वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.38.1
कदाचिदप्यहं वीर्यात् पर्यटन् पृथिवीमिमाम्।
बलं नागसहस्रस्य धारयन् पर्वतोपमः ॥ ३.३८.१ ॥
मी माझ्या पराक्रमाने ही पृथ्वी फिरत असताना, हजार हत्तींचे बळ धारण करून, पर्वतासारखा होतो.
3.38.2
नीलजीमूतसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
भयं लोकस्य जनयन् किरीटी परिघायुधः ॥ ३.३८.२ ॥
निळ्या मेघासारखा, तापलेल्या सोन्याची कुंडले धारण केलेला, किरीटधारी, परिघ आयुध हाती घेतलेला, जगात भय उत्पन्न करणारा.
3.38.3
व्यचरन् दण्डकारण्यमृषिमांसानि भक्षयन्।
विश्वामित्रोऽथ धर्मात्मा मद्वित्रस्तो महामुनिः ॥ ३.३८.३ ॥
दण्डकारण्यात फिरत ऋषींचे मांस खात असताना, धर्मात्मा महामुनी विश्वामित्र माझ्यामुळे भयभीत झाले.
3.38.4
स्वयं गत्वा दशरथं नरेन्द्रमिदमब्रवीत्।
अयं रक्षतु मां रामः पर्वकाले समाहितः ॥ ३.३८.४ ॥
स्वतः दशरथ नरेंद्राकडे जाऊन ते म्हणाले, "हा राम पर्वकाळी सावधान राहून माझे रक्षण करो."
3.38.5
मारीचान्मे भयं घोरं समुत्पन्नं नरेश्वर।
इत्येवमुक्तो धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ ३.३८.५ ॥
"हे नरेश्वरा! मारीचामुळे मला घोर भय उत्पन्न झाले आहे." असे म्हटल्यावर धर्मात्मा राजा दशरथ तेव्हा —
3.38.6
प्रत्युवाच महाभागं विश्वामित्रं महामुनिम्।
ऊनद्वादशवर्षोऽयमकृतास्त्रश्च राघवः ॥ ३.३८.६ ॥
महाभाग महामुनी विश्वामित्रांना त्यांनी उत्तर दिले: "हा राघव अजून बारा वर्षांचा नाही; अजून अस्त्रविद्येत प्रशिक्षित नाही."
3.38.7
कामं तु मम तत् सैन्यं मया सह गमिष्यति।
बलेन चतुरङ्गेण स्वयमेत्य निशाचरम् ॥ ३.३८.७ ॥
माझे ते सैन्य चतुरंग बलासह माझ्याबरोबर येईल; मी स्वतः जाऊन त्या निशाचराला सामोरा जाईन.
3.38.8
वधिष्यामि मुनिश्रेष्ठ शत्रुं तव यथेप्सितम्।
एवमुक्तः स तु मुनी राजानमिदमब्रवीत् ॥ ३.३८.८ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, तुमच्या शत्रूचा, तुम्हाला हवे तसा, मी वध करीन.
3.38.9
रामान्नान्यद् बलं लोके पर्याप्तं तस्य रक्षसः।
देवतानामपि भवान् समरेष्वभिपालकः ॥ ३.३८.९ ॥
जगात रामाशिवाय दुसरे कोणतेही बल त्या राक्षसाला पुरेसे नाही; तुम्ही तर युद्धांत देवतांचेही रक्षक आहात.
3.38.10
आसीत् तव कृतं कर्म त्रिलोकविदितं नृप।
काममस्ति महत् सैन्यं तिष्ठत्विह परंतप ॥ ३.३८.१० ॥
हे राजा, तुमचे कर्म त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे. तुमच्याकडे मोठे सैन्य आहे; हे शत्रुदमना, ते येथेच राहू दे.
3.38.11
बालोऽप्येष महातेजाः समर्थस्तस्य निग्रहे।
गमिष्ये राममादाय स्वस्ति तेऽस्तु परंतप ॥ ३.३८.११ ॥
हा महातेजस्वी बालकही त्याला वश करण्यास समर्थ आहे. हे शत्रुदमना, मी रामाला घेऊन जाईन; तुमचे कल्याण असो.
3.38.12
इत्येवमुक्त्वा स मुनिस्तमादाय नृपात्मजम्।
जगाम परमप्रीतो विश्वामित्रः स्वमाश्रमम् ॥ ३.३८.१२ ॥
असे बोलून तो मुनी राजपुत्राला घेऊन, अत्यंत प्रसन्न होऊन विश्वामित्र आपल्या आश्रमाकडे गेला.
3.38.13
तं तथा दण्डकारण्ये यज्ञमुद्दिश्य दीक्षितम्।
बभूवोपस्थितो रामश्चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ ३.३८.१३ ॥
दंडकारण्यात यज्ञासाठी दीक्षित असलेल्या त्यांच्याजवळ राम उपस्थित झाला, अद्भुत धनुष्याची दोरी टणत्कारत.
3.38.14
अजातव्यञ्जनः श्रीमान् बालः श्यामः शुभेक्षणः।
एकवस्त्रधरो धन्वी शिखी कनकमालया ॥ ३.३८.१४ ॥
अजून मिशा न फुटलेला तरुण, तेजस्वी, सावळ्या वर्णाचा, सुंदर नेत्रांचा; एकच वस्त्र नेसलेला, धनुर्धारी, शेंडी असलेला, सोन्याची माळ घातलेला.
3.38.15
शोभयन् दण्डकारण्यं दीप्तेन स्वेन तेजसा।
अदृश्यत तदा रामो बालचन्द्र इवोदितः ॥ ३.३८.१५ ॥
आपल्या तेजस्वी प्रकाशाने दंडकारण्याची शोभा वाढवत राम तेव्हा दिसला, उगवलेल्या बालचंद्राप्रमाणे.
3.38.16
ततोऽहं मेघसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
बली दत्तवरो दर्पादाजगामाश्रमान्तरम् ॥ ३.३८.१६ ॥
मग मी, मेघासारखा, तापलेल्या सोन्याची कुंडले घातलेला, बलवान व वरप्राप्त, गर्वाने आश्रमाच्या आतील भागात आलो.
3.38.17
तेन दृष्टः प्रविष्टोऽहं सहसैवोद्यतायुधः।
मां तु दृष्ट्वा धनुः सज्यमसम्भ्रान्तश्चकार ह ॥ ३.३८.१७ ॥
त्याने मला पाहिले; मी अस्त्र उगारून अचानक आत शिरलो. पण मला पाहून तो न घाबरता धनुष्याला दोरी चढवता झाला.
3.38.18
अवजानन्नहं मोहाद् बालोऽयमिति राघवम्।
विश्वामित्रस्य तां वेदिमभ्यधावं कृतत्वरः ॥ ३.३८.१८ ॥
'हा तर बालक आहे' असे मोहाने राघवाला तुच्छ मानून, घाईघाईने विश्वामित्राच्या त्या यज्ञवेदीकडे मी धावलो.
3.38.19
तेन मुक्तस्ततो बाणः शितः शत्रुनिबर्हणः।
तेनाहं ताडितः क्षिप्तः समुद्रे शतयोजने ॥ ३.३८.१९ ॥
त्याने सोडलेल्या, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या तीक्ष्ण बाणाने मला आघात झाला; त्या आघाताने मी शंभर योजने दूर समुद्रात फेकला गेलो.
3.38.20
नेच्छता तात मां हन्तुं तदा वीरेण रक्षितः।
रामस्य शरवेगेन निरस्तो भ्रान्तचेतनः ॥ ३.३८.२० ॥
हे मित्रा, वीर रामाने मला मारण्याची इच्छा न धरता त्या वेळी माझे रक्षण केले; रामाच्या बाणाच्या वेगाने फेकला जाऊन माझी चेतना भ्रमित झाली.
3.38.21
पातितोऽहं तदा तेन गम्भीरे सागराम्भसि।
प्राप्य संज्ञां चिरात् तात लङ्कां प्रति गतः पुरीम् ॥ ३.३८.२१ ॥
तेव्हा त्याच्यामुळे मी खोल समुद्राच्या पाण्यात पाडला गेलो; बऱ्याच वेळाने शुद्धी येऊन, हे मित्रा, मी लंका नगरीकडे परत गेलो.
3.38.22
एवमस्मि तदा मुक्तः सहायास्ते निपातिताः।
अकृतास्त्रेण रामेण बालेनाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.३८.२२ ॥
अशा प्रकारे तेव्हा मी सुटलो; पण तुझे साथीदार पाडले गेले; शस्त्रविद्येत अनभिज्ञ असूनही सहजपणे कर्म करणाऱ्या त्या बालक रामाकडून.
3.38.23
तन्मया वार्यमाणस्तु यदि रामेण विग्रहम्।
करिष्यस्यापदां घोरां क्षिप्रं प्राप्य न शिष्यसि ॥ ३.३८.२३ ॥
म्हणून मी अडवूनही जर तू रामाशी वैर केलेस, तर लवकरच भयंकर संकटात सापडून तू वाचणार नाहीस.
3.38.24
क्रीडारतिविधिज्ञानां समाजोत्सवदर्शिनाम्।
रक्षसां चैव संतापमनर्थं चाहरिष्यसि ॥ ३.३८.२४ ॥
खेळ आणि सुखाच्या विधी जाणणाऱ्या, सभा आणि उत्सव पाहणाऱ्या राक्षसांवरही तू संताप आणि अनर्थ ओढवशील.
3.38.25
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नविभूषिताम्।
द्रक्ष्यसि त्वं पुरीं लङ्कां विनष्टां मैथिलीकृते ॥ ३.३८.२५ ॥
महाल आणि प्रासादांनी भरलेली, नाना रत्नांनी सजलेली लंका नगरी मैथिलीमुळे विनाश पावलेली तू पाहशील.
3.38.26
अकुर्वन्तोऽपि पापानि शुचयः पापसंश्रयात्।
परपापैर्विनश्यन्ति मत्स्या नागह्रदे यथा ॥ ३.३८.२६ ॥
पाप न करणारे शुद्ध लोकही पापी लोकांच्या संगतीमुळे, इतरांच्या पापांमुळे नागह्रदातील माशांसारखे नष्ट होतात.
3.38.27
दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गान् दिव्याभरणभूषितान्।
द्रक्ष्यस्यभिहतान् भूमौ तव दोषात् तु राक्षसान् ॥ ३.३८.२७ ॥
दिव्य चंदनाने लिंपलेल्या देहांचे, दिव्य अलंकारांनी सजलेले, तुझ्या दोषामुळे भूमीवर मारले गेलेले राक्षस तू पाहशील.
3.38.28
हृतदारान् सदारांश्च दश विद्रवतो दिशः।
हतशेषानशरणान् द्रक्ष्यसि त्वं निशाचरान् ॥ ३.३८.२८ ॥
पत्नी हरण झालेले आणि पत्नींसह दाही दिशांना पळणारे, मरणातून वाचलेले, आश्रयहीन निशाचर तू पाहशील.
3.38.29
शरजालपरिक्षिप्तामग्निज्वालासमावृताम्।
प्रदग्धभवनां लङ्कां द्रक्ष्यसि त्वमसंशयम् ॥ ३.३८.२९ ॥
बाणांच्या जाळ्याने वेढलेली, अग्निज्वालांनी झाकलेली, जळालेल्या घरांची लंका नगरी तू निःसंशय पाहशील.
3.38.30
परदाराभिमर्शात् तु नान्यत् पापतरं महत्।
प्रमदानां सहस्राणि तव राजन् परिग्रहे ॥ ३.३८.३० ॥
परस्त्रीला स्पर्श करण्यापेक्षा मोठे पाप दुसरे नाही; हे राजन्, तुझ्या ताब्यात तर हजारो स्त्रिया आहेत.
3.38.31
भव स्वदारनिरतः स्वकुलं रक्ष राक्षसान्।
मानं वृद्धिं च राज्यं च जीवितं चेष्टमात्मनः ॥ ३.३८.३१ ॥
स्वतःच्या पत्नीमध्ये अनुरक्त राहा; आपल्या कुलाचे आणि राक्षसांचे रक्षण करा. आपला मान, वृद्धी, राज्य आणि प्रिय जीवन जपा.
3.38.32
कलत्राणि च सौम्यानि मित्रवर्गं तथैव च।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ ३.३८.३२ ॥
तुझ्या सुंदर पत्नी आणि मित्रवर्गाचेही तसेच (रक्षण कर). दीर्घकाल सुख भोगण्याची इच्छा असेल तर रामाला अप्रिय असे काही करू नकोस.
3.38.33
निवार्यमाणः सुहृदा मया भृशं
प्रसह्य सीतां यदि धर्षयिष्यसि।
गमिष्यसि क्षीणबलः सबान्धवो
यमक्षयं रामशरास्तजीवितः ॥ ३.३८.३३ ॥
माझ्यासारख्या हितचिंतकाने अत्यंत अडवूनही तू बळजबरीने सीतेचा अवमान केलास, तर बल क्षीण होऊन बांधवांसह यमलोकाला जाशील; रामाच्या बाणांनी प्राण गमावून.