વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.38.1
कदाचिदप्यहं वीर्यात् पर्यटन् पृथिवीमिमाम्।
बलं नागसहस्रस्य धारयन् पर्वतोपमः ॥ ३.३८.१ ॥
હું મારા પરાક્રમથી આ પૃથ્વી પર ફરતો, હજાર હાથીઓનું બળ ધારણ કરીને, પર્વત જેવો હતો.
3.38.2
नीलजीमूतसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
भयं लोकस्य जनयन् किरीटी परिघायुधः ॥ ३.३८.२ ॥
નીલ મેઘ જેવો, તપેલા સોનાના કુંડળ પહેરેલો, મુકુટધારી, પરિઘ આયુધ ધરાવતો, જગતમાં ભય ઉત્પન્ન કરતો.
3.38.3
व्यचरन् दण्डकारण्यमृषिमांसानि भक्षयन्।
विश्वामित्रोऽथ धर्मात्मा मद्वित्रस्तो महामुनिः ॥ ३.३८.३ ॥
દંડકારણ્યમાં ફરતાં ઋષિઓનું માંસ ખાતાં, ધર્માત્મા મહામુનિ વિશ્વામિત્ર મારાથી ભયભીત થયા.
3.38.4
स्वयं गत्वा दशरथं नरेन्द्रमिदमब्रवीत्।
अयं रक्षतु मां रामः पर्वकाले समाहितः ॥ ३.३८.४ ॥
પોતે દશરથ નરેન્દ્ર પાસે જઈને તેમણે કહ્યું: "આ રામ પર્વકાળે સાવધાન રહીને મારું રક્ષણ કરે."
3.38.5
मारीचान्मे भयं घोरं समुत्पन्नं नरेश्वर।
इत्येवमुक्तो धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ ३.३८.५ ॥
"હે નરેશ્વર! મારીચથી મને ઘોર ભય ઉત્પન્ન થયો છે." આમ કહેવાતાં, ધર્માત્મા રાજા દશરથ ત્યારે —
3.38.6
प्रत्युवाच महाभागं विश्वामित्रं महामुनिम्।
ऊनद्वादशवर्षोऽयमकृतास्त्रश्च राघवः ॥ ३.३८.६ ॥
મહાભાગ મહામુનિ વિશ્વામિત્રને તેમણે ઉત્તર આપ્યો: "આ રાઘવ હજી બાર વર્ષનો નથી; હજી અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ નથી."
3.38.7
कामं तु मम तत् सैन्यं मया सह गमिष्यति।
बलेन चतुरङ्गेण स्वयमेत्य निशाचरम् ॥ ३.३८.७ ॥
મારું તે સૈન્ય ચતુરંગ બળ સાથે મારી સાથે જશે; હું પોતે જઈને તે નિશાચરનો સામનો કરીશ.
3.38.8
वधिष्यामि मुनिश्रेष्ठ शत्रुं तव यथेप्सितम्।
एवमुक्तः स तु मुनी राजानमिदमब्रवीत् ॥ ३.३८.८ ॥
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તમારા શત્રુનો, તમે ઈચ્છો તેમ હું વધ કરીશ.
3.38.9
रामान्नान्यद् बलं लोके पर्याप्तं तस्य रक्षसः।
देवतानामपि भवान् समरेष्वभिपालकः ॥ ३.३८.९ ॥
જગતમાં રામ સિવાય બીજું કોઈ બળ એ રાક્ષસને સામનો કરવા પૂરતું નથી; તમે તો યુદ્ધોમાં દેવોના પણ રક્ષક છો.
3.38.10
आसीत् तव कृतं कर्म त्रिलोकविदितं नृप।
काममस्ति महत् सैन्यं तिष्ठत्विह परंतप ॥ ३.३८.१० ॥
હે રાજા, તમારું કર્મ ત્રિલોકમાં વિખ્યાત છે. તમારી પાસે મોટું સૈન્ય છે; હે શત્રુદમન, તે અહીં જ રહેવા દો.
3.38.11
बालोऽप्येष महातेजाः समर्थस्तस्य निग्रहे।
गमिष्ये राममादाय स्वस्ति तेऽस्तु परंतप ॥ ३.३८.११ ॥
આ મહાતેજસ્વી બાળક પણ તેને વશ કરવા સમર્થ છે. હે શત્રુદમન, હું રામને લઈ જઈશ; તમારું કલ્યાણ થાઓ.
3.38.12
इत्येवमुक्त्वा स मुनिस्तमादाय नृपात्मजम्।
जगाम परमप्रीतो विश्वामित्रः स्वमाश्रमम् ॥ ३.३८.१२ ॥
આમ કહીને તે મુનિ રાજકુમારને લઈને, અત્યંત પ્રસન્ન થઈને વિશ્વામિત્ર પોતાના આશ્રમ તરફ ગયા.
3.38.13
तं तथा दण्डकारण्ये यज्ञमुद्दिश्य दीक्षितम्।
बभूवोपस्थितो रामश्चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ ३.३८.१३ ॥
દંડકારણ્યમાં યજ્ઞ માટે દીક્ષિત તેમની પાસે રામ ઉપસ્થિત થયા, અદ્ભુત ધનુષ્યની પણછ ટંકારતા.
3.38.14
अजातव्यञ्जनः श्रीमान् बालः श्यामः शुभेक्षणः।
एकवस्त्रधरो धन्वी शिखी कनकमालया ॥ ३.३८.१४ ॥
હજી મૂછ ન ફૂટેલો કિશોર, તેજસ્વી, શ્યામવર્ણો, શુભ નેત્રોવાળો; એક જ વસ્ત્ર પહેરેલો, ધનુર્ધર, શિખાધારી, સોનાની માળા પહેરેલો.
3.38.15
शोभयन् दण्डकारण्यं दीप्तेन स्वेन तेजसा।
अदृश्यत तदा रामो बालचन्द्र इवोदितः ॥ ३.३८.१५ ॥
પોતાના દીપ્ત તેજથી દંડકારણ્યની શોભા વધારતા રામ ત્યારે દેખાયા, ઉદય પામેલા બાળચંદ્રની જેમ.
3.38.16
ततोऽहं मेघसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
बली दत्तवरो दर्पादाजगामाश्रमान्तरम् ॥ ३.३८.१६ ॥
પછી હું, મેઘ સમાન, તપેલા સોનાના કુંડળ પહેરેલો, બળવાન અને વરદાન પામેલો, અભિમાનથી આશ્રમના અંદરના ભાગમાં આવ્યો.
3.38.17
तेन दृष्टः प्रविष्टोऽहं सहसैवोद्यतायुधः।
मां तु दृष्ट्वा धनुः सज्यमसम्भ्रान्तश्चकार ह ॥ ३.३८.१७ ॥
તેણે મને જોયો; હું શસ્ત્ર ઉગામીને અચાનક અંદર પ્રવેશ્યો. પણ મને જોઈને તે ગભરાયા વિના ધનુષ્યે પણછ ચડાવી.
3.38.18
अवजानन्नहं मोहाद् बालोऽयमिति राघवम्।
विश्वामित्रस्य तां वेदिमभ्यधावं कृतत्वरः ॥ ३.३८.१८ ॥
'આ તો બાળક છે' એમ મોહથી રાઘવને તુચ્છ ગણીને, ઉતાવળે વિશ્વામિત્રની એ યજ્ઞવેદી તરફ હું દોડ્યો.
3.38.19
तेन मुक्तस्ततो बाणः शितः शत्रुनिबर्हणः।
तेनाहं ताडितः क्षिप्तः समुद्रे शतयोजने ॥ ३.३८.१९ ॥
તેણે છોડેલું, શત્રુઓનો સંહાર કરનારું તીક્ષ્ણ બાણ મને વાગ્યું; તેનાથી ઘાયલ થઈ હું સો યોજન દૂર સમુદ્રમાં ફેંકાયો.
3.38.20
नेच्छता तात मां हन्तुं तदा वीरेण रक्षितः।
रामस्य शरवेगेन निरस्तो भ्रान्तचेतनः ॥ ३.३८.२० ॥
હે મિત્ર, વીર રામે મને મારવાની ઇચ્છા ન રાખી ત્યારે મારું રક્ષણ કર્યું; રામના બાણના વેગથી ફેંકાઈને મારી ચેતના ભ્રમિત થઈ ગઈ.
3.38.21
पातितोऽहं तदा तेन गम्भीरे सागराम्भसि।
प्राप्य संज्ञां चिरात् तात लङ्कां प्रति गतः पुरीम् ॥ ३.३८.२१ ॥
ત્યારે તેના દ્વારા હું ઊંડા સમુદ્રના જળમાં પાડી દેવાયો; ઘણા સમય પછી ભાન પાછું મેળવી, હે મિત્ર, હું લંકા નગરી તરફ ગયો.
3.38.22
एवमस्मि तदा मुक्तः सहायास्ते निपातिताः।
अकृतास्त्रेण रामेण बालेनाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.३८.२२ ॥
આ રીતે ત્યારે હું છૂટી ગયો; પરંતુ તારા સહાયકો પડી ગયા; શસ્ત્રવિદ્યામાં અનભ્યસ્ત છતાં સહેલાઈથી કર્મ કરનાર બાળક રામ વડે.
3.38.23
तन्मया वार्यमाणस्तु यदि रामेण विग्रहम्।
करिष्यस्यापदां घोरां क्षिप्रं प्राप्य न शिष्यसि ॥ ३.३८.२३ ॥
તેથી મેં વારવા છતાં જો તું રામ સાથે વિગ્રહ કરીશ, તો જલદી ભયંકર આપત્તિ પામીને તું બચીશ નહીં.
3.38.24
क्रीडारतिविधिज्ञानां समाजोत्सवदर्शिनाम्।
रक्षसां चैव संतापमनर्थं चाहरिष्यसि ॥ ३.३८.२४ ॥
રમત અને આનંદની વિધિ જાણનારા, સભાઓ અને ઉત્સવો જોનારા રાક્ષસોને પણ તું સંતાપ અને અનર્થ લાવીશ.
3.38.25
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नविभूषिताम्।
द्रक्ष्यसि त्वं पुरीं लङ्कां विनष्टां मैथिलीकृते ॥ ३.३८.२५ ॥
મહેલો અને પ્રાસાદોથી ભરેલી, નાનાં રત્નોથી શણગારેલી લંકા નગરીને મૈથિલીને કારણે વિનષ્ટ થયેલી તું જોઈશ.
3.38.26
अकुर्वन्तोऽपि पापानि शुचयः पापसंश्रयात्।
परपापैर्विनश्यन्ति मत्स्या नागह्रदे यथा ॥ ३.३८.२६ ॥
પાપ ન કરનારા શુદ્ધ લોકો પણ પાપીઓના આશ્રયથી, બીજાઓનાં પાપોથી નાગહ્રદમાંની માછલીઓની જેમ નાશ પામે છે.
3.38.27
दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गान् दिव्याभरणभूषितान्।
द्रक्ष्यस्यभिहतान् भूमौ तव दोषात् तु राक्षसान् ॥ ३.३८.२७ ॥
દિવ્ય ચંદનથી લેપાયેલા દેહવાળા, દિવ્ય આભૂષણોથી શણગારેલા, તારા દોષને કારણે ભૂમિ પર હણાયેલા રાક્ષસોને તું જોઈશ.
3.38.28
हृतदारान् सदारांश्च दश विद्रवतो दिशः।
हतशेषानशरणान् द्रक्ष्यसि त्वं निशाचरान् ॥ ३.३८.२८ ॥
પત્નીઓ હરાઈ ગયેલા અને પત્નીઓ સાથેના, દસે દિશાઓમાં ભાગતા, હણાતાં બચેલા, શરણવિહીન નિશાચરોને તું જોઈશ.
3.38.29
शरजालपरिक्षिप्तामग्निज्वालासमावृताम्।
प्रदग्धभवनां लङ्कां द्रक्ष्यसि त्वमसंशयम् ॥ ३.३८.२९ ॥
બાણોની જાળથી ઘેરાયેલી, અગ્નિજ્વાળાઓથી આવૃત, બળી ગયેલાં ભવનોવાળી લંકા નગરીને તું નિઃસંશય જોઈશ.
3.38.30
परदाराभिमर्शात् तु नान्यत् पापतरं महत्।
प्रमदानां सहस्राणि तव राजन् परिग्रहे ॥ ३.३८.३० ॥
પરસ્ત્રીના સ્પર્શ કરતાં મોટું બીજું પાપ નથી; હે રાજન, તારા સ્વામિત્વમાં તો હજારો સ્ત્રીઓ છે.
3.38.31
भव स्वदारनिरतः स्वकुलं रक्ष राक्षसान्।
मानं वृद्धिं च राज्यं च जीवितं चेष्टमात्मनः ॥ ३.३८.३१ ॥
તારી પોતાની પત્નીમાં અનુરક્ત રહે; તારા કુળનું અને રાક્ષસોનું રક્ષણ કર. તારું માન, વૃદ્ધિ, રાજ્ય અને પ્રિય જીવન સાચવ.
3.38.32
कलत्राणि च सौम्यानि मित्रवर्गं तथैव च।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ ३.३८.३२ ॥
તારી સુંદર પત્નીઓ અને મિત્રવર્ગને પણ એમ જ (સાચવ). જો તું લાંબા સમય સુધી સુખ ભોગવવા ઇચ્છે, તો રામને અપ્રિય કાર્ય ન કર.
3.38.33
निवार्यमाणः सुहृदा मया भृशं
प्रसह्य सीतां यदि धर्षयिष्यसि।
गमिष्यसि क्षीणबलः सबान्धवो
यमक्षयं रामशरास्तजीवितः ॥ ३.३८.३३ ॥
મારા જેવા હિતૈષી દ્વારા અતિશય વારવા છતાં, જો તું બળજબરીથી સીતાનું અપમાન કરશે, તો બળ ક્ષીણ થઈ બંધુઓ સાથે યમલોકે જઈશ; રામના બાણોથી જીવ ગુમાવીને.