वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.35.1
ततः शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्।
सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह ॥ ३.३५.१ ॥
नंतर शूर्पणखेचे ते रोमांचकारी शब्द ऐकून, मंत्र्यांचा निरोप घेऊन, कार्य जाणून तो निघून गेला.
3.35.2
तत् कार्यमनुगम्यान्तर्यथावदुपलभ्य च।
दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ ३.३५.२ ॥
ते कार्य मनात नीट तपासून, यथार्थपणे जाणून, दोष-गुण आणि बल-दुर्बलता नीट तोलून.
3.35.3
स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह ॥ ३.३५.३ ॥
नंतर स्थिर बुद्धीचा तो सुंदर यानशाळेकडे गेला.
3.35.4
यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नं राक्षसाधिपः।
सूतं संचोदयामास रथः संयुज्यतामिति ॥ ३.३५.४ ॥
यानशाळेत जाऊन राक्षसाधिपतीने गुप्तपणे सारथ्याला 'रथ जुंपा' असे सांगितले.
3.35.5
एवमुक्तः क्षणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः।
रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम् ॥ ३.३५.५ ॥
असे सांगताच, चपळ सारथ्याने क्षणातच त्याला आवडेल असा उत्तम रथ जुंपला.
3.35.6
कामगं रथमास्थाय काञ्चनं रत्नभूषितम्।
पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः ॥ ३.३५.६ ॥
इच्छेनुसार जाणारा, सोन्याचा, रत्नांनी सजवलेला रथ त्याने चढला; त्याला पिशाचाच्या तोंडाची, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेली गाढवे जुंपलेली होती.
3.35.7
मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।
राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नदनदीपतिम् ॥ ३.३५.७ ॥
मेघगर्जनेसारख्या ध्वनीने त्या रथातून कुबेराचा धाकटा भाऊ, राक्षसांचा श्रीमान् अधिपती नदनदीपती (समुद्र) कडे गेला.
3.35.8
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।
स्निग्धवैदूर्यसंकाशस्तप्तकाञ्चनभूषणः ॥ ३.३५.८ ॥
पांढरे चवरे आणि पांढरा छत्र असलेला तो दशानन गुळगुळीत वैडूर्यासारखा झगमगत होता; तापवलेल्या सोन्याच्या अलंकारांनी सुशोभित होता.
3.35.9
दशग्रीवो विंशतिभुजो दर्शनीयपरिच्छदः।
त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट् ॥ ३.३५.९ ॥
दहा मान आणि वीस बाहू असलेला, पाहण्यासारख्या वेषभूषेचा, देवांचा शत्रू, मोठ्या ऋषींचा वधकर्ता, दहा मस्तकांचा तो जणू पर्वतराज होता.
3.35.10
कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः।
विद्युन्मण्डलवान् मेघः सबलाक इवाम्बरे ॥ ३.३५.१० ॥
इच्छेनुसार जाणाऱ्या रथावर आरूढ होऊन राक्षसांचा अधिपती शोभला; आकाशात बगळ्यांसह विजेच्या वलयांनी युक्त मेघासारखा.
3.35.11
सशैलसागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्।
नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः ॥ ३.३५.११ ॥
पर्वत, सागर आणि किनाऱ्यांसह, नाना प्रकारची फुले आणि फळे असलेल्या हजारो वृक्षांनी दाटलेला प्रदेश पराक्रमी रावण पाहत चालला.
3.35.12
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः।
विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिरलंकृतम् ॥ ३.३५.१२ ॥
सर्वत्र शीतल मंगल जल असलेल्या कमळांच्या तळ्यांनी आणि वेदी असलेल्या विशाल आश्रमस्थळांनी ते क्षेत्र अलंकृत होते.
3.35.13
कदल्यटविसंशोभं नारिकेलोपशोभितम्।
सालैस्तालैस्तमालैश्च तरुभिश्च सुपुष्पितैः ॥ ३.३५.१३ ॥
केळींच्या वनांनी शोभणारे, नारळाच्या झाडांनी अलंकृत, साल, ताड, तमाल आणि इतर सुंदर फुललेल्या वृक्षांनी (ते स्थान शोभत होते).
3.35.14
अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः।
नागैः सुपर्णैर्गन्धर्वैः किंनरैश्च सहस्रशः ॥ ३.३५.१४ ॥
अत्यंत नियमित आहार घेणाऱ्या परम ऋषींनी, तसेच नाग, सुपर्ण (गरुड), गंधर्व आणि किन्नरांनी हजारोंच्या संख्येने (ते स्थान शोभत होते).
3.35.15
जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैश्चोपशोभितम्।
आजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः ॥ ३.३५.१५ ॥
कामावर विजय मिळवलेल्या सिद्ध आणि चारणांनी, तसेच आज, वैखानस, माष, वालखिल्य आणि मरीचिप ऋषींनी (ते स्थान शोभत होते).
3.35.16
दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्।
क्रीडारतविधिज्ञाभिरप्सरोभिः सहस्रशः ॥ ३.३५.१६ ॥
दिव्य अलंकार व माळा धारण केलेल्या, दिव्य रूपाच्या, क्रीडा आणि रतीच्या विधींमध्ये निपुण अशा हजारो अप्सरांनी (ते स्थान वेढलेले होते).
3.35.17
सेवितं देवपत्नीभिः श्रीमतीभिरुपासितम्।
देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः ॥ ३.३५.१७ ॥
देवपत्नींनी सेविलेले, त्या श्रीमतींनी उपासलेले, आणि अमृत सेवन करणाऱ्या देव व दानवांच्या समूहांनी विचरण केलेले (ते स्थान होते).
3.35.18
हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः सम्प्रसादितम्।
वैदूर्यप्रस्तरं स्निग्धं सान्द्रं सागरतेजसा ॥ ३.३५.१८ ॥
हंस, क्रौंच आणि जलपक्ष्यांनी भरलेले, सारस पक्ष्यांनी आनंदित केलेले, वैदूर्यमण्यासारखी गुळगुळीत व दाट जमीन असलेले, सागराच्या तेजाने युक्त (ते स्थान).
3.35.19
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।
तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः ॥ ३.३५.१९ ॥
सर्वत्र पांढरी, विशाल, दिव्य माळांनी सजलेली विमाने होती; ती वाद्यांच्या आणि गाण्यांच्या नादाने भरलेली होती.
3.35.20
तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः ॥ ३.३५.२० ॥
तपाने लोक जिंकलेले, इच्छेनुसार संचार करणारे असे लोक उडत जवळ येत होते; धनदाच्या धाकट्या भावाने गंधर्व आणि अप्सरा पाहिल्या.
3.35.21
निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः।
वनानि पश्यन् सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च ॥ ३.३५.२१ ॥
रसदार मुळे आणि चिकट रस असलेल्या हजारो चंदनवृक्षांची सुंदर, घ्राणाला तृप्ती देणारी वने पाहत (तो पुढे गेला).
3.35.22
अगुरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च।
तक्कोलानां च जात्यानां फलिनां च सुगन्धिनाम् ॥ ३.३५.२२ ॥
अगरूंची श्रेष्ठ वने व उपवने, तक्कोल व जाती वृक्षांची वने, सुगंधी फळझाडांची उद्याने (त्याने पाहिली).
3.35.23
पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च।
मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः ॥ ३.३५.२३ ॥
तमालाची फुले, मिरीची झुडपे, किनाऱ्यावर वाळत असलेल्या मोत्यांचे ढीग (त्याने पाहिले).
3.35.24
शैलानि प्रवरांश्चैव प्रवालनिचयांस्तथा।
काञ्चनानि च शृङ्गाणि राजतानि तथैव च ॥ ३.३५.२४ ॥
उत्तम पर्वत, प्रवाळांचे ढीग, सोन्याची शिखरे आणि चांदीची शिखरेही (त्याने पाहिली).
3.35.25
प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नान्यद्भुतानि च।
धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैरावृतानि च ॥ ३.३५.२५ ॥
मनोहर, स्वच्छ आणि अद्भुत झरे होते; धनधान्याने संपन्न आणि स्त्रीरत्नांनी वेढलेलेही होते.
3.35.26
हस्त्यश्वरथगाढानि नगराणि विलोकयन्।
तं समं सर्वतः स्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम् ॥ ३.३५.२६ ॥
हत्ती, घोडे आणि रथांनी भरलेली नगरे पाहत तो गेला; सर्वत्र सपाट, मृदू स्पर्शाचा मंद वारा वाहत होता.
3.35.27
अनूपे सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्।
तत्रापश्यत् स मेघाभं न्यग्रोधं मुनिभिर्वृतम् ॥ ३.३५.२७ ॥
सिंधुराजाच्या अनूप (दलदलीच्या) प्रदेशात त्याला स्वर्गासारखे एक स्थान दिसले; तेथे मेघासारख्या रंगाचा, मुनींनी वेढलेला एक वटवृक्ष त्याने पाहिला.
3.35.28
समन्ताद् यस्य ताः शाखाः शतयोजनमायताः।
यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम् ॥ ३.३५.२८ ॥
ज्याच्या फांद्या चोहोबाजूंनी शंभर योजने पसरलेल्या होत्या, आणि ज्याने एक विशाल हत्ती व कासवाला धरून ठेवले होते.
3.35.29
भक्षार्थं गरुडः शाखामाजगाम महाबलः।
तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः ॥ ३.३५.२९ ॥
अन्नासाठी महाबलवान गरुड त्या फांदीकडे आला; त्या पक्ष्यांत श्रेष्ठ गरुडाने आपल्या भाराने ती फांदी अचानक...
3.35.30
सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्जाथ महाबलः।
तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः ॥ ३.३५.३० ॥
तेव्हा महाबलवान सुपर्ण (गरुड) पानांनी दाट असलेली ती फांदी मोडून टाकला. तेथे वैखानस, माष, वालखिल्य आणि मरीचिप मुनी होते.
3.35.31
आजा बभूवुर्धूम्राश्च संगताः परमर्षयः।
तेषां दयार्थं गरुडस्तां शाखां शतयोजनाम् ॥ ३.३५.३१ ॥
तेथे शेळ्या आणि धुरकट रंगाचे परम ऋषी एकत्र जमले होते. त्यांच्यावरील दयेपोटी गरुडाने ती शंभर योजने लांब फांदी (उचलली).
3.35.32
भग्नामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ।
एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम् ॥ ३.३५.३२ ॥
तुटलेली ती फांदी वेगाने घेऊन, हत्ती आणि कासव या दोघांनाही (घेऊन), धर्मात्मा गरुडाने एका पायावर उभे राहून तेव्हा त्यांचे मांस खाल्ले.
3.35.33
निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।
प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन् ॥ ३.३५.३३ ॥
निषादांच्या प्रदेशावर ती फांदी आपटून, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या गरुडाने महामुनींना मुक्त करून अतुलनीय आनंद मिळवला.
3.35.34
स तु तेन प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः।
अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान् मतिम् ॥ ३.३५.३४ ॥
त्या आनंदाने त्याचा पराक्रम दुप्पट झाला; बुद्धिमान गरुडाने अमृत आणण्याचा निश्चय केला.
3.35.35
अयोजालानि निर्मथ्य भित्त्वा रत्नगृहं वरम्।
महेन्द्रभवनाद् गुप्तमाजहारामृतं ततः ॥ ३.३५.३५ ॥
लोखंडी जाळी फोडून, श्रेष्ठ रत्नगृह भेदून, इंद्राच्या भवनातून रक्षिलेले अमृत त्याने तेव्हा आणले.
3.35.36
तं महर्षिगणैर्जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्।
नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः ॥ ३.३५.३६ ॥
महर्षिगणांनी सेविलेला, गरुडाच्या खुणा असलेला "सुभद्र" नावाचा तो वटवृक्ष धनदाच्या (कुबेराच्या) धाकट्या भावाने पाहिला.
3.35.37
तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः।
ददर्शाश्रममेकान्ते पुण्ये रम्ये वनान्तरे ॥ ३.३५.३७ ॥
तो समुद्राच्या पैलतीरी पोहोचला आणि नद्यांचा स्वामी असलेल्या सागराच्या एकांत, पवित्र व रमणीय वनात त्याने एक आश्रम पाहिला.
3.35.38
तत्र कृष्णाजिनधरं जटामण्डलधारिणम्।
ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसम् ॥ ३.३५.३८ ॥
तेथे काळ्या हरिणाचे कातडे धारण केलेला, जटांचा भार वाहणारा, संयमित आहार घेणारा मारीच नावाचा राक्षस त्याने पाहिला.
3.35.39
स रावणः समागम्य विधिवत् तेन रक्षसा।
मारीचेनार्चितो राजा सर्वकामैरमानुषैः ॥ ३.३५.३९ ॥
रावण विधिवत त्याच्याजवळ आला आणि त्या राक्षस मारीचाने मानवातीत सर्व सुखसाधनांनी त्याचा सत्कार केला.
3.35.40
तं स्वयं पूजयित्वा च भोजनेनोदकेन च।
अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३५.४० ॥
त्याचा स्वतः भोजन व जलाने सत्कार करून मारीच अर्थपूर्ण वाणीने हे वाक्य बोलला.
3.35.41
कच्चित्ते कुशलं राजन् लङ्कायां राक्षसेश्वर।
केनार्थेन पुनस्त्वं वै तूर्णमेव इहागतः ॥ ३.३५.४१ ॥
हे राजा, हे राक्षसेश्वरा, लंकेत तुझे कुशल आहे ना? कोणत्या कारणासाठी तू पुन्हा इथे इतक्या लवकर आलास?
3.35.42
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।
ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद् वाक्यकोविदः ॥ ३.३५.४२ ॥
मारीचाने असे म्हटल्यावर, महातेजस्वी व वाक्पटु रावण नंतर हे वचन बोलला.