ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.37.1
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः।
प्रत्युवाच महातेजा मारीचो राक्षसेश्वरम् ॥ ३.३७.१ ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବାକ୍ୟବିଶାରଦ ମହାତେଜା ମାରୀଚ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
3.37.2
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ३.३७.२ ॥
ହେ ରାଜନ, ସଦାସର୍ବଦା ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ସହଜରେ ମିଳନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହିତକର କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଲଭ।
3.37.3
न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यगुणोन्नतम्।
अयुक्तचारश्चपलो महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ३.३७.३ ॥
ମହାବୀର୍ୟ ଗୁଣରେ ଉନ୍ନତ ରାମଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝୁନାହଁ; ଅନୁଚିତ ଆଚରଣକାରୀ ଚଞ୍ଚଳ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ସମାନ ତାଙ୍କୁ ଜାଣୁନାହଁ।
3.37.4
अपि स्वस्ति भवेत् तात सर्वेषामपि रक्षसाम्।
अपि रामो न संक्रुद्धः कुर्याल्लोकानराक्षसान् ॥ ३.३७.४ ॥
ହେ ତାତ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କର କଲ୍ୟାଣ ହେବ କି? ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଲୋକଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସହୀନ କରିଦେବେ ନାହିଁ କି?
3.37.5
अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा।
अपि सीतानिमित्तं च न भवेद् व्यसनं महत् ॥ ३.३७.५ ॥
ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ତୁମ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ପାଇଁ ଜନ୍ମିନାହିଁ କି? ସୀତାଙ୍କ କାରଣରୁ କଣ ଏକ ମହାବିପଦ ଆସିବ ନାହିଁ?
3.37.6
अपि त्वामीश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम्।
न विनश्येत् पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा ॥ ३.३७.६ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଳିତ, ନିରଙ୍କୁଶ ତୁମକୁ ପ୍ରଭୁ ପାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଲଙ୍କାପୁରୀ ତୁମ ସହିତ ବିନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ କି?
3.37.7
त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुःशीलः पापमन्त्रितः।
आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः ॥ ३.३७.७ ॥
ତୁମ ପରି କାମବଶରେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ଦୁଃଶୀଳ ଏବଂ ପାପମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚାଳିତ ଦୁର୍ମତି ରାଜା ନିଜକୁ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
3.37.8
न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथंचन।
न लुब्धो न च दुःशीलो न च क्षत्रियपांसनः ॥ ३.३७.८ ॥
ପିତା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ଲୋଭୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଦୁଃଶୀଳ ନୁହଁନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳର କଳଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
3.37.9
न च धर्मगुणैर्हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः।
न च तीक्ष्णो हि भूतानां सर्वभूतहिते रतः ॥ ३.३७.९ ॥
ସେ ଧର୍ମଗୁଣରେ ହୀନ ନୁହଁନ୍ତି; କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଠୋର ନୁହଁନ୍ତି; ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ।
3.37.10
वञ्चितं पितरं दृष्ट्वा कैकेय्या सत्यवादिनम्।
करिष्यामीति धर्मात्मा ततः प्रव्रजितो वनम् ॥ ३.३७.१० ॥
କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତାରିତ ସତ୍ୟବାଦୀ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ମୁଁ ଏହା କରିବି' ବୋଲି ଭାବି ଧର୍ମାତ୍ମା ତା'ପରେ ବନକୁ ଗଲେ।
3.37.11
कैकेय्याः प्रियकामार्थं पितुर्दशरथस्य च।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ३.३७.११ ॥
କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏବଂ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.37.12
न रामः कर्कशस्तात नाविद्वान् नाजितेन्द्रियः।
अनृतं न श्रुतं चैव नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.३७.१२ ॥
ହେ ତାତ, ରାମ କଠୋର ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ନ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ମିଥ୍ୟା ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣାଯାଇ ନାହିଁ; ଏବଂ ତୁମର ମଧ୍ୟ ତାହା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.37.13
रामो विग्रहवान् धर्मः साधुः सत्यपराक्रमः।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवानामिव वासवः ॥ ३.३७.१३ ॥
ରାମ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଧର୍ମ, ସାଧୁ, ସତ୍ୟ ଯାହାର ପରାକ୍ରମ। ଦେବତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା।
3.37.14
कथं नु तस्य वैदेहीं रक्षितां स्वेन तेजसा।
इच्छसे प्रसभं हर्तुं प्रभामिव विवस्वतः ॥ ३.३७.१४ ॥
ତାଙ୍କ ନିଜ ତେଜରେ ରକ୍ଷିତା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ତୁମେ କିପରି ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର? ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭା ହରଣ କରିବା ପରି?
3.37.15
शरार्चिषमनाधृष्यं चापखड्गेन्धनं रणे।
रामाग्निं सहसा दीप्तं न प्रवेष्टुं त्वमर्हसि ॥ ३.३७.१५ ॥
ଶରର ଶିଖା ଥିବା, ଅଜେୟ, ରଣରେ ଧନୁ-ଖଡ୍ଗ ଇନ୍ଧନ ହୋଇ ଜଳୁଥିବା ରାମାଗ୍ନିରେ ତୁମେ ହଠାତ୍ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.37.16
धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषममर्षणम्।
चापबाणधरं तीक्ष्णं शत्रुसेनापहारिणम् ॥ ३.३७.१६ ॥
ଧନୁରେ ଖୋଲା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଖ ଥିବା, ଶରର ଶିଖାଯୁକ୍ତ, କ୍ଷମାହୀନ, ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶତ୍ରୁସେନା ହରଣକାରୀ।
3.37.17
राज्यं सुखं च संत्यज्य जीवितं चेष्टमात्मनः।
नात्यासादयितुं तात रामान्तकमिहार्हसि ॥ ३.३७.१७ ॥
ପ୍ରିୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଜୀବନ ନେଇ, ଏଠାରେ ରାମରୂପୀ ଯମଙ୍କ ଅତି ନିକଟକୁ ଯିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.37.18
अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा।
न त्वं समर्थस्तां हर्तुं रामचापाश्रयां वने ॥ ३.३७.१८ ॥
ତାଙ୍କ ତେଜ ଅପ୍ରମେୟ; ସେ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା। ବନରେ ରାମଙ୍କ ଧନୁର ଆଶ୍ରୟରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ ନୁହଁ।
3.37.19
तस्य वै नरसिंहस्य सिंहोरस्कस्य भामिनी।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरा भार्या नित्यमनुव्रता ॥ ३.३७.१९ ॥
ସେହି ନରସିଂହ, ସିଂହବକ୍ଷ ପୁରୁଷଙ୍କର ସେ ତେଜସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟତମା, ସଦା ଅନୁଗତା।
3.37.20
न सा धर्षयितुं शक्या मैथिल्योजस्विनः प्रिया।
दीप्तस्येव हुताशस्य शिखा सीता सुमध्यमा ॥ ३.३७.२० ॥
ସେ ମୈଥିଳୀ, ସେହି ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ତାଙ୍କୁ ଧର୍ଷଣ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ସୁମଧ୍ୟମା ସୀତା।
3.37.21
किमुद्यमं व्यर्थमिमं कृत्वा ते राक्षसाधिप।
दृष्टश्चेत् त्वं रणे तेन तदन्तमुपजीवितम् ॥ ३.३७.२१ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସାଧିପ, ଏହି ବ୍ୟର୍ଥ ଉଦ୍ୟମ କାହିଁକି କରୁଛ? ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯଦି ତୁମକୁ ଦେଖେ, ତୁମ ଜୀବନର ଆଧାର ସେଠାରେ ହିଁ ସମାପ୍ତ ହେବ।
3.37.22
जीवितं च सुखं चैव राज्यं चैव सुदुर्लभम्।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ ३.३७.२२ ॥
ଜୀବନ, ସୁଖ ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ୍ୟ ଦୀର୍ଘକାଳ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ରାମଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନାହିଁ।
3.37.23
स सर्वैः सचिवैः सार्धं विभीषणपुरस्कृतैः।
मन्त्रयित्वा स धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयमात्मनः।
दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ ३.३७.२३ ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ, ନିଜର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ଦୋଷ-ଗୁଣ ଓ ବଳାବଳ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କଲେ।
3.37.24
आत्मनश्च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्त्वतः।
हितं हि तव निश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ३.३७.२४ ॥
ନିଜର ବଳ ଏବଂ ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କ ବଳ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣି, ତୁମ ହିତ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
3.37.25
अहं तु मन्ये तव न क्षमं रणे
समागमं कोसलराजसूनुना।
इदं हि भूयः शृणु वाक्यमुत्तमं
क्षमं च युक्तं च निशाचराधिप ॥ ३.३७.२५ ॥
କିନ୍ତୁ କୋଶଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ ରଣରେ ତୁମର ମୁକାବିଲା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ। ହେ ନିଶାଚରାଧିପ, ଏହି ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଶୁଣ; ଏହା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ।