ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.40.1
मारीचस्य तु तद् वाक्यं क्षमं युक्तं च रावणः।
उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम् ॥ ३.४०.१ ॥
ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਅਤੇ ਯੁਕਤੀਸੰਗਤ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
3.40.2
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः।
अब्रवीत् परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः ॥ ३.४०.२ ॥
ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਥ-ਯੋਗ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.40.3
दुष्कुलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते।
वाक्यं निष्फलमत्यर्थं बीजमुप्तमिवोषरे ॥ ३.४०.३ ॥
ਹੇ ਮਾਰੀਚ, ਬੁਰੇ ਕੁਲ ਦਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਚਨ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
3.40.4
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे।
मूर्खस्य पापशीलस्य मानुषस्य विशेषतः ॥ ३.४०.४ ॥
ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਨੂੰ ਡੋਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰੁੱਧ।
3.40.5
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा।
स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः ॥ ३.४०.५ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਾਜ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਝੱਟ ਵਨ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.40.6
अवश्यं तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः।
प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ ॥ ३.४०.६ ॥
ਜ਼ਰੂਰ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮੈਂ ਹਰ ਲਵਾਂਗਾ।
3.40.7
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच विद्यते।
न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ३.४०.७ ॥
ਮਾਰੀਚ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
3.40.8
दोषं गुणं वा सम्पृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि।
अपायं वा उपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ ३.४०.८ ॥
ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਗੁਣ, ਨਾਸ਼ ਜਾਂ ਉਪਾਇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.40.9
सम्पृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता।
उद्यताञ्जलिना राज्ञो य इच्छेद् भूतिमात्मनः ॥ ३.४०.९ ॥
ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.40.10
वाक्यमप्रतिकूलं तु मृदुपूर्वं शुभं हितम्।
उपचारेण वक्तव्यो युक्तं च वसुधाधिपः ॥ ३.४०.१० ॥
ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਐਸੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਮਲ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਵੇ।
3.40.11
सावमर्दं तु यद्वाक्यमथवा हितमुच्यते।
नाभिनन्देत तद् राजा मानार्थी मानवर्जितम् ॥ ३.४०.११ ॥
ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗੱਲ, ਜਾਂ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਹੀ ਗੱਲ, ਮਾਣ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
3.40.12
पञ्च रूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः।
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ॥ ३.४०.१२ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ — ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੂਪ।
3.40.13
औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम्।
धारयन्ति महात्मानो राजानः क्षणदाचर ॥ ३.४०.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਤ੍ਰੀਚਰ! ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਤਪਸ਼, ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਸੌਮਯਤਾ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.40.14
तस्मात् सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च नित्यदा।
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमाश्रितः ॥ ३.४०.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਾਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਕ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮੋਹ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।
3.40.15
अभ्यागतं तु दौरात्म्यात् परुषं वदसीदृशम्।
गुणदोषौ न पृच्छामि क्षेमं चात्मनि राक्षस ॥ ३.४०.१५ ॥
ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਏਦਾਂ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣ-ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
3.40.16
मयोक्तमपि चैतावत् त्वां प्रत्यमितविक्रम।
अस्मिंस्तु स भवान् कृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.४०.१६ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ! ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.40.17
शृणु तत्कर्म साहाय्ये यत्कार्यं वचनान्मम।
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ॥ ३.४०.१७ ॥
ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ। ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹਿਰਨ ਬਣ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ।
3.40.18
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर।
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि ॥ ३.४०.१८ ॥
ਉਸ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚਰ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਕੇ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
3.40.19
त्वां हि मायामयं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया।
आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली ॥ ३.४०.१९ ॥
ਮਾਇਆਮਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਮੈਥਿਲੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖੇਗੀ, "ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਆਓ"।
3.40.20
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे दूरं गत्वाप्युदाहर।
हा सीते लक्ष्मणेत्येवं रामवाक्यानुरूपकम् ॥ ३.४०.२० ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਰਗਾ, "ਹਾ ਸੀਤੇ! ਹਾ ਲਛਮਣ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਕਾਰ।
3.40.21
तच्छ्रुत्वा रामपदवीं सीतया च प्रचोदितः।
अनुगच्छति सम्भ्रान्तः सौमित्रिरपि सौहृदात् ॥ ३.४०.२१ ॥
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਘਬਰਾਇਆ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਹ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
3.40.22
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम्।
आहरिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षः शचीमिव ॥ ३.४०.२२ ॥
ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸੌਖ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.40.23
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस।
राज्यस्यार्धं प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत ॥ ३.४०.२३ ॥
ਇਹ ਕੰਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਜਾ। ਹੇ ਮਾਰੀਚ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਦਿਆਂਗਾ।
3.40.24
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये।
अहं त्वानुगमिष्यामि सरथो दण्डकावनम् ॥ ३.४०.२४ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾ। ਮੈਂ ਰਥ ਸਮੇਤ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਾਂਗਾ।
3.40.25
प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम्।
लङ्कां प्रति गमिष्यामि कृतकार्यः सह त्वया ॥ ३.४०.२५ ॥
ਬਿਨਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.40.26
नो चेत् करोषि मारीच हन्मि त्वामहमद्य वै।
एतत् कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि।
राज्ञो विप्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते ॥ ३.४०.२६ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਮਾਰੀਚ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰੇਂਗਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
3.40.27
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते
मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्यतः।
एतद् यथावत् परिगण्य बुद्ध्या
यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥ ३.४०.२७ ॥
ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰ।