Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.31

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

3.31.1

त्वरमाणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः।
प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.१ ॥

ତା'ପରେ ଶୀଘ୍ର ଜନସ୍ଥାନରୁ ଯାଇ ଅକମ୍ପନ ଲଙ୍କାରେ ବେଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

3.31.2

जनस्थानस्थिता राजन् राक्षसा बहवो हताः।
खरश्च निहतः संख्ये कथंचिदहमागतः ॥ ३.३१.२ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଜନସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରାଯାଇଛି; କୌଣସିମତେ ମୁଁ ଫେରିଛି।

3.31.3

एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्धः संरक्तलोचनः।
अकम्पनमुवाचेदं निर्दहन्निव तेजसा ॥ ३.३१.३ ॥

ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣ, ଯେପରି ନିଜ ତେଜରେ ଦହନ କରୁଛନ୍ତି, ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।

3.31.4

केन भीमं जनस्थानं हतं मम परासुना।
को हि सर्वेषु लोकेषु गतिं नाधिगमिष्यति ॥ ३.३१.४ ॥

କିଏ ମୋର ପ୍ରାଣ ହରଣକାରୀ ପରି ଭୟଙ୍କର ଜନସ୍ଥାନକୁ ହତ୍ୟା କଲା? ସବୁ ଲୋକରେ ଏପରି କିଏ ଅଛି ଯିଏ (ମୋଠାରୁ ପଳାଇବାର) ପଥ ପାଇବ ନାହିଁ?

3.31.5

न हि मे विप्रियं कृत्वा शक्यं मघवता सुखम्।
प्राप्तुं वैश्रवणेनापि न यमेन च विष्णुना ॥ ३.३१.५ ॥

ମୋର ଅପ୍ରିୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।

3.31.6

कालस्य चाप्यहं कालो दहेयमपि पावकम्।
मृत्युं मरणधर्मेण संयोजयितुमुत्सहे ॥ ३.३१.६ ॥

ମୁଁ କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ; ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଦହନ କରିପାରେ; ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ମରଣଧର୍ମ ସହ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ।

3.31.7

वातस्य तरसा वेगं निहन्तुमपि चोत्सहे।
दहेयमपि संक्रुद्धस्तेजसाऽऽदित्यपावकौ ॥ ३.३१.७ ॥

ମୁଁ ବାୟୁର ବେଗକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରେ; କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମୋ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଦହିପାରେ।

3.31.8

तथा क्रुद्धं दशग्रीवं कृताञ्जलिरकम्पनः।
भयात् संदिग्धया वाचा रावणं याचतेऽभयम् ॥ ३.३१.८ ॥

ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅକମ୍ପନ ହାତଯୋଡ଼ି, ଭୟରେ ଥରୁଥିବା ବାଣୀରେ ଅଭୟ ଭିକ୍ଷା କଲେ।

3.31.9

दशग्रीवोऽभयं तस्मै प्रददौ रक्षसां वरः।
स विस्रब्धोऽब्रवीद् वाक्यमसंदिग्धमकम्पनः ॥ ३.३१.९ ॥

ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଲେ; ତେବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ଅକମ୍ପନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

3.31.10

पुत्रो दशरथस्यास्ते सिंहसंहननो युवा।
रामो नाम महास्कन्धो वृत्तायतमहाभुजः ॥ ३.३१.१० ॥

ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ନାମକ ଜଣେ ଯୁବକ ଅଛନ୍ତି; ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ ଶରୀର, ପ୍ରଶସ୍ତ ସ୍କନ୍ଧ ଓ ଗୋଲ, ଲମ୍ବା, ବିଶାଳ ବାହୁ ଥିବା।

3.31.11

श्यामः पृथुयशाः श्रीमानतुल्यबलविक्रमः।
हतस्तेन जनस्थाने खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३१.११ ॥

ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ବିପୁଳ ଯଶସ୍ୱୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଅତୁଳନୀୟ ବଳ-ପରାକ୍ରମ ଥିବା ସେ ହିଁ ଜନସ୍ଥାନରେ ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି।

3.31.12

अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः।
नागेन्द्र इव निःश्वस्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.३१.१२ ॥

ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଗଜରାଜ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ପକାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।

3.31.13

स सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामः सर्वामरैः सह।
उपयातो जनस्थानं ब्रूहि कच्चिदकम्पन ॥ ३.३१.१३ ॥

ହେ ଅକମ୍ପନ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଅମରଙ୍କ ସହ ସେହି ରାମ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଆସିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, କୁହ।

3.31.14

रावणस्य पुनर्वाक्यं निशम्य तदकम्पनः।
आचचक्षे बलं तस्य विक्रमं च महात्मनः ॥ ३.३१.१४ ॥

ରାବଣଙ୍କ ପୁନର୍ବାର କହିଥିବା ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଅକମ୍ପନ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

3.31.15

रामो नाम महातेजाः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्।
दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः परं धर्मं गतो युधि ॥ ३.३१.१५ ॥

ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ନାମକ ସେ ସବୁ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରମ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ।

3.31.16

तस्यानुरूपो बलवान् रक्ताक्षो दुन्दुभिस्वनः।
कनीयाँल्लक्ष्मणो भ्राता राकाशशिनिभाननः ॥ ३.३१.१६ ॥

ତାଙ୍କ ସମକକ୍ଷ ବଳବାନ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ସମ ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ତାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।

3.31.17

स तेन सह संयुक्तः पावकेनानिलो यथा।
श्रीमान् राजवरस्तेन जनस्थानं निपातितम् ॥ ३.३१.१७ ॥

ସେ ତାଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ଯେପରି ପବନ ଅଗ୍ନି ସହ। ସେହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନ ବିନଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

3.31.18

नैव देवा महात्मानो नात्र कार्या विचारणा।
शरा रामेण तूत्सृष्टा रुक्मपुङ्खाः पतत्त्रिणः ॥ ३.३१.१८ ॥

ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନ କରିବା; ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେବତା ନୁହଁନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ବାଣ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଡ଼ୁଛି।

3.31.19

सर्पाः पञ्चानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान्।
येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भयकर्षिताः ॥ ३.३१.१९ ॥

ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ହୋଇ ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରୁଥିଲେ। ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ,

3.31.20

तेन तेन स्म पश्यन्ति राममेवाग्रतः स्थितम्।
इत्थं विनाशितं तेन जनस्थानं तवानघ ॥ ३.३१.२० ॥

ସେମାନେ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଲେ, ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ଦେଖୁଥିଲେ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏହିପରି ସେ ତୁମ ଜନସ୍ଥାନକୁ ବିନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।

3.31.21

अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्यामि जनस्थानं रामं हन्तुं सलक्ष्मणम् ॥ ३.३१.२१ ॥

ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲା, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଯିବି।"

3.31.22

अथैवमुक्ते वचने प्रोवाचेदमकम्पनः।
शृणु राजन् यथावृत्तं रामस्य बलपौरुषम् ॥ ३.३१.२२ ॥

ଏପରି କୁହାଗଲେ ଅକମ୍ପନ କହିଲା, "ହେ ରାଜନ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ରାମଙ୍କ ବଳ ଓ ପୌରୁଷ ଶୁଣନ୍ତୁ।"

3.31.23

असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः।
आपगायास्तु पूर्णाया वेगं परिहरेच्छरैः ॥ ३.३१.२३ ॥

ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଅଜେୟ। ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀର ବେଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ରୋକିପାରନ୍ତି।

3.31.24

सताराग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत्।
असौ रामस्तु सीदन्तीं श्रीमानभ्युद्धरेन्महीम् ॥ ३.३१.२४ ॥

ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ତଳକୁ ପକାଇପାରନ୍ତି। ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ରାମ ହିଁ ବୁଡ଼ୁଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି।

3.31.25

भित्त्वा वेलां समुद्रस्य लोकानाप्लावयेद् विभुः।
वेगं वापि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः ॥ ३.३१.२५ ॥

ସମୁଦ୍ରର ତଟ ଭାଙ୍ଗି ସେହି ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ଲାବିତ କରିପାରନ୍ତି; କିମ୍ବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରର ବେଗ କିମ୍ବା ପବନକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିପାରନ୍ତି।

3.31.26

संहृत्य वा पुनर्लोकान् विक्रमेण महायशाः।
शक्तः श्रेष्ठः स पुरुषः स्रष्टुं पुनरपि प्रजाः ॥ ३.३१.२६ ॥

ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ପରାକ୍ରମରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିପାରନ୍ତି, ଆଉ ପୁଣି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି।

3.31.27

नहि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं रणे त्वया।
रक्षसां वापि लोकेन स्वर्गः पापजनैरिव ॥ ३.३१.२७ ॥

ହେ ଦଶଗ୍ରୀବ! ରଣରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ଜିତି ପାରିବ ନାହିଁ; ପାପୀମାନେ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହିପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତି ପାରିବେ ନାହିଁ।

3.31.28

न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि।
अयं तस्य वधोपायस्तन्ममैकमनाः शृणु ॥ ३.३१.२८ ॥

ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଳି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ବଧର ଉପାୟ ଏହି; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।

3.31.29

भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा।
श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता ॥ ३.३१.२९ ॥

ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି; ପତଳା କଟିଦେଶବିଶିଷ୍ଟା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ସୁଗଠିତ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତା, ନାରୀରତ୍ନ, ରତ୍ନାଭରଣରେ ଭୂଷିତା।

3.31.30

नैव देवी न गन्धर्वी नाप्सरा न च पन्नगी।
तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत् ॥ ३.३१.३० ॥

ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଅପ୍ସରା କିମ୍ବା ନାଗକନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହନ୍ତି; ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ ନାରୀ କିପରି ତାଙ୍କ ସମାନ ହେବେ?

3.31.31

तस्यापहर भार्यां त्वं तं प्रमथ्य महावने।
सीतया रहितो रामो न चैव हि भविष्यति ॥ ३.३१.३१ ॥

ତାକୁ ମହାବନରେ ପରାଜିତ କରି ତାର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କର। ସୀତାଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରାମ ବଞ୍ଚି ରହିବେ ନାହିଁ।

3.31.32

अरोचयत तद्वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह ॥ ३.३१.३२ ॥

ସେହି ବାକ୍ୟ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିଲା। ଚିନ୍ତା କରି ସେ ମହାବାହୁ ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ କହିଲା।

3.31.33

बाढं कल्यं गमिष्यामि ह्येकः सारथिना सह।
आनेष्यामि च वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम् ॥ ३.३१.३३ ॥

ଭଲ, କାଲି ମୁଁ କେବଳ ଜଣେ ସାରଥି ସହ ଯିବି। ଆନନ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଏହି ମହାପୁରୀକୁ ଆଣିବି।

3.31.34

तदेवमुक्त्वा प्रययौ खरयुक्तेन रावणः।
रथेनादित्यवर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन् ॥ ३.३१.३४ ॥

ଏପରି କହି ରାବଣ ଗଧ ଯୋଡ଼ା ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କଲା; ସବୁ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଗଲା।

3.31.35

स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान्।
चञ्चूर्यमाणः शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव ॥ ३.३१.३५ ॥

ସେହି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାରଥ ନକ୍ଷତ୍ରପଥରେ ଗଲାବେଳେ, ମେଘରେ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଝଲସି ଶୋଭା ପାଇଲା।

3.31.36

स दूरे चाश्रमं गत्वा ताटकेयमुपागमत्।
मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः ॥ ३.३१.३६ ॥

ସେ ଦୂରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ତାଟକାପୁତ୍ର ମାରୀଚଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ମାରୀଚ ଅମାନୁଷ ଭକ୍ଷ୍ୟଭୋଜ୍ୟରେ ତାକୁ ସତ୍କାର କଲା।

3.31.37

तं स्वयं पूजयित्वा तु आसनेनोदकेन च।
अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.३७ ॥

ମାରୀଚ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଓ ଜଳ ଦେଇ ସତ୍କାର କରି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

3.31.38

कच्चित् सकुशलं राजँल्लोकानां राक्षसाधिप।
आशङ्के नाधिजाने त्वं यतस्तूर्णमुपागतः ॥ ३.३१.३८ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ରାକ୍ଷସାଧିପତି, ଲୋକମାନଙ୍କର କୁଶଳ ତ? ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛ, ତେଣୁ ମୋର ଆଶଙ୍କା ହେଉଛି; କାରଣ ମୁଁ ଜାଣୁନାହିଁ।

3.31.39

एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।
ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद् वाक्यकोविदः ॥ ३.३१.३९ ॥

ମାରୀଚ ଏହିପରି କହିବାରୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବାକ୍ୟକୁଶଳ ରାବଣ ପରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

3.31.40

आरक्षो मे हतस्तात रामेणाक्लिष्टकारिणा।
जनस्थानमवध्यं तत् सर्वं युधि निपातितम् ॥ ३.३१.४० ॥

ହେ ପ୍ରିୟ, ମୋର ପହରା ରାକ୍ଷସକୁ ଅନାୟାସରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ରାମ ବଧ କଲେ। ଅବଧ୍ୟ ଜନସ୍ଥାନର ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

3.31.41

तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य भार्यापहारणे।
राक्षसेन्द्रवचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.४१ ॥

ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରିବାରେ ତୁମେ ମୋତେ ସହାୟତା କର। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମାରୀଚ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

3.31.42

आख्याता केन वा सीता मित्ररूपेण शत्रुणा।
त्वया राक्षसशार्दूल को न नन्दति नन्दितः ॥ ३.३१.४२ ॥

ହେ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଳ, ମିତ୍ରରୂପରେ ଥିବା କେଉଁ ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ସୀତା ବିଷୟରେ କହିଲା? ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିବାବେଳେ କିଏ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ ନାହିଁ?

3.31.43

सीतामिहानयस्वेति को ब्रवीति ब्रवीहि मे।
रक्षोलोकस्य सर्वस्य कः शृङ्गं छेत्तुमिच्छति ॥ ३.३१.४३ ॥

"ସୀତାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ" ଏପରି କିଏ କହେ? ମୋତେ କୁହ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଲୋକର ଶିଖର କାଟିବାକୁ କିଏ ଇଚ୍ଛା କରେ?

3.31.44

प्रोत्साहयति यश्च त्वां स च शत्रुरसंशयम्।
आशीविषमुखाद् दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया ॥ ३.३१.४४ ॥

ଯେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଶତ୍ରୁ। ଓ ଯେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଷଧର ସାପର ମୁହଁରୁ ତାର ଦାଢ଼ ଉପାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ।

3.31.45

कर्मणानेन केनासि कापथं प्रतिपादितः।
सुखसुप्तस्य ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि ॥ ३.३१.४५ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଏହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ କିଏ କୁପଥକୁ ନେଇଛି? ସୁଖରେ ଶୋଇଥିବା ତୁମ ମସ୍ତକରେ କିଏ ପ୍ରହାର କରିଛି?

3.31.46

विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त-
तेजोमदः संस्थितदोर्विषाणः।
उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः
स संयुगे राघवगन्धहस्ती ॥ ३.३१.४६ ॥

ହେ ରାବଣ! ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଗର୍ବ ଥିବା, ତେଜର ମଦମତ୍ତ, ଦାନ୍ତ ପରି ଦୃଢ଼ ବାହୁଥିବା ସେ ରାଘବରୂପୀ ଗନ୍ଧହସ୍ତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ହିଁ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଏଠାରେ ତାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

3.31.47

असौ रणान्तःस्थितिसंधिवालो
विदग्धरक्षोमृगहा नृसिंहः।
सुप्तस्त्वया बोधयितुं न शक्यः
शराङ्गपूर्णो निशितासिदंष्ट्रः ॥ ३.३१.४७ ॥

ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ଠିଆ ହେଉଥିବା, ସନ୍ଧି ରୂପକ ଲାଞ୍ଜ ଥିବା, ନିପୁଣ ରାକ୍ଷସ-ମୃଗମାନଙ୍କର ବଧକାରୀ ସେ ନୃସିଂହ। ଶୋଇଥିବା ତାକୁ ତୁମେ ଜଗାଇ ପାରିବ ନାହିଁ; ବାଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ପରି ଦାଢ଼ ଥିବା।

3.31.48

चापापहारे भुजवेगपङ्के
शरोर्मिमाले सुमहाहवौघे।
न रामपातालमुखेऽतिघोरे
प्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम् ॥ ३.३१.४८ ॥

ହେ ରାକ୍ଷସରାଜ! ଯେଉଁଠି ଧନୁ ଛଡ଼ାଯାଏ, ବାହୁବେଗର କାଦୁଅ ଅଛି, ବାଣ-ତରଙ୍ଗର ମାଳା ଅଛି, ମହାଯୁଦ୍ଧର ସ୍ରୋତ ଅଛି — ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ରାମପାତାଳ ମୁହଁରେ ଡେଇଁବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।

3.31.49

प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र
लङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ।
त्वं स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यं
रामः सभार्यो रमतां वनेषु ॥ ३.३१.४९ ॥

ହେ ଲଙ୍କେଶ୍ୱର, ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଲ ଭାବେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଆପଣ ନିଜର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କଠାରେ ସର୍ବଦା ରମଣ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବନମାନଙ୍କରେ ରମଣ କରନ୍ତୁ।

3.31.50

एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः।
न्यवर्तत पुरीं लङ्कां विवेश च गृहोत्तमम् ॥ ३.३१.५० ॥

ମାରୀଚ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣ ଫେରିଗଲା, ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ଗଲା।