વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.32.1
ततः शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश।
हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ ३.३२.१ ॥
ત્યારે શૂર્પણખાએ જોયું કે ભયંકર કર્મ કરનારા ચૌદ હજાર રાક્ષસો એકલા રામ વડે હણાયા.
3.32.2
दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसं रणे।
दृष्ट्वा पुनर्महानादान् ननाद जलदोपमा ॥ ३.३२.२ ॥
યુદ્ધમાં દૂષણ, ખર અને ત્રિશિરાને હણાયેલા જોઈને, મેઘ સમાન તે ફરી મોટા સ્વરે ગર્જી.
3.32.3
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैः सुदुष्करम्।
जगाम परमोद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम् ॥ ३.३२.३ ॥
બીજાઓ માટે અતિ દુષ્કર એવું રામનું કર્મ જોઈને, અત્યંત ગભરાઈને તે રાવણથી રક્ષિત લંકા તરફ ગઈ.
3.32.4
सा ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसम्।
उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम् ॥ ३.३२.४ ॥
વિમાનના ટોચ પર, મરુતો વચ્ચે બેઠેલા ઇન્દ્રની જેમ, મંત્રીઓ સાથે બેઠેલા તેજસ્વી રાવણને તેણે જોયો.
3.32.5
आसीनं सूर्यसंकाशे काञ्चने परमासने।
रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ३.३२.५ ॥
સૂર્ય સમાન સોનાના શ્રેષ્ઠ આસન પર, સુવર્ણ વેદી પર બેઠેલો તે પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવો હતો.
3.32.6
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्।
अजेयं समरे घोरं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ३.३२.६ ॥
દેવો, ગંધર્વો, ભૂતો અને મહાત્મા ઋષિઓ માટે પણ યુદ્ધમાં અજેય, ખુલ્લા મુખવાળા યમ સમાન ભયંકર તે હતો.
3.32.7
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम्।
ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम् ॥ ३.३२.७ ॥
દેવાસુર યુદ્ધોમાં વજ્ર અને અશનિના ઘાથી ઘાયલ થયેલો; ઐરાવતના દાંતના અગ્રભાગથી જેની છાતી પર ઊભરેલા ડાઘ છે.
3.32.8
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम्।
विशालवक्षसं वीरं राजलक्षणलक्षितम् ॥ ३.३२.८ ॥
વીસ ભુજાઓ અને દસ ગરદનવાળો; જોવા યોગ્ય વેશભૂષાવાળો; વિશાળ છાતીવાળો તે વીર, રાજલક્ષણોથી ઓળખાતો.
3.32.9
नद्धवैदूर्यसंकाशं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम् ॥ ३.३२.९ ॥
જડેલા વૈડૂર્ય જેવો ચમકતો; તપાવેલા સોનાના આભૂષણોથી શોભિત; સુંદર ભુજાઓ, સફેદ દાંત અને મોટા મુખવાળો; પર્વત જેવો.
3.32.10
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे।
अन्यैः शस्त्रैः प्रहारैश्च महायुद्धेषु ताडितम् ॥ ३.३२.१० ॥
દેવો સાથેના યુદ્ધમાં વિષ્ણુના ચક્રના પતનથી સેંકડો વાર, અન્ય શસ્ત્રોથી અને પ્રહારોથી મહાયુદ્ધોમાં તે પ્રહાર પામ્યો.
3.32.11
अहताङ्गैः समस्तैस्तं देवप्रहरणैस्तदा।
अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम् ॥ ३.३२.११ ॥
ત્યારે દેવોના શસ્ત્રોથી તેનાં સર્વ અંગો ઘાયલ થયાં નહોતાં; અક્ષોભ્ય સમુદ્રોને પણ ખળભળાવનાર, ઝડપી કાર્ય કરનાર તે હતો.
3.32.12
क्षेप्तारं पर्वताग्राणां सुराणां च प्रमर्दनम्।
उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम् ॥ ३.३२.१२ ॥
પર્વતશિખરો ફેંકનાર; દેવોને કચડનાર; ધર્મોનો નાશ કરનાર; પરસ્ત્રીઓનો સ્પર્શ કરનાર.
3.32.13
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा।
पुरीं भोगवतीं गत्वा पराजित्य च वासुकिम् ॥ ३.३२.१३ ॥
સર્વ દિવ્ય અસ્ત્રોનો પ્રયોગ જાણનાર, યજ્ઞોમાં સદા વિઘ્ન નાખનાર, ભોગવતી નગરીમાં જઈને વાસુકિને પરાજિત કરીને—
3.32.14
तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः।
कैलासं पर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम् ॥ ३.३२.१४ ॥
તક્ષકની પ્રિય પત્નીને પરાજિત કરી જેણે હરી લીધી, કૈલાસ પર્વત પર જઈને નરવાહનને જીતનાર—
3.32.15
विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः।
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम् ॥ ३.३२.१५ ॥
તેનું ઇચ્છાનુસાર ચાલતું પુષ્પક વિમાન હરી લેનાર, દિવ્ય ચૈત્રરથ વન, નલિની અને નંદન વનને પણ—
3.32.16
विनाशयति यः क्रोधाद् देवोद्यानानि वीर्यवान्।
चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परंतपौ ॥ ३.३२.१६ ॥
પરાક્રમી તે ક્રોધથી દેવોદ્યાનોનો નાશ કરે છે; ઉદય પામતા મહાભાગ્યશાળી, શત્રુઓને તપાવનારા ચંદ્ર-સૂર્યને પણ—
3.32.17
निवारयति बाहुभ्यां यः शैलशिखरोपमः।
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ॥ ३.३२.१७ ॥
પર્વતશિખર સમાન તે પોતાના બાહુઓથી (તેમને) રોકે છે; મહાવનમાં દસ હજાર વર્ષ તપ કરનાર—
3.32.18
पुरा स्वयंभुवे धीरः शिरांस्युपजहार यः।
देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः ॥ ३.३२.१८ ॥
પૂર્વે સ્વયંભૂ (બ્રહ્મા)ને પોતાના મસ્તકો અર્પણ કરનાર ધીર — દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, પિશાચ, પક્ષી અને સર્પોમાંથી (લીધેલાં) મસ્તકો.
3.32.19
अभयं यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषादृते।
मन्त्रैरभिष्टुतं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः ॥ ३.३२.१९ ॥
યુદ્ધમાં મનુષ્ય સિવાય મૃત્યુથી જેને અભય છે, અને યજ્ઞોમાં દ્વિજો મંત્રોથી જેની પવિત્ર સ્તુતિ કરે છે.
3.32.20
हविर्धानेषु यः सोममुपहन्ति महाबलः।
प्राप्तयज्ञहरं दुष्टं ब्रह्मघ्नं क्रूरकारिणम् ॥ ३.३२.२० ॥
હવિર્ધાનો પર સોમનો નાશ કરનાર મહાબળવાન, આવેલા યજ્ઞનું હરણ કરનાર દુષ્ટ, બ્રાહ્મણઘાતક, ક્રૂર કર્મ કરનાર.
3.32.21
कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम्।
रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम् ॥ ३.३२.२१ ॥
કઠોર, કરુણાહીન, પ્રજાઓના અહિતમાં રત, સર્વ પ્રાણીઓ અને સર્વ લોકને ભય આપનાર રાવણ.
3.32.22
राक्षसी भ्रातरं क्रूरं सा ददर्श महाबलम्।
तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ ३.३२.२२ ॥
તે રાક્ષસીએ પોતાના ક્રૂર, મહાબળવાન ભાઈને જોયો; તે દિવ્ય વસ્ત્રાભૂષણ ધારણ કરી, દિવ્ય માળાઓથી શોભતો હતો.
3.32.23
आसने सूपविष्टं तं काले कालमिवोद्यतम्।
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम् ॥ ३.३२.२३ ॥
આસન પર સુખપૂર્વક બેઠેલા તે રાક્ષસેન્દ્રને, સમય આવતાં ઊઠેલા કાળ સમાન, મહાભાગ્યશાળી, પૌલસ્ત્ય કુળના આનંદને.
3.32.24
उपगम्याब्रवीद् वाक्यं राक्षसी भयविह्वला।
रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम् ॥ ३.३२.२४ ॥
ભયથી વિહ્વળ રાક્ષસી પાસે જઈને, મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા શત્રુહંતા રાવણને આ વચન કહ્યું.
3.32.25
तमब्रवीद् दीप्तविशाललोचनं
प्रदर्शयित्वा भयलोभमोहिता।
सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी
महात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥ ३.३२.२५ ॥
ભય અને લોભથી મોહિત શૂર્પણખાએ, વિકૃત થયેલું પોતાનું રૂપ બતાવીને, નિર્ભયપણે ફરતાં, તેજસ્વી વિશાળ નેત્રવાળાને અત્યંત કઠોર વચનો કહ્યાં.