વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.41.1
आज्ञप्तो रावणेनेत्थं प्रतिकूलं च राजवत्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं निःशङ्को राक्षसाधिपम् ॥ ३.४१.१ ॥
રાવણે આ રીતે આજ્ઞા આપી ત્યારે, રાજાની જેમ નિર્ભય થઈને તેણે રાક્ષસાધિપતિને કઠોર અને અપ્રિય વચનો કહ્યાં.
3.41.2
केनायमुपदिष्टस्ते विनाशः पापकर्मणा।
सपुत्रस्य सराज्यस्य सामात्यस्य निशाचर ॥ ३.४१.२ ॥
હે નિશાચર, કયા પાપીએ તને આ વિનાશનો ઉપદેશ આપ્યો? પુત્રો, રાજ્ય અને અમાત્યો સહિત તારો વિનાશ?
3.41.3
कस्त्वया सुखिना राजन् नाभिनन्दति पापकृत्।
केनेदमुपदिष्टं ते मृत्युद्वारमुपायतः ॥ ३.४१.३ ॥
હે રાજન, તારા સુખમાં કયો પાપી આનંદ નથી માનતો? કોણે તને મૃત્યુદ્વાર તરફ લઈ જવાનો ઉપદેશ આપ્યો?
3.41.4
शत्रवस्तव सुव्यक्तं हीनवीर्या निशाचर।
इच्छन्ति त्वां विनश्यन्तमुपरुद्धं बलीयसा ॥ ३.४१.४ ॥
હે નિશાચર, તારા શત્રુઓ, પરાક્રમહીન, બળવાન દ્વારા ઘેરાયેલા તારો વિનાશ ઇચ્છે છે, એ સ્પષ્ટ છે.
3.41.5
केनेदमुपदिष्टं ते क्षुद्रेणाहितबुद्धिना।
यस्त्वामिच्छति नश्यन्तं स्वकृतेन निशाचर ॥ ३.४१.५ ॥
હે નિશાચર, તારા પોતાના કર્મથી તું નાશ પામે એવી ઇચ્છા રાખનાર કયા નીચ અને દુષ્ટબુદ્ધિએ તને આ ઉપદેશ આપ્યો?
3.41.6
वध्याः खलु न वध्यन्ते सचिवास्तव रावण।
ये त्वामुत्पथमारूढं न निगृह्णन्ति सर्वशः ॥ ३.४१.६ ॥
હે રાવણ, તું કુમાર્ગે ચઢ્યો ત્યારે જે તારા મંત્રીઓએ તને કોઈ રીતે રોક્યો નહીં, તેઓ ખરેખર વધ્ય છે, છતાં તેઓનો વધ થતો નથી.
3.41.7
अमात्यैः कामवृत्तो हि राजा कापथमाश्रितः।
निग्राह्यः सर्वथा सद्भिः स निग्राह्यो न गृह्यसे ॥ ३.४१.७ ॥
કામવશ થઈને કુમાર્ગે ચાલતા રાજાને મંત્રીઓએ સર્વથા રોકવો જોઈએ. સજ્જનોએ તેને રોકવો જોઈએ, પણ તું રોકાતો નથી.
3.41.8
धर्ममर्थं च कामं च यशश्च जयतां वर।
स्वामिप्रसादात् सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर ॥ ३.४१.८ ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ! હે નિશાચર! સ્વામીની કૃપાથી જ મંત્રીઓ ધર્મ, અર્થ, કામ અને યશ પામે છે.
3.41.9
विपर्यये तु तत्सर्वं व्यर्थं भवति रावण।
व्यसनं स्वामिवैगुण्यात् प्राप्नुवन्तीतरे जनाः ॥ ३.४१.९ ॥
પરંતુ વિપરીત થાય તો, હે રાવણ, તે બધું વ્યર્થ થાય છે; સ્વામીના દોષથી બીજા લોકો વિપત્તિ પામે છે.
3.41.10
राजमूलो हि धर्मश्च यशश्च जयतां वर।
तस्मात् सर्वास्ववस्थासु रक्षितव्या नराधिपाः ॥ ३.४१.१० ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ! ધર્મ અને યશ રાજા પર જ આધારિત છે; તેથી સર્વ અવસ્થાઓમાં રાજાઓનું રક્ષણ કરવું જોઈએ.
3.41.11
राज्यं पालयितुं शक्यं न तीक्ष्णेन निशाचर।
न चातिप्रतिकूलेन नाविनीतेन राक्षस ॥ ३.४१.११ ॥
હે નિશાચર! કઠોર માણસથી રાજ્ય પાળવું શક્ય નથી; અતિ પ્રતિકૂળ અને અવિનીત માણસથી પણ શક્ય નથી, હે રાક્ષસ.
3.41.12
ये तीक्ष्णमन्त्राः सचिवा भुज्यन्ते सह तेन वै।
विषमेषु रथाः शीघ्रं मन्दसारथयो यथा ॥ ३.४१.१२ ॥
કઠોર મંત્રણા આપનારા મંત્રીઓ તેની સાથે જ નાશ પામે છે; વિષમ માર્ગે ધીમા સારથિવાળા રથ જેમ જલદી તૂટી પડે છે તેમ.
3.41.13
बहवः साधवो लोके युक्तधर्ममनुष्ठिताः।
परेषामपराधेन विनष्टाः सपरिच्छदाः ॥ ३.४१.१३ ॥
જગતમાં ધર્મનું પાલન કરનારા ઘણા સાધુઓ બીજાના અપરાધથી પોતાના પરિવાર સહિત નાશ પામ્યા છે.
3.41.14
स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजास्तीक्ष्णेन रावण।
रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा ॥ ३.४१.१४ ॥
હે રાવણ, શિયાળ રખેવાળી કરે તો ઘેટાં વધતાં નથી, તેમ ક્રૂર અને પ્રતિકૂળ સ્વામી દ્વારા રક્ષિત પ્રજા વધતી નથી.
3.41.15
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ ३.४१.१५ ॥
હે રાવણ, તારા જેવો કઠોર, દુર્બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયો પર કાબૂ ન ધરાવતો રાજા જેમને છે, એ બધા રાક્ષસો અવશ્ય નાશ પામશે.
3.41.16
तदिदं काकतालीयं घोरमासादितं मया।
अत्र त्वं शोचनीयोऽसि ससैन्यो विनशिष्यसि ॥ ३.४१.१६ ॥
મારી સામે આવેલી આ ભયંકર કાકતાલીય ઘટનામાં તું દયાને પાત્ર છે; સૈન્ય સહિત તું નાશ પામીશ.
3.41.17
मां निहत्य तु रामोऽसावचिरात् त्वां वधिष्यति।
अनेन कृतकृत्योऽस्मि म्रिये चाप्यरिणा हतः ॥ ३.४१.१७ ॥
મને મારી નાખ્યા છતાં એ રામ જલદી જ તને વધ કરશે. આથી હું કૃતાર્થ છું; શત્રુથી હણાઈને હું મરું છું.
3.41.18
दर्शनादेव रामस्य हतं मामवधारय।
आत्मानं च हतं विद्धि हृत्वा सीतां सबान्धवम् ॥ ३.४१.१८ ॥
રામના દર્શનથી જ હું હણાયેલો છું એમ જાણ. અને સીતાને તેના સગાંસંબંધીઓ સહિત હરણ કરવાથી તું પણ હણાયેલો છે એમ જાણ.
3.41.19
आनयिष्यसि चेत् सीतामाश्रमात् सहितो मया।
नैव त्वमपि नाहं वै नैव लङ्का न राक्षसाः ॥ ३.४१.१९ ॥
જો તું મારી સાથે સીતાને આશ્રમમાંથી લાવીશ, તો તું પણ નહીં રહે, હું પણ નહીં, લંકા પણ નહીં અને રાક્ષસો પણ નહીં.
3.41.20
निवार्यमाणस्तु मया हितैषिणा
न मृष्यसे वाक्यमिदं निशाचर।
परेतकल्पा हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ३.४१.२० ॥
હિતૈષી એવા મારા વડે રોકાયેલો છતાં, હે નિશાચર, તું આ વચન સહન કરતો નથી. જેમનું આયુષ્ય પૂરું થયું છે તે મનુષ્યો મૃતક જેવા છે; તેઓ સુહૃદો દ્વારા કહેવાયેલું હિત ગ્રહણ કરતા નથી.