ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.37.1
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः।
प्रत्युवाच महातेजा मारीचो राक्षसेश्वरम् ॥ ३.३७.१ ॥
ਰਾਖਸ਼ਸੇਂਦਰ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
3.37.2
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ३.३७.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਸੌਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਪਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।
3.37.3
न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यगुणोन्नतम्।
अयुक्तचारश्चपलो महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ३.३७.३ ॥
ਮਹਾਂ-ਪਰਾਕਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਅਨੁਚਿਤ ਚਾਲ ਵਾਲਾ, ਚੰਚਲ ਤੂੰ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
3.37.4
अपि स्वस्ति भवेत् तात सर्वेषामपि रक्षसाम्।
अपि रामो न संक्रुद्धः कुर्याल्लोकानराक्षसान् ॥ ३.३७.४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇਗਾ? ਕੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ?
3.37.5
अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा।
अपि सीतानिमित्तं च न भवेद् व्यसनं महत् ॥ ३.३७.५ ॥
ਕੀ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ? ਕੀ ਸੀਤਾ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ?
3.37.6
अपि त्वामीश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम्।
न विनश्येत् पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा ॥ ३.३७.६ ॥
ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਬੇਲਗਾਮ ਤੈਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਪਾ ਕੇ, ਕੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ?
3.37.7
त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुःशीलः पापमन्त्रितः।
आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः ॥ ३.३७.७ ॥
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕਾਮਵਸ਼ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਪਾਪ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੁਰਮਤੀ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.37.8
न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथंचन।
न लुब्धो न च दुःशीलो न च क्षत्रियपांसनः ॥ ३.३७.८ ॥
ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਰਿਆਦਾਹੀਣ ਨਹੀਂ, ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕੁਲ ਦਾ ਕਲੰਕ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.37.9
न च धर्मगुणैर्हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः।
न च तीक्ष्णो हि भूतानां सर्वभूतहिते रतः ॥ ३.३७.९ ॥
ਉਹ ਧਰਮ-ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ; ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.37.10
वञ्चितं पितरं दृष्ट्वा कैकेय्या सत्यवादिनम्।
करिष्यामीति धर्मात्मा ततः प्रव्रजितो वनम् ॥ ३.३७.१० ॥
ਕੈਕੇਈ ਦੁਆਰਾ ਠੱਗੇ ਗਏ ਸੱਚਵਾਦੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ' ਸੋਚ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਫਿਰ ਬਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
3.37.11
कैकेय्याः प्रियकामार्थं पितुर्दशरथस्य च।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ३.३७.११ ॥
ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
3.37.12
न रामः कर्कशस्तात नाविद्वान् नाजितेन्द्रियः।
अनृतं न श्रुतं चैव नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.३७.१२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਰਾਮ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਅਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ। ਝੂਠ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਬੋਲਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
3.37.13
रामो विग्रहवान् धर्मः साधुः सत्यपराक्रमः।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवानामिव वासवः ॥ ३.३७.१३ ॥
ਰਾਮ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਾਧੂ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
3.37.14
कथं नु तस्य वैदेहीं रक्षितां स्वेन तेजसा।
इच्छसे प्रसभं हर्तुं प्रभामिव विवस्वतः ॥ ३.३७.१४ ॥
ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰੱਖਿਅਤ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਹਰਨਾ ਚਾਹੁਣਾ?
3.37.15
शरार्चिषमनाधृष्यं चापखड्गेन्धनं रणे।
रामाग्निं सहसा दीप्तं न प्रवेष्टुं त्वमर्हसि ॥ ३.३७.१५ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਜਿੱਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼-ਤਲਵਾਰ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਬਲਦੀ ਰਾਮ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਹੋ।
3.37.16
धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषममर्षणम्।
चापबाणधरं तीक्ष्णं शत्रुसेनापहारिणम् ॥ ३.३७.१६ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਬਲਦਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਖਸ਼ਣਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖਾ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਹਰਨ ਵਾਲਾ।
3.37.17
राज्यं सुखं च संत्यज्य जीवितं चेष्टमात्मनः।
नात्यासादयितुं तात रामान्तकमिहार्हसि ॥ ३.३७.१७ ॥
ਪਿਆਰੇ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਰੂਪੀ ਜਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
3.37.18
अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा।
न त्वं समर्थस्तां हर्तुं रामचापाश्रयां वने ॥ ३.३७.१८ ॥
ਉਸਦਾ ਤੇਜ ਅਪਾਰ ਹੈ; ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
3.37.19
तस्य वै नरसिंहस्य सिंहोरस्कस्य भामिनी।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरा भार्या नित्यमनुव्रता ॥ ३.३७.१९ ॥
ਉਸ ਨਰਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਦਾ ਅਨੁਰਾਗੀ।
3.37.20
न सा धर्षयितुं शक्या मैथिल्योजस्विनः प्रिया।
दीप्तस्येव हुताशस्य शिखा सीता सुमध्यमा ॥ ३.३७.२० ॥
ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ, ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਧਰਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਾਂਗ ਸੁਮਧਯਮਾ ਸੀਤਾ।
3.37.21
किमुद्यमं व्यर्थमिमं कृत्वा ते राक्षसाधिप।
दृष्टश्चेत् त्वं रणे तेन तदन्तमुपजीवितम् ॥ ३.३७.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਾਧਿਪ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
3.37.22
जीवितं च सुखं चैव राज्यं चैव सुदुर्लभम्।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ ३.३७.२२ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਵਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।
3.37.23
स सर्वैः सचिवैः सार्धं विभीषणपुरस्कृतैः।
मन्त्रयित्वा स धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयमात्मनः।
दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ ३.३७.२३ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼-ਗੁਣ ਤੇ ਬਲ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਲਿਆ।
3.37.24
आत्मनश्च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्त्वतः।
हितं हि तव निश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ३.३७.२४ ॥
ਆਪਣਾ ਬਲ ਅਤੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦਾ ਬਲ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਹਿਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.37.25
अहं तु मन्ये तव न क्षमं रणे
समागमं कोसलराजसूनुना।
इदं हि भूयः शृणु वाक्यमुत्तमं
क्षमं च युक्तं च निशाचराधिप ॥ ३.३७.२५ ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਸਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਟਕਰਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਫਿਰ ਸੁਣ; ਇਹ ਯੋਗ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੈ।