ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.40.1
मारीचस्य तु तद् वाक्यं क्षमं युक्तं च रावणः।
उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम् ॥ ३.४०.१ ॥
ମାରୀଚଙ୍କ ସେ କଥା ଉଚିତ ଓ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାବଣ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ଔଷଧ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ।
3.40.2
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः।
अब्रवीत् परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः ॥ ३.४०.२ ॥
ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ମାରୀଚଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି, କାଳପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କଠୋର ଓ ଅଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ।
3.40.3
दुष्कुलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते।
वाक्यं निष्फलमत्यर्थं बीजमुप्तमिवोषरे ॥ ३.४०.३ ॥
ହେ ମାରୀଚ, ଦୁଷ୍ଟକୁଳଜ! ମୋତେ ଏହା କୁହାଯାଉଛି; ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଯୁକ୍ତ। ଏହି କଥା ଅନୁର୍ବର ଭୂମିରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ବୀଜ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଫଳ।
3.40.4
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे।
मूर्खस्य पापशीलस्य मानुषस्य विशेषतः ॥ ३.४०.४ ॥
ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ବିଚଳିତ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ; ବିଶେଷତଃ ସେହି ମୂର୍ଖ ଓ ପାପସ୍ୱଭାବୀ ମନୁଷ୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ।
3.40.5
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा।
स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः ॥ ३.४०.५ ॥
ମିତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀର ସାଧାରଣ କଥା ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ବନକୁ ଚାଲିଗଲା ଯେ।
3.40.6
अवश्यं तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः।
प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ ॥ ३.४०.६ ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ତାଙ୍କଠାରୁ, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଗରେ ମୁଁ ହରଣ କରିବି।
3.40.7
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच विद्यते।
न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ३.४०.७ ॥
ମାରୀଚ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ଏପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଫେରାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।
3.40.8
दोषं गुणं वा सम्पृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि।
अपायं वा उपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ ३.४०.८ ॥
ପଚରାଗଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଏହାର ଦୋଷ କି ଗୁଣ, ବିନାଶ କି ଉପାୟ, ତୁମେ ଏପରି କହିବା ଉଚିତ।
3.40.9
सम्पृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता।
उद्यताञ्जलिना राज्ञो य इच्छेद् भूतिमात्मनः ॥ ३.४०.९ ॥
ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଚରାଗଲେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ରାଜାଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ।
3.40.10
वाक्यमप्रतिकूलं तु मृदुपूर्वं शुभं हितम्।
उपचारेण वक्तव्यो युक्तं च वसुधाधिपः ॥ ३.४०.१० ॥
ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଅପ୍ରିୟ ନ ହେଉଥିବା, ପ୍ରଥମେ କୋମଳ, ଶୁଭ ଓ ହିତକର କଥା ଶିଷ୍ଟାଚାରରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ।
3.40.11
सावमर्दं तु यद्वाक्यमथवा हितमुच्यते।
नाभिनन्देत तद् राजा मानार्थी मानवर्जितम् ॥ ३.४०.११ ॥
ଅପମାନରେ କୁହାଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟ, କିମ୍ବା ହିତକର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମାନରହିତ ବାକ୍ୟକୁ, ମାନ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ରାଜା ପସନ୍ଦ କରିବେ ନାହିଁ।
3.40.12
पञ्च रूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः।
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ॥ ३.४०.१२ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନେ ପାଞ୍ଚଟି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି — ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରୂପ।
3.40.13
औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम्।
धारयन्ति महात्मानो राजानः क्षणदाचर ॥ ३.४०.१३ ॥
ହେ ନିଶାଚର! ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନେ ଉଷ୍ଣତା, ପରାକ୍ରମ, ସୌମ୍ୟତା, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନତା ଧାରଣ କରନ୍ତି।
3.40.14
तस्मात् सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च नित्यदा।
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमाश्रितः ॥ ३.४०.१४ ॥
ତେଣୁ ସେମାନେ ସର୍ବାବସ୍ଥାରେ ସଦା ମାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଧର୍ମ ନ ଜାଣି କେବଳ ମୋହର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ।
3.40.15
अभ्यागतं तु दौरात्म्यात् परुषं वदसीदृशम्।
गुणदोषौ न पृच्छामि क्षेमं चात्मनि राक्षस ॥ ३.४०.१५ ॥
ଅତିଥି ଆସିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ତୁମେ ଏପରି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହୁଛ। ହେ ରାକ୍ଷସ! ମୁଁ ତୁମର ଗୁଣଦୋଷ ପଚାରୁନାହିଁ, ନା ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛି।
3.40.16
मयोक्तमपि चैतावत् त्वां प्रत्यमितविक्रम।
अस्मिंस्तु स भवान् कृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.४०.१६ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏତିକି ମାତ୍ର କହିଛି। ହେ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ! ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
3.40.17
शृणु तत्कर्म साहाय्ये यत्कार्यं वचनान्मम।
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ॥ ३.४०.१७ ॥
ମୋ କଥାନୁସାରେ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଯାହା କରିବ ତାହା ଶୁଣ। ତୁମେ ସୁନା ପରି ହରିଣ ହୋଇ ରୂପା ବିନ୍ଦୁରେ ଚିତ୍ରିତ ହୁଅ।
3.40.18
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर।
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि ॥ ३.४०.१८ ॥
ସେହି ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଚରଣ କର। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଲୋଭାଇ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ସେଠି ଯାଇପାରିବ।
3.40.19
त्वां हि मायामयं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया।
आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली ॥ ३.४०.१९ ॥
ମାୟାମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ତୁମକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ମୈଥିଳୀ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିବେ, "ଏହାକୁ ଆଣ"।
3.40.20
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे दूरं गत्वाप्युदाहर।
हा सीते लक्ष्मणेत्येवं रामवाक्यानुरूपकम् ॥ ३.४०.२० ॥
ରାମ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଦୂରକୁ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସଦୃଶ "ହା ସୀତେ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି ଡାକ।
3.40.21
तच्छ्रुत्वा रामपदवीं सीतया च प्रचोदितः।
अनुगच्छति सम्भ्रान्तः सौमित्रिरपि सौहृदात् ॥ ३.४०.२१ ॥
ତାହା ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସ୍ନେହବଶତଃ ବ୍ୟାକୁଳ ସୌମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
3.40.22
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम्।
आहरिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षः शचीमिव ॥ ३.४०.२२ ॥
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ ସୁଖରେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଯେପରି ଶଚୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିବି।
3.40.23
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस।
राज्यस्यार्धं प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत ॥ ३.४०.२३ ॥
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି କରି, ହେ ରାକ୍ଷସ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ। ହେ ମାରୀଚ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟର ଅଧା ଦେବି।
3.40.24
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये।
अहं त्वानुगमिष्यामि सरथो दण्डकावनम् ॥ ३.४०.२४ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ପାଇଁ ଶୁଭ ପଥରେ ଯାଅ। ମୁଁ ରଥ ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବି।
3.40.25
प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम्।
लङ्कां प्रति गमिष्यामि कृतकार्यः सह त्वया ॥ ३.४०.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇ, ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରି, ତୁମ ସହିତ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରି ମୁଁ ଲଙ୍କା ଆଡ଼କୁ ଯିବି।
3.40.26
नो चेत् करोषि मारीच हन्मि त्वामहमद्य वै।
एतत् कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि।
राज्ञो विप्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते ॥ ३.४०.२६ ॥
ତୁମେ ଯଦି ତାହା ନ କର, ହେ ମାରୀଚ, ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ହେବ, ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ରାଜାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହେଉଥିବା ଲୋକ କଦାପି ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ।
3.40.27
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते
मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्यतः।
एतद् यथावत् परिगण्य बुद्ध्या
यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥ ३.४०.२७ ॥
ତାହାଙ୍କୁ ସାମନା କଲେ ତୁମ ଜୀବନ ସଂଶୟରେ ପଡ଼ିବ। ଆଜି ମୋ ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହେଲେ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଏଠାରେ ଯାହା ହିତକର ତାହା ତୁମେ କର।