వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.30.1
भित्त्वा तु तां गदां बाणै राघवो धर्मवत्सलः।
स्मयमान इदं वाक्यं संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ ३.३०.१ ॥
ధర్మప్రియుడైన రాఘవుడు బాణాలతో ఆ గదను ఛేదించి, నవ్వుతూ కోపంగా ఈ మాటలు పలికాడు.
3.30.2
एतत् ते बलसर्वस्वं दर्शितं राक्षसाधम।
शक्तिहीनतरो मत्तो वृथा त्वमुपगर्जसि ॥ ३.३०.२ ॥
అధమ రాక్షసా, నీ బలమంతా చూపించావు. నాకంటే ఎంతో శక్తిహీనుడవై వృథాగా గర్జిస్తున్నావు.
3.30.3
एषा बाणविनिर्भिन्ना गदा भूमितलं गता।
अभिधानप्रगल्भस्य तव प्रत्ययघातिनी ॥ ३.३०.३ ॥
బాణాలతో ఛిన్నమైన ఈ గద నేలపై పడింది; గొప్పలు చెప్పే నీ నమ్మకాన్ని ఇది నాశనం చేస్తుంది.
3.30.4
यत् त्वयोक्तं विनष्टानामिदमश्रुप्रमार्जनम्।
राक्षसानां करोमीति मिथ्या तदपि ते वचः ॥ ३.३०.४ ॥
నశించిన రాక్షసుల కన్నీళ్లు తుడుస్తానని నీవు అన్నావే, ఆ మాట కూడా అబద్ధమే.
3.30.5
नीचस्य क्षुद्रशीलस्य मिथ्यावृत्तस्य रक्षसः।
प्राणानपहरिष्यामि गरुत्मानमृतं यथा ॥ ३.३०.५ ॥
నీచుడా, అల్పస్వభావుడా, అసత్యప్రవర్తనుడా రాక్షసా, గరుత్మంతుడు అమృతాన్ని ఎత్తుకెళ్లినట్లే నీ ప్రాణాలను నేను హరిస్తాను.
3.30.6
अद्य ते भिन्नकण्ठस्य फेनबुद्बुदभूषितम्।
विदारितस्य मद्बाणैर्मही पास्यति शोणितम् ॥ ३.३०.६ ॥
నేడు నా బాణాలతో నీ కంఠం ఛేదించబడి, నీవు చీల్చబడగా, నురుగు బుడగలతో కూడిన నీ రక్తాన్ని భూమి త్రాగుతుంది.
3.30.7
पांसुरूषितसर्वाङ्गः स्रस्तन्यस्तभुजद्वयः।
स्वप्स्यसे गां समाश्लिष्य दुर्लभां प्रमदामिव ॥ ३.३०.७ ॥
ధూళితో సర్వాంగాలు అలముకుని, వదులుగా పడిన రెండు బాహువులతో, దుర్లభమైన ప్రియురాలిని కౌగిలించుకున్నట్లు భూమిని కౌగిలించుకుని నీవు నిద్రిస్తావు.
3.30.8
प्रवृद्धनिद्रे शयिते त्वयि राक्षसपांसने।
भविष्यन्ति शरण्यानां शरण्या दण्डका इमे ॥ ३.३०.८ ॥
ఓ రాక్షసా, గాఢనిద్రలో ధూళిలో పడి నీవు పడుకున్నప్పుడు, శరణు కోరువారికి ఈ దండకారణ్యాలు శరణ్యమవుతాయి.
3.30.9
जनस्थाने हतस्थाने तव राक्षस मच्छरैः।
निर्भया विचरिष्यन्ति सर्वतो मुनयो वने ॥ ३.३०.९ ॥
ఓ రాక్షసా, జనస్థానంలో నీవు నా బాణాలతో హతమైన చోట, మునులు వనంలో అన్నిచోట్లా నిర్భయంగా సంచరిస్తారు.
3.30.10
अद्य विप्रसरिष्यन्ति राक्षस्यो हतबान्धवाः।
बाष्पार्द्रवदना दीना भयादन्यभयावहाः ॥ ३.३०.१० ॥
ఈ రోజు బంధువులు హతమైన రాక్షసస్త్రీలు, కన్నీటితో తడిసిన ముఖాలతో, దీనులై, భయంతో చెదిరి పారిపోతారు; ఇతరులకు భయం కలిగించినవారు నేడు భయపడతారు.
3.30.11
अद्य शोकरसज्ञास्ता भविष्यन्ति निरर्थिकाः।
अनुरूपकुलाः पत्न्यो यासां त्वं पतिरीदृशः ॥ ३.३०.११ ॥
ఈ రోజు ఆ స్త్రీలు దుఃఖపు రుచిని తెలుసుకుంటారు, నిష్ప్రయోజనులవుతారు; వారికి నీవంటి భర్తవు ఉన్నావు, తగిన కులాల భార్యలు వారు.
3.30.12
नृशंसशील क्षुद्रात्मन् नित्यं ब्राह्मणकण्टक।
त्वत्कृते शङ्कितैरग्नौ मुनिभिः पात्यते हविः ॥ ३.३०.१२ ॥
క్రూర స్వభావుడా, నీచ మనసు గలవాడా, ఎల్లప్పుడు బ్రాహ్మణులకు ముల్లువంటివాడా! నీ కారణంగా భయపడిన మునులు అగ్నిలో హవిస్సును అర్పిస్తున్నారు.
3.30.13
तमेवमभिसंरब्धं ब्रुवाणं राघवं वने।
खरो निर्भर्त्सयामास रोषात् खरतरस्वरः ॥ ३.३०.१३ ॥
అడవిలో ఇలా కోపంతో మాట్లాడుతున్న రాఘవుణ్ణి (రాముణ్ణి) ఖరుడు రోషంతో, అత్యంత కఠినమైన స్వరంతో గద్దించాడు.
3.30.14
दृढं खल्ववलिप्तोऽसि भयेष्वपि च निर्भयः।
वाच्यावाच्यं ततो हि त्वं मृत्योर्वश्यो न बुध्यसे ॥ ३.३०.१४ ॥
నువ్వు నిజంగానే అహంకారివి; భయంకర సమయాల్లో కూడా భయం లేకుండా ఉన్నావు. అందువల్ల నువ్వు మృత్యువుకు లోబడినవాడివై, ఏది చెప్పదగినదో ఏది చెప్పరానిదో తెలుసుకోలేకపోతున్నావు.
3.30.15
कालपाशपरिक्षिप्ता भवन्ति पुरुषा हि ये।
कार्याकार्यं न जानन्ति ते निरस्तषडिन्द्रियाः ॥ ३.३०.१५ ॥
కాలపాశంలో చిక్కుకున్న మనుషులు కర్తవ్యమేమిటో అకర్తవ్యమేమిటో తెలుసుకోలేరు; వారి ఆరు ఇంద్రియాలూ నిర్వీర్యమవుతాయి.
3.30.16
एवमुक्त्वा ततो रामं संरुध्य भृकुटिं ततः।
स ददर्श महासालमविदूरे निशाचरः ॥ ३.३०.१६ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆ రాక్షసుడు కనుబొమ్మలు ముడిచి రాముణ్ణి చూశాడు; తరువాత దగ్గరలో ఒక పెద్ద సాల వృక్షాన్ని చూశాడు.
3.30.17
रणे प्रहरणस्यार्थे सर्वतो ह्यवलोकयन्।
स तमुत्पाटयामास संदष्टदशनच्छदम् ॥ ३.३०.१७ ॥
యుద్ధంలో ఆయుధంగా ఉపయోగించడానికి చుట్టూ చూస్తూ, పళ్ళతో పెదవి కొరుకుతూ అతడు దాన్ని పెకిలించాడు.
3.30.18
तं समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां विनर्दित्वा महाबलः।
राममुद्दिश्य चिक्षेप हतस्त्वमिति चाब्रवीत् ॥ ३.३०.१८ ॥
దాన్ని రెండు చేతులతో ఎత్తి, గర్జిస్తూ ఆ మహాబలుడు రాముణ్ణి లక్ష్యంగా చేసుకొని విసిరాడు, "నువ్వు చచ్చావు!" అన్నాడు.
3.30.19
तमापतन्तं बाणौघैश्छित्त्वा रामः प्रतापवान्।
रोषमाहारयत् तीव्रं निहन्तुं समरे खरम् ॥ ३.३०.१९ ॥
అతడు దాడి చేస్తూ రావడం చూసి ప్రతాపవంతుడైన రాముడు బాణాల ప్రవాహంతో అతన్ని ఛేదించి, యుద్ధంలో ఖరుడిని సంహరించడానికి తీవ్రమైన కోపాన్ని తెచ్చుకున్నాడు.
3.30.20
जातस्वेदस्ततो रामो रोषरक्तान्तलोचनः।
निर्बिभेद सहस्रेण बाणानां समरे खरम् ॥ ३.३०.२० ॥
అప్పుడు చెమటలు పట్టిన రాముడు, కోపంతో ఎరుపెక్కిన కళ్ళ చివరలతో, యుద్ధంలో వెయ్యి బాణాలతో ఖరుడిని గాయపరిచాడు.
3.30.21
तस्य बाणान्तराद् रक्तं बहु सुस्राव फेनिलम्।
गिरेः प्रस्रवणस्येव धाराणां च परिस्रवः ॥ ३.३०.२१ ॥
అతని బాణాల మధ్య నుంచి నురుగుతో కూడిన రక్తం విపరీతంగా స్రవించింది; పర్వత ఝరుల ధారలు పారినట్లు.
3.30.22
विकलः स कृतो बाणैः खरो रामेण संयुगे।
मत्तो रुधिरगन्धेन तमेवाभ्यद्रवद् द्रुतम् ॥ ३.३०.२२ ॥
యుద్ధంలో రాముని బాణాలతో బాధితుడైన ఖరుడు, రక్తగంధంతో మదించి, త్వరగా అతని వైపే పరుగెత్తాడు.
3.30.23
तमापतन्तं संक्रुद्धं कृतास्त्रो रुधिराप्लुतम्।
अपासर्पद् द्वित्रिपदं किंचित्त्वरितविक्रमः ॥ ३.३०.२३ ॥
కోపంతో దూసుకువస్తున్న, రక్తంతో తడిసిన అతన్ని చూసి, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడైన రాముడు వేగంగా రెండు మూడు అడుగులు వెనక్కు తగ్గాడు.
3.30.24
ततः पावकसंकाशं वधाय समरे शरम्।
खरस्य रामो जग्राह ब्रह्मदण्डमिवापरम् ॥ ३.३०.२४ ॥
అప్పుడు రాముడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే ఒక బాణాన్ని ఖరుని వధ కోసం యుద్ధంలో తీసుకున్నాడు; అది మరో బ్రహ్మదండంలా ఉంది.
3.30.25
स तद् दत्तं मघवता सुरराजेन धीमता।
संदधे च स धर्मात्मा मुमोच च खरं प्रति ॥ ३.३०.२५ ॥
ధర్మాత్ముడైన ఆయన, బుద్ధిమంతుడైన దేవరాజు ఇంద్రుడు ఇచ్చిన ఆ బాణాన్ని ధనువుపై సంధించి ఖరుని వైపు ప్రయోగించాడు.
3.30.26
स विमुक्तो महाबाणो निर्घातसमनिःस्वनः।
रामेण धनुरायम्य खरस्योरसि चापतत् ॥ ३.३०.२६ ॥
రాముడు ధనువును లాగి విడిచిన ఆ మహాబాణం పిడుగుపాటులా ధ్వనిస్తూ ఖరుని రొమ్ముపై పడింది.
3.30.27
स पपात खरो भूमौ दह्यमानः शराग्निना।
रुद्रेणेव विनिर्दग्धः श्वेतारण्ये यथान्धकः ॥ ३.३०.२७ ॥
బాణాగ్నిలో దహించుకుపోతూ ఖరుడు నేలపై పడిపోయాడు; శ్వేతారణ్యంలో రుద్రుని చేత దహించబడిన అంధకుడిలా.
3.30.28
स वृत्र इव वज्रेण फेनेन नमुचिर्यथा।
बलो वेन्द्राशनिहतो निपपात हतः खरः ॥ ३.३०.२८ ॥
వజ్రంతో వృత్రుడు, నురుగుతో నముచి, ఇంద్రుని అశనితో బలుడు హతమైనట్లు, ఖరుడు హతుడై కూలిపోయాడు.
3.30.29
एतस्मिन्नन्तरे देवाश्चारणैः सह संगताः।
दुन्दुभींश्चाभिनिघ्नन्तः पुष्पवर्षं समन्ततः ॥ ३.३०.२९ ॥
ఇంతలో దేవతలు చారణులతో కలిసి వచ్చి, దుందుభులను మ్రోగిస్తూ, నలువైపులా పుష్పవర్షం కురిపించారు.
3.30.30
रामस्योपरि संहृष्टा ववर्षुर्विस्मितास्तदा।
अर्धाधिकमुहूर्तेन रामेण निशितैः शरैः ॥ ३.३०.३० ॥
రాముని పైన సంతోషించి, విస్మయంతో వారు వర్షం కురిపించారు; అర ముహూర్తానికి కొంచెం ఎక్కువ సమయంలోనే రాముడు వాడి బాణాలతో (ఈ పని చేసాడు).
3.30.31
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां कामरूपिणाम्।
खरदूषणमुख्यानां निहतानि महामृधे ॥ ३.३०.३१ ॥
ఖర దూషణులు ముఖ్యులుగా కలిగిన, ఇష్టరూపాలు ధరించగల పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు ఆ మహా యుద్ధంలో హతమయ్యారు.
3.30.32
अहो बत महत्कर्म रामस्य विदितात्मनः।
अहो वीर्यमहो दार्ढ्यं विष्णोरिव हि दृश्यते ॥ ३.३०.३२ ॥
అహో! ఆత్మజ్ఞుడైన రాముని కార్యం ఎంత గొప్పది! అహో, ఆయన పరాక్రమం, స్థైర్యం విష్ణువులాగా కనిపిస్తున్నాయి.
3.30.33
इत्येवमुक्त्वा ते सर्वे ययुर्देवा यथागतम्।
ततो राजर्षयः सर्वे संगताः परमर्षयः ॥ ३.३०.३३ ॥
ఇలా పలికి ఆ దేవతలందరూ వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయారు. అప్పుడు అక్కడ సమావేశమైన రాజర్షులూ, పరమర్షులూ అందరూ...
3.30.34
सभाज्य मुदिता रामं सागस्त्या इदमब्रुवन्।
एतदर्थं महातेजा महेन्द्रः पाकशासनः ॥ ३.३०.३४ ॥
రాముని సత్కరించి సంతోషించిన అగస్త్యాదులు ఇలా అన్నారు: ఇందుకోసమే మహాతేజస్వి అయిన మహేంద్రుడు, పాకశాసనుడైన ఇంద్రుడు...
3.30.35
शरभङ्गाश्रमं पुण्यमाजगाम पुरंदरः।
आनीतस्त्वमिमं देशमुपायेन महर्षिभिः ॥ ३.३०.३५ ॥
పవిత్రమైన శరభంగుని ఆశ్రమానికి పురందరుడైన ఇంద్రుడు వచ్చాడు. మహర్షుల ఉపాయం ద్వారా నీవు ఈ ప్రదేశానికి తీసుకురాబడ్డావు.
3.30.36
एषां वधार्थं शत्रूणां रक्षसां पापकर्मणाम्।
तदिदं नः कृतं कार्यं त्वया दशरथात्मज ॥ ३.३०.३६ ॥
ఈ పాపకర్ముల శత్రువులైన రాక్షసుల వధ కోసం, దశరథ పుత్రా, నీవు మా కార్యాన్ని నెరవేర్చావు.
3.30.37
स्वधर्मं प्रचरिष्यन्ति दण्डकेषु महर्षयः।
एतस्मिन्नन्तरे वीरो लक्ष्मणः सह सीतया ॥ ३.३०.३७ ॥
దండకారణ్యంలో మహర్షులు తమ స్వధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ ఉంటారు. ఈ సమయంలో వీరుడైన లక్ష్మణుడు సీతతో కలిసి
3.30.38
गिरिदुर्गाद् विनिष्क्रम्य संविवेशाश्रमे सुखी
ततो रामस्तु विजयी पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ ३.३०.३८ ॥
పర్వతదుర్గం నుండి బయలుదేరి వారు సుఖంగా ఆశ్రమంలో ప్రవేశించారు. అప్పుడు విజయుడైన రాముడు మహర్షులచే పూజింపబడుతూ
3.30.39
प्रविवेशाश्रमं वीरो लक्ष्मणेनाभिपूजितः।
तं दृष्ट्वा शत्रुहन्तारं महर्षीणां सुखावहम् ॥ ३.३०.३९ ॥
లక్ష్మణునిచే పూజింపబడిన వీరుడు ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాడు. శత్రువులను సంహరించువాడు, మహర్షులకు సుఖం కలిగించువాడు అయిన అతనిని చూసి
3.30.40
बभूव हृष्टा वैदेही भर्तारं परिषस्वजे।
मुदा परमया युक्ता दृष्ट्वा रक्षोगणान् हतान्।
रामं चैवाव्ययं दृष्ट्वा तुतोष जनकात्मजा ॥ ३.३०.४० ॥
వైదేహి సంతోషించి భర్తను కౌగిలించుకుంది. పరమానందంతో నిండి, చంపబడిన రాక్షససమూహాన్ని చూసి, అవ్యయుడైన రాముని చూసి జనకతనయ సంతోషించింది
3.30.41
ततस्तु तं राक्षससङ्घमर्दनं
सम्पूज्यमानं मुदितैर्महात्मभिः।
पुनः परिष्वज्य मुदान्वितानना
बभूव हृष्टा जनकात्मजा तदा ॥ ३.३०.४१ ॥
అప్పుడు రాక్షససమూహాన్ని సంహరించి, సంతోషించిన మహాత్ముల చేత పూజింపబడుతున్న అతనిని మళ్ళీ కౌగిలించుకొని, ఆనందంతో విరిసిన ముఖంతో జనకతనయ అప్పుడు సంతోషించింది