వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.31.1
त्वरमाणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः।
प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.१ ॥
అప్పుడు త్వరగా జనస్థానం నుండి వెళ్ళిన అకంపనుడు లంకలో వేగంగా ప్రవేశించి రావణునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
3.31.2
जनस्थानस्थिता राजन् राक्षसा बहवो हताः।
खरश्च निहतः संख्ये कथंचिदहमागतः ॥ ३.३१.२ ॥
ఓ రాజా! జనస్థానంలో నివసించిన అనేక రాక్షసులు హతులయ్యారు; యుద్ధంలో ఖరుడూ చంపబడ్డాడు; ఎలాగో నేను తిరిగి వచ్చాను.
3.31.3
एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्धः संरक्तलोचनः।
अकम्पनमुवाचेदं निर्दहन्निव तेजसा ॥ ३.३१.३ ॥
ఇలా చెప్పబడిన దశగ్రీవుడు రావణుడు, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, తన తేజస్సుతో దహించేవాడిలా అకంపనునితో ఇలా అన్నాడు.
3.31.4
केन भीमं जनस्थानं हतं मम परासुना।
को हि सर्वेषु लोकेषु गतिं नाधिगमिष्यति ॥ ३.३१.४ ॥
ఎవడు నా ప్రాణాలు తీసే విధంగా భయంకరమైన జనస్థానాన్ని హతం చేశాడు? సర్వలోకాల్లో ఎవరు తప్పించుకునే మార్గాన్ని పొందగలరు?
3.31.5
न हि मे विप्रियं कृत्वा शक्यं मघवता सुखम्।
प्राप्तुं वैश्रवणेनापि न यमेन च विष्णुना ॥ ३.३१.५ ॥
నాకు అపకారం చేసి ఇంద్రుడైనా, కుబేరుడైనా, యముడైనా, విష్ణువైనా సుఖాన్ని పొందలేరు.
3.31.6
कालस्य चाप्यहं कालो दहेयमपि पावकम्।
मृत्युं मरणधर्मेण संयोजयितुमुत्सहे ॥ ३.३१.६ ॥
నేను కాలానికి కూడా కాలాన్ని; అగ్నినీ దహించగలను; మృత్యువును కూడా మరణధర్మంతో కలపగలను.
3.31.7
वातस्य तरसा वेगं निहन्तुमपि चोत्सहे।
दहेयमपि संक्रुद्धस्तेजसाऽऽदित्यपावकौ ॥ ३.३१.७ ॥
నేను వాయువు వేగాన్ని కూడా ఆపగలను; కోపించినప్పుడు నా తేజస్సుతో సూర్యుణ్ణీ అగ్నినీ కూడా దహించగలను.
3.31.8
तथा क्रुद्धं दशग्रीवं कृताञ्जलिरकम्पनः।
भयात् संदिग्धया वाचा रावणं याचतेऽभयम् ॥ ३.३१.८ ॥
ఈ విధంగా కోపించిన దశగ్రీవుని ముందు అకంపనుడు చేతులు జోడించి, భయంతో తడబడిన మాటలతో అభయం కోరాడు.
3.31.9
दशग्रीवोऽभयं तस्मै प्रददौ रक्षसां वरः।
स विस्रब्धोऽब्रवीद् वाक्यमसंदिग्धमकम्पनः ॥ ३.३१.९ ॥
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన దశగ్రీవుడు అతనికి అభయం ఇచ్చాడు; అప్పుడు ధైర్యం పొందిన అకంపనుడు స్పష్టమైన మాటలు పలికాడు.
3.31.10
पुत्रो दशरथस्यास्ते सिंहसंहननो युवा।
रामो नाम महास्कन्धो वृत्तायतमहाभुजः ॥ ३.३१.१० ॥
దశరథుని కుమారుడు రాముడనే యువకుడు ఉన్నాడు; సింహంలా దృఢమైన దేహం, విశాలమైన భుజస్కంధాలు, గుండ్రని పొడవైన పెద్ద బాహువులు కలవాడు.
3.31.11
श्यामः पृथुयशाः श्रीमानतुल्यबलविक्रमः।
हतस्तेन जनस्थाने खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३१.११ ॥
నల్లని వర్ణం, విశాల కీర్తి, శ్రీమంతమైన రూపం, అసమాన బలపరాక్రమం కలవాడు ఆయనే; ఆయన చేతనే జనస్థానంలో ఖరుడు, దూషణుడు చంపబడ్డారు.
3.31.12
अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः।
नागेन्द्र इव निःश्वस्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.३१.१२ ॥
అకంపనుని మాటలు విన్న రాక్షసాధిపతి రావణుడు, గజరాజులా నిట్టూర్పు విడిచి ఈ మాట పలికాడు.
3.31.13
स सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामः सर्वामरैः सह।
उपयातो जनस्थानं ब्रूहि कच्चिदकम्पन ॥ ३.३१.१३ ॥
అకంపనా, దేవేంద్రునితో మరియు సర్వ దేవతలతో కలిసి ఆ రాముడు జనస్థానానికి వచ్చాడా అని చెప్పు.
3.31.14
रावणस्य पुनर्वाक्यं निशम्य तदकम्पनः।
आचचक्षे बलं तस्य विक्रमं च महात्मनः ॥ ३.३१.१४ ॥
రావణుని మాటలు మళ్లీ విని అకంపనుడు ఆ మహాత్ముని బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని వివరించాడు.
3.31.15
रामो नाम महातेजाः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्।
दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः परं धर्मं गतो युधि ॥ ३.३१.१५ ॥
మహాతేజస్వి అయిన రాముడనే వాడు సర్వ ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడు. దివ్యాస్త్రాల గుణాలతో కూడినవాడు; యుద్ధంలో పరమ ధర్మాన్ని పొందినవాడు.
3.31.16
तस्यानुरूपो बलवान् रक्ताक्षो दुन्दुभिस्वनः।
कनीयाँल्लक्ष्मणो भ्राता राकाशशिनिभाननः ॥ ३.३१.१६ ॥
అతనికి సరిపోయే బలవంతుడు, ఎర్రని కన్నులు కలవాడు, దుందుభి ధ్వని వంటి కంఠం కలవాడు, పౌర్ణమి చంద్రుని వంటి ముఖం కలవాడు అయిన అతని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు.
3.31.17
स तेन सह संयुक्तः पावकेनानिलो यथा।
श्रीमान् राजवरस्तेन जनस्थानं निपातितम् ॥ ३.३१.१७ ॥
అతడు అతనితో కలిసినవాడు, గాలి అగ్నితో కలిసినట్లు. ఆ శ్రీమంతుడు, రాజశ్రేష్ఠుడు జనస్థానాన్ని అతనిచేత నాశనం చేయబడింది.
3.31.18
नैव देवा महात्मानो नात्र कार्या विचारणा।
शरा रामेण तूत्सृष्टा रुक्मपुङ्खाः पतत्त्रिणः ॥ ३.३१.१८ ॥
ఇందులో సందేహించవలసినదేమీ లేదు; ఆ మహాత్ములు నిజంగా దేవతలు కారు. రాముడు వదిలిన బంగారు రెక్కల బాణాలు పక్షుల వలె ఎగురుతున్నాయి.
3.31.19
सर्पाः पञ्चानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान्।
येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भयकर्षिताः ॥ ३.३१.१९ ॥
ఐదు తలల సర్పాలై రాక్షసులను మింగసాగాయి. భయంతో కృశించిన రాక్షసులు ఏ మార్గంలో వెళ్లినా,
3.31.20
तेन तेन स्म पश्यन्ति राममेवाग्रतः स्थितम्।
इत्थं विनाशितं तेन जनस्थानं तवानघ ॥ ३.३१.२० ॥
వారు ఏ దిక్కు చూసినా తమ ముందు నిలిచిన రాముణ్ణే చూశారు. ఓ నిర్దోషీ! ఈ విధంగా ఆయన నీ జనస్థానాన్ని నాశనం చేశాడు.
3.31.21
अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्यामि जनस्थानं रामं हन्तुं सलक्ष्मणम् ॥ ३.३१.२१ ॥
అకంపనుని మాటలు విని రావణుడు ఇలా అన్నాడు: "లక్ష్మణునితో సహా రాముణ్ణి చంపడానికి నేను జనస్థానానికి వెళ్తాను."
3.31.22
अथैवमुक्ते वचने प्रोवाचेदमकम्पनः।
शृणु राजन् यथावृत्तं रामस्य बलपौरुषम् ॥ ३.३१.२२ ॥
అలా అనగా అకంపనుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజా! జరిగినదంతా చెబుతాను, రాముని బలపరాక్రమాలను వినుము."
3.31.23
असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः।
आपगायास्तु पूर्णाया वेगं परिहरेच्छरैः ॥ ३.३१.२३ ॥
మహాయశస్వి అయిన రాముడు కోపించినప్పుడు జయించరానివాడు. నిండుగా ప్రవహించే నది వేగాన్ని కూడా తన బాణాలతో అడ్డుకోగలడు.
3.31.24
सताराग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत्।
असौ रामस्तु सीदन्तीं श्रीमानभ्युद्धरेन्महीम् ॥ ३.३१.२४ ॥
తారలు, నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశాన్ని కూడా అతడు కూల్చగలడు. అదే శ్రీమంతుడైన రాముడు మునిగిపోతున్న భూమిని కూడా పైకి ఎత్తగలడు.
3.31.25
भित्त्वा वेलां समुद्रस्य लोकानाप्लावयेद् विभुः।
वेगं वापि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः ॥ ३.३१.२५ ॥
సముద్రపు తీరాన్ని భేదించి ఆ సర్వసమర్థుడు లోకాలను ముంచెత్తగలడు; లేదా బాణాలతో సముద్రపు వేగాన్ని, వాయువును కూడా చెదరగొట్టగలడు.
3.31.26
संहृत्य वा पुनर्लोकान् विक्रमेण महायशाः।
शक्तः श्रेष्ठः स पुरुषः स्रष्टुं पुनरपि प्रजाः ॥ ३.३१.२६ ॥
మహాయశస్వి అయిన ఆ శ్రేష్ఠ పురుషుడు పరాక్రమంతో లోకాలను సంహరించగలడు, మళ్ళీ ప్రజలను సృష్టించగలడు కూడా.
3.31.27
नहि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं रणे त्वया।
रक्षसां वापि लोकेन स्वर्गः पापजनैरिव ॥ ३.३१.२७ ॥
దశగ్రీవా! యుద్ధంలో రాముడిని నువ్వు జయించలేవు; పాపులు స్వర్గాన్ని పొందలేనట్లే, రాక్షసులు కూడా అతడిని జయించలేరు.
3.31.28
न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि।
अयं तस्य वधोपायस्तन्ममैकमनाः शृणु ॥ ३.३१.२८ ॥
దేవాసురులంతా కలిసినా అతడిని చంపగలరని నేను అనుకోను. అతడి వధకు ఉపాయం ఇదే; ఏకాగ్ర మనస్కుడవై నా నుండి వినుము.
3.31.29
भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा।
श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता ॥ ३.३१.२९ ॥
లోకంలో అతడి ఉత్తమ భార్య సీత అనే పేరుగలది; సన్నని నడుము కలది, శ్యామవర్ణురాలు, సమాన సుందర అంగాలు కలది, స్త్రీ రత్నం, రత్నాభరణ భూషిత.
3.31.30
नैव देवी न गन्धर्वी नाप्सरा न च पन्नगी।
तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत् ॥ ३.३१.३० ॥
దేవి గానీ, గంధర్వ స్త్రీ గానీ, అప్సరస గానీ, నాగకన్య గానీ ఆమెకు సమానం కాదు; ఇక మానుషి స్త్రీ ఆమెకు ఎలా సమానమౌతుంది?
3.31.31
तस्यापहर भार्यां त्वं तं प्रमथ्य महावने।
सीतया रहितो रामो न चैव हि भविष्यति ॥ ३.३१.३१ ॥
అతడిని మహావనంలో ఓడించి, అతని భార్యను అపహరించు. సీతతో వియోగం పొందిన రాముడు బ్రతికి ఉండడు.
3.31.32
अरोचयत तद्वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह ॥ ३.३१.३२ ॥
ఆ మాట రాక్షసాధిపతి రావణునికి నచ్చింది. ఆలోచించి ఆ మహాబాహువు అకంపనునితో ఇలా అన్నాడు.
3.31.33
बाढं कल्यं गमिष्यामि ह्येकः सारथिना सह।
आनेष्यामि च वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम् ॥ ३.३१.३३ ॥
సరే, రేపు నేను ఒక్క సారథితోనే వెళ్తాను. సంతోషంతో వైదేహిని ఈ మహానగరానికి తీసుకువస్తాను.
3.31.34
तदेवमुक्त्वा प्रययौ खरयुक्तेन रावणः।
रथेनादित्यवर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन् ॥ ३.३१.३४ ॥
ఇలా చెప్పి రావణుడు గాడిదలు కట్టిన, సూర్యవర్ణపు రథంపై బయలుదేరాడు; సర్వ దిశలను ప్రకాశింపజేస్తూ వెళ్ళాడు.
3.31.35
स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान्।
चञ्चूर्यमाणः शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव ॥ ३.३१.३५ ॥
ఆ రాక్షసేంద్రుని గొప్ప రథం నక్షత్రపథంలో సాగుతూ, మేఘంలో చంద్రునిలా ప్రకాశిస్తూ శోభించింది.
3.31.36
स दूरे चाश्रमं गत्वा ताटकेयमुपागमत्।
मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः ॥ ३.३१.३६ ॥
అతడు దూరంగా ఆశ్రమానికి వెళ్లి తాటకేయుడైన మారీచుని చేరాడు. మారీచుడు అమానుష భక్ష్యభోజ్యాలతో అతనిని సత్కరించాడు.
3.31.37
तं स्वयं पूजयित्वा तु आसनेनोदकेन च।
अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.३७ ॥
మారీచుడు అతనికి స్వయంగా ఆసనం, జలం ఇచ్చి సత్కరించి, అర్థవంతమైన మాటలతో ఇలా పలికాడు.
3.31.38
कच्चित् सकुशलं राजँल्लोकानां राक्षसाधिप।
आशङ्के नाधिजाने त्वं यतस्तूर्णमुपागतः ॥ ३.३१.३८ ॥
రాజా, రాక్షసాధిపతీ, లోకాలకు క్షేమమేనా? నువ్వు వేగంగా వచ్చావు; కారణం నాకు తెలియక భయంగా ఉంది.
3.31.39
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।
ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद् वाक्यकोविदः ॥ ३.३१.३९ ॥
మారీచుడు ఇలా అనగా, మహాతేజస్వి, వాక్పటిమగల రావణుడు తరువాత ఈ మాటలు పలికాడు.
3.31.40
आरक्षो मे हतस्तात रामेणाक्लिष्टकारिणा।
जनस्थानमवध्यं तत् सर्वं युधि निपातितम् ॥ ३.३१.४० ॥
మిత్రమా, నా కాపలాదారు రాక్షసుడిని అప్రయత్నంగా పని చేసే రాముడు చంపాడు. అవధ్యమైన జనస్థానంలోని వారంతా యుద్ధంలో కూలిపోయారు.
3.31.41
तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य भार्यापहारणे।
राक्षसेन्द्रवचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३१.४१ ॥
అతని భార్యను అపహరించడంలో నాకు సహాయం చేయి. రాక్షసేంద్రుని ఈ మాటలు విని మారీచుడు ఇలా పలికాడు.
3.31.42
आख्याता केन वा सीता मित्ररूपेण शत्रुणा।
त्वया राक्षसशार्दूल को न नन्दति नन्दितः ॥ ३.३१.४२ ॥
రాక్షసశార్దూలా, మిత్రరూపంలో ఉన్న ఏ శత్రువు సీత గురించి నీకు చెప్పాడు? నువ్వు ఆనందించినప్పుడు ఎవరు ఆనందించరు?
3.31.43
सीतामिहानयस्वेति को ब्रवीति ब्रवीहि मे।
रक्षोलोकस्य सर्वस्य कः शृङ्गं छेत्तुमिच्छति ॥ ३.३१.४३ ॥
"సీతను ఇక్కడికి తీసుకురా" అని ఎవడు చెబుతున్నాడు? నాకు చెప్పు. రాక్షస లోకమంతటి శిఖరాన్ని నరకాలనుకునేది ఎవరు?
3.31.44
प्रोत्साहयति यश्च त्वां स च शत्रुरसंशयम्।
आशीविषमुखाद् दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया ॥ ३.३१.४४ ॥
నిన్ను ప్రోత్సహించేవాడు నిస్సందేహంగా శత్రువు. నీ ద్వారా విషసర్పపు నోటి నుండి దాని కోరను పెరికించాలనుకునేవాడు కూడా.
3.31.45
कर्मणानेन केनासि कापथं प्रतिपादितः।
सुखसुप्तस्य ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि ॥ ३.३१.४५ ॥
రాజా! ఈ కర్మ ద్వారా నిన్ను ఎవరు దుర్మార్గపు దారిలోకి నడిపించారు? సుఖంగా నిద్రిస్తున్న నీ తలపై ఎవరు కొట్టారు?
3.31.46
विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त-
तेजोमदः संस्थितदोर्विषाणः।
उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः
स संयुगे राघवगन्धहस्ती ॥ ३.३१.४६ ॥
రావణా! విశుద్ధ వంశం, ఉన్నత జన్మం కలిగినవాడు, తేజస్సుతో గర్వించేవాడు, దంతాల్లా దృఢమైన భుజాలు కలవాడు — ఆ రాఘవుడనే గంధగజం యుద్ధంలోనే చూడదగినవాడు; ఇక్కడ అతన్ని చూడటం తగదు.
3.31.47
असौ रणान्तःस्थितिसंधिवालो
विदग्धरक्षोमृगहा नृसिंहः।
सुप्तस्त्वया बोधयितुं न शक्यः
शराङ्गपूर्णो निशितासिदंष्ट्रः ॥ ३.३१.४७ ॥
యుద్ధాంతంలో నిలిచి ఉండేవాడు, సంధి అనే తోకగలవాడు, విదగ్ధులైన రాక్షస మృగాలను చంపిన నరసింహుడు అతడు. నిద్రిస్తున్న అతన్ని నీవు మేల్కొల్పలేవు; బాణాలతో నిండినవాడు, పదునైన కత్తుల్లా కోరలు కలవాడు.
3.31.48
चापापहारे भुजवेगपङ्के
शरोर्मिमाले सुमहाहवौघे।
न रामपातालमुखेऽतिघोरे
प्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम् ॥ ३.३१.४८ ॥
రాక్షసరాజా! విల్లు లాగివేయబడే చోట, భుజవేగమనే బురద ఉన్న చోట, బాణ తరంగమాలలతో, మహా యుద్ధ ప్రవాహంతో కూడిన — అత్యంత భయంకరమైన రామ పాతాళ ముఖంలో దూకడం నీకు తగదు.
3.31.49
प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र
लङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ।
त्वं स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यं
रामः सभार्यो रमतां वनेषु ॥ ३.३१.४९ ॥
లంకేశ్వరా, రాక్షసేంద్రా, ప్రసన్నుడవు కమ్ము. ప్రసన్నుడవై మంచిగా లంకకు వెళ్ళు. నీవు నీ సొంత భార్యలతోనే ఎల్లప్పుడూ రమించు; రాముడు తన భార్యతో అడవులలో రమించుగాక.
3.31.50
एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः।
न्यवर्तत पुरीं लङ्कां विवेश च गृहोत्तमम् ॥ ३.३१.५० ॥
మారీచుడు ఈ విధంగా చెప్పగా, ఆ దశగ్రీవుడు రావణుడు వెనుదిరిగి లంకా నగరంలో ప్రవేశించి ఉత్తమమైన భవనంలోకి వెళ్ళాడు.