Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.38

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

3.38.1

कदाचिदप्यहं वीर्यात् पर्यटन् पृथिवीमिमाम्।
बलं नागसहस्रस्य धारयन् पर्वतोपमः ॥ ३.३८.१ ॥

ମୁଁ ମୋ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲି, ହଜାର ହାତୀର ବଳ ଧାରଣ କରି, ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଥିଲି।

3.38.2

नीलजीमूतसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
भयं लोकस्य जनयन् किरीटी परिघायुधः ॥ ३.३८.२ ॥

ନୀଳ ମେଘ ସଦୃଶ, ତପ୍ତ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ମୁକୁଟଧାରୀ, ପରିଘ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଜଗତରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲି।

3.38.3

व्यचरन् दण्डकारण्यमृषिमांसानि भक्षयन्।
विश्वामित्रोऽथ धर्मात्मा मद्वित्रस्तो महामुनिः ॥ ३.३८.३ ॥

ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବୁଲି ଋଷିମାନଙ୍କ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାମୁନି ବିଶ୍ବାମିତ୍ର ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୀତ ହେଲେ।

3.38.4

स्वयं गत्वा दशरथं नरेन्द्रमिदमब्रवीत्।
अयं रक्षतु मां रामः पर्वकाले समाहितः ॥ ३.३८.४ ॥

ସ୍ୱୟଂ ଦଶରଥ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେ କହିଲେ: "ଏହି ରାମ ପର୍ବକାଳରେ ସାବଧାନ ରହି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।"

3.38.5

मारीचान्मे भयं घोरं समुत्पन्नं नरेश्वर।
इत्येवमुक्तो धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ ३.३८.५ ॥

"ହେ ନରେଶ୍ୱର! ମାରୀଚରୁ ମୋର ଘୋର ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।" ଏହିପରି କହିବାରୁ, ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥ ସେତେବେଳେ —

3.38.6

प्रत्युवाच महाभागं विश्वामित्रं महामुनिम्।
ऊनद्वादशवर्षोऽयमकृतास्त्रश्च राघवः ॥ ३.३८.६ ॥

ମହାଭାଗ ମହାମୁନି ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଏହି ରାଘବ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନାହାଁନ୍ତି; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିନାହାଁନ୍ତି।"

3.38.7

कामं तु मम तत् सैन्यं मया सह गमिष्यति।
बलेन चतुरङ्गेण स्वयमेत्य निशाचरम् ॥ ३.३८.७ ॥

ମୋର ସେହି ସେନା ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ମୋ ସହିତ ଯିବ; ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ ସେହି ନିଶାଚରକୁ ସାମ୍ନା କରିବି।

3.38.8

वधिष्यामि मुनिश्रेष्ठ शत्रुं तव यथेप्सितम्।
एवमुक्तः स तु मुनी राजानमिदमब्रवीत् ॥ ३.३८.८ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଭଳି ମୁଁ ବଧ କରିବି।

3.38.9

रामान्नान्यद् बलं लोके पर्याप्तं तस्य रक्षसः।
देवतानामपि भवान् समरेष्वभिपालकः ॥ ३.३८.९ ॥

ଜଗତରେ ରାମଙ୍କ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଳ ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଆପଣ ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ।

3.38.10

आसीत् तव कृतं कर्म त्रिलोकविदितं नृप।
काममस्ति महत् सैन्यं तिष्ठत्विह परंतप ॥ ३.३८.१० ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃତ କର୍ମ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ବଡ଼ ସେନା ଅଛି; ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ତାହା ଏଠାରେ ରହୁ।

3.38.11

बालोऽप्येष महातेजाः समर्थस्तस्य निग्रहे।
गमिष्ये राममादाय स्वस्ति तेऽस्तु परंतप ॥ ३.३८.११ ॥

ଏହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାଳକ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଦମନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଯିବି; ଆପଣଙ୍କର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ।

3.38.12

इत्येवमुक्त्वा स मुनिस्तमादाय नृपात्मजम्।
जगाम परमप्रीतो विश्वामित्रः स्वमाश्रमम् ॥ ३.३८.१२ ॥

ଏପରି କହି ସେ ମୁନି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।

3.38.13

तं तथा दण्डकारण्ये यज्ञमुद्दिश्य दीक्षितम्।
बभूवोपस्थितो रामश्चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ ३.३८.१३ ॥

ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ସେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ରାମ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁର ଜ୍ୟା ଟଙ୍କାର କରି।

3.38.14

अजातव्यञ्जनः श्रीमान् बालः श्यामः शुभेक्षणः।
एकवस्त्रधरो धन्वी शिखी कनकमालया ॥ ३.३८.१४ ॥

ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଫ ନ ଉଠିଥିବା ବାଳକ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭନୟନ; ଏକ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ, ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଶିଖାଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳା ପରିହିତ।

3.38.15

शोभयन् दण्डकारण्यं दीप्तेन स्वेन तेजसा।
अदृश्यत तदा रामो बालचन्द्र इवोदितः ॥ ३.३८.१५ ॥

ନିଜ ଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କରି ରାମ ସେତେବେଳେ ଦେଖାଗଲେ, ଉଦିତ ବାଳଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।

3.38.16

ततोऽहं मेघसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
बली दत्तवरो दर्पादाजगामाश्रमान्तरम् ॥ ३.३८.१६ ॥

ତା'ପରେ ମୁଁ, ମେଘ ସଦୃଶ, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ପରିହିତ, ବଳବାନ ଓ ବରପ୍ରାପ୍ତ, ଅହଂକାରରେ ଆଶ୍ରମର ଭିତର ଭାଗକୁ ଆସିଲି।

3.38.17

तेन दृष्टः प्रविष्टोऽहं सहसैवोद्यतायुधः।
मां तु दृष्ट्वा धनुः सज्यमसम्भ्रान्तश्चकार ह ॥ ३.३८.१७ ॥

ସେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ; ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ହଠାତ୍ ଭିତରକୁ ପଶିଗଲି। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଦେଖି ସେ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇଲେ।

3.38.18

अवजानन्नहं मोहाद् बालोऽयमिति राघवम्।
विश्वामित्रस्य तां वेदिमभ्यधावं कृतत्वरः ॥ ३.३८.१८ ॥

'ଏ ତ ବାଳକ' ବୋଲି ମୋହବଶତଃ ରାଘବଙ୍କୁ ତୁଚ୍ଛ ଜାଣି, ଶୀଘ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେହି ଯଜ୍ଞବେଦି ଆଡ଼କୁ ମୁଁ ଧାଇଁଲି।

3.38.19

तेन मुक्तस्ततो बाणः शितः शत्रुनिबर्हणः।
तेनाहं ताडितः क्षिप्तः समुद्रे शतयोजने ॥ ३.३८.१९ ॥

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକାରୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମୋତେ ଲାଗିଲା; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ମୁଁ ଶହେ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଗଲି।

3.38.20

नेच्छता तात मां हन्तुं तदा वीरेण रक्षितः।
रामस्य शरवेगेन निरस्तो भ्रान्तचेतनः ॥ ३.३८.२० ॥

ହେ ସଖା, ବୀର ରାମ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନ କରି ସେତେବେଳେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ; ରାମଙ୍କ ବାଣର ବେଗରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ମୋର ଚେତନା ଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲା।

3.38.21

पातितोऽहं तदा तेन गम्भीरे सागराम्भसि।
प्राप्य संज्ञां चिरात् तात लङ्कां प्रति गतः पुरीम् ॥ ३.३८.२१ ॥

ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲି; ବହୁ ସମୟ ପରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ, ହେ ସଖା, ମୁଁ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲି।

3.38.22

एवमस्मि तदा मुक्तः सहायास्ते निपातिताः।
अकृतास्त्रेण रामेण बालेनाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.३८.२२ ॥

ଏହିପରି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଲି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସହାୟକମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଅଭ୍ୟାସହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ବାଳକ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

3.38.23

तन्मया वार्यमाणस्तु यदि रामेण विग्रहम्।
करिष्यस्यापदां घोरां क्षिप्रं प्राप्य न शिष्यसि ॥ ३.३८.२३ ॥

ତେଣୁ ମୁଁ ବାରଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କର, ଶୀଘ୍ର ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ପାଇ ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ ନାହିଁ।

3.38.24

क्रीडारतिविधिज्ञानां समाजोत्सवदर्शिनाम्।
रक्षसां चैव संतापमनर्थं चाहरिष्यसि ॥ ३.३८.२४ ॥

ଖେଳ ଓ ଆନନ୍ଦର ବିଧି ଜାଣୁଥିବା, ସଭା ଓ ଉତ୍ସବ ଦେଖୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସନ୍ତାପ ଓ ଅନର୍ଥ ଆଣିବ।

3.38.25

हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नविभूषिताम्।
द्रक्ष्यसि त्वं पुरीं लङ्कां विनष्टां मैथिलीकृते ॥ ३.३८.२५ ॥

ପ୍ରାସାଦ ଓ ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନା ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଲଙ୍କା ନଗରୀକୁ ମୈଥିଲୀ ପାଇଁ ବିନଷ୍ଟ ହେବାର ତୁମେ ଦେଖିବ।

3.38.26

अकुर्वन्तोऽपि पापानि शुचयः पापसंश्रयात्।
परपापैर्विनश्यन्ति मत्स्या नागह्रदे यथा ॥ ३.३८.२६ ॥

ପାପ ନ କରି ମଧ୍ୟ ଶୁଚି ଲୋକମାନେ ପାପୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ, ଅନ୍ୟର ପାପରେ ନାଗହ୍ରଦର ମାଛ ପରି ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

3.38.27

दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गान् दिव्याभरणभूषितान्।
द्रक्ष्यस्यभिहतान् भूमौ तव दोषात् तु राक्षसान् ॥ ३.३८.२७ ॥

ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଶରୀର, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ, ତୁମ ଦୋଷରୁ ଭୂମିରେ ହତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।

3.38.28

हृतदारान् सदारांश्च दश विद्रवतो दिशः।
हतशेषानशरणान् द्रक्ष्यसि त्वं निशाचरान् ॥ ३.३८.२८ ॥

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହରଣ ହୋଇଛି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦଶ ଦିଗରେ ପଳାଉଛନ୍ତି, ହତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା, ଅଶରଣ ନିଶାଚରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।

3.38.29

शरजालपरिक्षिप्तामग्निज्वालासमावृताम्।
प्रदग्धभवनां लङ्कां द्रक्ष्यसि त्वमसंशयम् ॥ ३.३८.२९ ॥

ଶର ଜାଲରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଆବୃତ, ଦଗ୍ଧ ଗୃହ ବିଶିଷ୍ଟ ଲଙ୍କା ନଗରୀକୁ ତୁମେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଦେଖିବ।

3.38.30

परदाराभिमर्शात् तु नान्यत् पापतरं महत्।
प्रमदानां सहस्राणि तव राजन् परिग्रहे ॥ ३.३८.३० ॥

ପରନାରୀ ସ୍ପର୍ଶ ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ପାପ ଆଉ ନାହିଁ; ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଅଧୀନରେ ତ ହଜାର ହଜାର ନାରୀ ଅଛନ୍ତି।

3.38.31

भव स्वदारनिरतः स्वकुलं रक्ष राक्षसान्।
मानं वृद्धिं च राज्यं च जीवितं चेष्टमात्मनः ॥ ३.३८.३१ ॥

ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀରେ ଅନୁରକ୍ତ ହୁଅ; ନିଜ କୁଳ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ନିଜର ମାନ, ଉନ୍ନତି, ରାଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରିୟ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କର।

3.38.32

कलत्राणि च सौम्यानि मित्रवर्गं तथैव च।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ ३.३८.३२ ॥

ତୁମର ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଓ ବନ୍ଧୁବର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି (ରକ୍ଷା କର)। ଯଦି ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖ ଭୋଗିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନ ହେବା କାର୍ଯ୍ୟ କର ନାହିଁ।

3.38.33

निवार्यमाणः सुहृदा मया भृशं
प्रसह्य सीतां यदि धर्षयिष्यसि।
गमिष्यसि क्षीणबलः सबान्धवो
यमक्षयं रामशरास्तजीवितः ॥ ३.३८.३३ ॥

ମୋ ପରି ହିତୈଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ନିବାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କର, ତେବେ ବଳ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ବାନ୍ଧବଙ୍କ ସହ ଯମଲୋକ ଯିବ; ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ।