॥
આકાશમાં ધસી આવતી મૃત્યુપાશ જેવી એ મહાન ગદાને રામે બાણોથી અનેક ટુકડા કરી કાપી નાખી.
3.29.28
सा विशीर्णा शरैर्भिन्ना पपात धरणीतले।
गदा मन्त्रौषधिबलैर्व्यालीव विनिपातिता ॥ ३.२९.२८ ॥
બાણોથી ભાંગી અને વીંધાયેલી તે ગદા મંત્ર-ઔષધના બળથી પાડી દેવાયેલા સર્પની જેમ ધરતી પર પડી.