વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.39.1
एवमस्मि तदा मुक्तः कथंचित् तेन संयुगे।
इदानीमपि यद् वृत्तं तच्छृणुष्व यदुत्तरम् ॥ ३.३९.१ ॥
તે યુદ્ધમાં તેના વડે મને કોઈ રીતે છોડવામાં આવ્યો. હવે પછી જે બન્યું તે સાંભળ.
3.39.2
राक्षसाभ्यामहं द्वाभ्यामनिर्विण्णस्तथाकृतः।
सहितो मृगरूपाभ्यां प्रविष्टो दण्डकावने ॥ ३.३९.२ ॥
બે રાક્ષસો સાથે, તેવી રીતે રૂપાંતરિત થયેલો હું, હતાશ થયા વિના, મૃગરૂપે દંડકારણ્યમાં પ્રવેશ્યો.
3.39.3
दीप्तजिह्वो महादंष्ट्रस्तीक्ष्णशृङ्गो महाबलः।
व्यचरन् दण्डकारण्यं मांसभक्षो महामृगः ॥ ३.३९.३ ॥
સળગતી જીભ, મોટી દાઢો, તીક્ષ્ણ શિંગડાં, મહાબળવાન, માંસભક્ષી મહામૃગ દંડકારણ્યમાં વિચરતો હતો.
3.39.4
अग्निहोत्रेषु तीर्थेषु चैत्यवृक्षेषु रावण।
अत्यन्तघोरो व्यचरंस्तापसांस्तान् प्रधर्षयन् ॥ ३.३९.४ ॥
હે રાવણ, અગ્નિહોત્ર, તીર્થો અને ચૈત્યવૃક્ષો પાસે અત્યંત ભયંકર બનીને તે તપસ્વીઓ પર હુમલો કરતો હું વિચરતો હતો.
3.39.5
निहत्य दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः।
रुधिराणि पिबंस्तेषां तन्मांसानि च भक्षयन् ॥ ३.३९.५ ॥
દંડકારણ્યમાં ધર્માચરણ કરતા તપસ્વીઓને મારીને, તેમનું લોહી પીને અને તેમનું માંસ ખાઈને.
3.39.6
ऋषिमांसाशनः क्रूरस्त्रासयन् वनगोचरान्।
तदा रुधिरमत्तोऽहं व्यचरं दण्डकावनम् ॥ ३.३९.६ ॥
ઋષિઓનું માંસ ખાનારો, ક્રૂર, વનચરોને ડરાવતો, ત્યારે રક્તથી ઉન્મત્ત થયેલો હું દંડકારણ્યમાં વિચરતો હતો.
3.39.7
तदाहं दण्डकारण्ये विचरन् धर्मदूषकः।
आसादयं तदा रामं तापसं धर्ममाश्रितम् ॥ ३.३९.७ ॥
ત્યારે દંડકારણ્યમાં વિચરતો હું ધર્મનો દૂષક હતો. ત્યારે ધર્મનો આશ્રય લઈ રહેલા તપસ્વી રામને હું મળ્યો.
3.39.8
वैदेहीं च महाभागां लक्ष्मणं च महारथम्।
तापसं नियताहारं सर्वभूतहिते रतम् ॥ ३.३९.८ ॥
મહાભાગ્યવતી વૈદેહી અને મહારથી લક્ષ્મણને પણ મેં જોયા. તેઓ તપસ્વી, નિયમિત આહાર લેનારા અને સર્વભૂતોના હિતમાં રત હતા.
3.39.9
सोऽहं वनगतं रामं परिभूय महाबलम्।
तापसोऽयमिति ज्ञात्वा पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ३.३९.९ ॥
વનમાં ગયેલા મહાબળવાન રામનો મેં તિરસ્કાર કર્યો. 'આ તો માત્ર તપસ્વી છે' એમ જાણીને, પૂર્વ વૈરને સ્મરીને હું (તેમના પર) ધસી ગયો.
3.39.10
अभ्यधावं सुसंक्रुद्धस्तीक्ष्णशृङ्गो मृगाकृतिः।
जिघांसुरकृतप्रज्ञस्तं प्रहारमनुस्मरन् ॥ ३.३९.१० ॥
અતિશય ક્રોધે ભરાઈ, તીક્ષ્ણ શિંગડાવાળા હરણના રૂપે હું તેમના પર ધસી ગયો. મારવાની ઇચ્છાથી, વિવેક ગુમાવીને, એ પ્રહારને સ્મરીને.
3.39.11
तेन त्यक्तास्त्रयो बाणाः शिताः शत्रुनिबर्हणाः।
विकृष्य सुमहच्चापं सुपर्णानिलतुल्यगाः ॥ ३.३९.११ ॥
તેમણે વિશાળ ધનુષ્ય ખેંચીને શત્રુઓનો સંહાર કરનારા, ગરુડ અને પવન સમાન વેગવાળા ત્રણ તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
3.39.12
ते बाणा वज्रसंकाशाः सुघोरा रक्तभोजनाः।
आजग्मुः सहिताः सर्वे त्रयः संनतपर्वणः ॥ ३.३९.१२ ॥
વજ્ર સમાન તે અતિ ભયંકર, લોહી પીનારાં બાણ ત્રણેય એકસાથે આવ્યાં; તેમની ગાંઠો વળેલી હતી.
3.39.13
पराक्रमज्ञो रामस्य शठो दृष्टभयः पुरा।
समुत्क्रान्तस्ततो मुक्तस्तावुभौ राक्षसौ हतौ ॥ ३.३९.१३ ॥
રામનો પરાક્રમ જાણનારો, કપટી, પૂર્વે ભય જોયેલો હું છટકીને મુક્ત થયો; એ બે રાક્ષસો માર્યા ગયા.
3.39.14
शरेण मुक्तो रामस्य कथंचित् प्राप्य जीवितम्।
इह प्रव्राजितो युक्तस्तापसोऽहं समाहितः ॥ ३.३९.१४ ॥
રામના બાણથી છૂટીને, કોઈ રીતે પ્રાણ મેળવીને, અહીં હું સંન્યાસી થયો છું, સંયમી અને એકાગ્ર તપસ્વી બનીને.
3.39.15
वृक्षे वृक्षे हि पश्यामि चीरकृष्णाजिनाम्बरम्।
गृहीतधनुषं रामं पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ ३.३९.१५ ॥
દરેક ઝાડમાં હું છાલ અને કાળા મૃગચર્મ પહેરેલા, હાથમાં ધનુષ્ય ધરેલા રામને જોઉં છું, જાણે હાથમાં પાશ લઈને યમ.
3.39.16
अपि रामसहस्राणि भीतः पश्यामि रावण।
रामभूतमिदं सर्वमरण्यं प्रतिभाति मे ॥ ३.३९.१६ ॥
હે રાવણ, ભયભીત હું હજારો રામને જોઉં છું; આખું આ વન મને રામમય લાગે છે.
3.39.17
राममेव हि पश्यामि रहिते राक्षसेश्वर।
दृष्ट्वा स्वप्नगतं राममुद्भ्रमामि विचेतनः ॥ ३.३९.१७ ॥
હે રાક્ષસેશ્વર, એકાંતમાં મને ફક્ત રામ જ દેખાય છે; સ્વપ્નની જેમ રામને જોઈને હું બેભાન થઈને ભટકું છું.
3.39.18
रकारादीनि नामानि रामत्रस्तस्य रावण।
रत्नानि च रथाश्चैव वित्रासं जनयन्ति मे ॥ ३.३९.१८ ॥
હે રાવણ, રામથી ત્રસ્ત મને 'ર' અક્ષરથી શરૂ થતાં નામો, રત્નો અને રથ પણ ભય ઉત્પન્ન કરે છે.
3.39.19
अहं तस्य प्रभावज्ञो न युद्धं तेन ते क्षमम्।
बलिं वा नमुचिं वापि हन्याद्धि रघुनन्दनः ॥ ३.३९.१९ ॥
હું તેનો પ્રભાવ જાણું છું, તેથી તેની સાથે યુદ્ધ કરવું તારા માટે યોગ્ય નથી. રઘુનંદન બલિ કે નમુચિને પણ મારી શકે.
3.39.20
रणे रामेण युद्धस्व क्षमां वा कुरु रावण।
न ते रामकथा कार्या यदि मां द्रष्टुमिच्छसि ॥ ३.३९.२० ॥
હે રાવણ, રણમાં રામ સાથે યુદ્ધ કર, અથવા ક્ષમા માગ. જો તું મને જોવા ઇચ્છે છે તો રામની વાત ન કરીશ.
3.39.21
बहवः साधवो लोके युक्ता धर्ममनुष्ठिताः।
परेषामपराधेन विनष्टाः सपरिच्छदाः ॥ ३.३९.२१ ॥
જગતમાં ધર્મનું પાલન કરનારા ઘણા સાધુઓ બીજાના અપરાધથી પરિવાર સહિત નાશ પામ્યા છે.
3.39.22
सोऽहं परापराधेन विनशेयं निशाचर।
कुरु यत् ते क्षमं तत्त्वमहं त्वां नानुयामि वै ॥ ३.३९.२२ ॥
તેથી બીજાના અપરાધથી હું પણ નાશ પામી શકું. હે નિશાચર, તને જે યોગ્ય લાગે તે કર; હું તો તારી પાછળ નહીં જાઉં.
3.39.23
रामश्च हि महातेजा महासत्त्वो महाबलः।
अपि राक्षसलोकस्य भवेदन्तकरोऽपि हि ॥ ३.३९.२३ ॥
મહાતેજસ્વી, મહાસત્ત્વવાન અને મહાબળવાન રામ રાક્ષસલોકનો પણ અંતક થઈ શકે.
3.39.24
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः ॥ ३.३९.२४ ॥
શૂર્પણખાને કારણે જનસ્થાનમાં રહેલો ખર મર્યાદા ઓળંગતો હતો, તેથી અનાયાસ કાર્ય કરનાર રામે તેને પહેલાં મારી નાખ્યો. તો રામનો અપરાધ શું છે, તે અહીં સાચે સાચ કહે.
3.39.25
इदं वचो बन्धुहितार्थिना मया
यथोच्यमानं यदि नाभिपत्स्यसे।
सबान्धवस्त्यक्ष्यसि जीवितं रणे
हतोऽद्य रामेण शरैरजिह्मगैः ॥ ३.३९.२५ ॥
બંધુઓના હિતની ઇચ્છાથી મેં કહેલું આ વચન જો તું નહીં સ્વીકારે, તો બંધુઓ સહિત રણમાં પ્રાણ ખોઈશ; આજે રામના સીધા જતા બાણોથી તું હણાઈશ.