વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.44.1
तथा तु तं समादिश्य भ्रातरं रघुनन्दनः।
बबन्धासिं महातेजा जाम्बूनदमयत्सरुम् ॥ ३.४४.१ ॥
આ રીતે ભાઈને આજ્ઞા આપીને રઘુનંદન મહાતેજસ્વી રામે સોનાના મ્યાનવાળી તલવાર બાંધી.
3.44.2
ततस्त्रिविनतं चापमादायात्मविभूषणम्।
आबध्य च कपालौ द्वौ जगामोदग्रविक्रमः ॥ ३.४४.२ ॥
પછી પોતાના આભૂષણ સમાન ત્રણ વળાંકવાળું ધનુષ્ય લઈ, બે કવચ બાંધી ઉગ્રપરાક્રમી રામ ચાલ્યા.
3.44.3
तं वन्यराजो राजेन्द्रमापतन्तं निरीक्ष्य वै।
बभूवान्तर्हितस्त्रासात् पुनः संदर्शनेऽभवत् ॥ ३.४४.३ ॥
રાજેન્દ્ર રામને ધસી આવતા જોઈને વનરાજ એવું તે મૃગ ભયથી અદૃશ્ય થઈ ગયું; ફરી દેખાયું.
3.44.4
बद्धासिर्धनुरादाय प्रदुद्राव यतो मृगः।
तं स्म पश्यति रूपेण द्योतयन्तमिवाग्रतः ॥ ३.४४.४ ॥
તલવાર બાંધી, ધનુષ્ય લઈ, મૃગ જે તરફ ગયું હતું તે તરફ રામ દોડ્યા; આગળ તે રૂપથી ઝળહળતું હોય તેમ તેમણે જોયું.
3.44.5
अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर्महावने।
अतिवृत्तमिवोत्पाताल्लोभयानं कदाचन ॥ ३.४४.५ ॥
હાથમાં ધનુષ્ય લઈ રામ મહાવનમાં વારંવાર જોતા દોડ્યા; તે મૃગ કોઈ વાર કૂદીને દૂર જઈ તેમને લલચાવતું.
3.44.6
शङ्कितं तु समुद्भ्रान्तमुत्पतन्तमिवाम्बरम्।
दृश्यमानमदृश्यं च वनोद्देशेषु केषुचित् ॥ ३.४४.६ ॥
તે મૃગ શંકિત અને અત્યંત વ્યાકુળ થઈને આકાશમાં કૂદતું હોય તેવું લાગતું; વનના કેટલાક ભાગોમાં દેખાતું, કેટલાકમાં અદૃશ્ય થતું.
3.44.7
छिन्नाभ्रैरिव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम्।
मुहूर्तादेव ददृशे मुहुर्दूरात् प्रकाशते ॥ ३.४४.७ ॥
ફાટેલા વાદળોથી ઢંકાયેલા શરદ ઋતુના ચંદ્રમંડળ જેવું, ક્ષણભર દેખાયું અને દૂરથી વારંવાર ચમક્યું.
3.44.8
दर्शनादर्शनेनैव सोऽपाकर्षत राघवम्।
स दूरमाश्रमस्यास्य मारीचो मृगतां गतः ॥ ३.४४.८ ॥
દેખાવા અને અદૃશ્ય થવાથી જ તેણે રાઘવને દૂર ખેંચી લીધા. તે મારીચ મૃગરૂપ ધારણ કરીને આ આશ્રમથી ઘણો દૂર ચાલ્યો ગયો.
3.44.9
आसीत् क्रुद्धस्तु काकुत्स्थो विवशस्तेन मोहितः।
अथावतस्थे सुश्रान्तश्छायामाश्रित्य शाद्वले ॥ ३.४४.९ ॥
કાકુત્સ્થ (રામ) ક્રોધિત થયા; તેનાથી મોહિત થઈને તેઓ લાચાર બન્યા. પછી અત્યંત થાકીને લીલા ઘાસવાળી ભૂમિ પર છાંયડામાં આશ્રય લઈને ઊભા રહ્યા.
3.44.10
स तमुन्मादयामास मृगरूपो निशाचरः।
मृगैः परिवृतोऽथान्यैरदूरात् प्रत्यदृश्यत ॥ ३.४४.१० ॥
તે મૃગરૂપ નિશાચરે તેને ઉન્મત્ત કરી દીધો. પછી અન્ય મૃગોથી ઘેરાયેલો તે નજીકમાં દેખાયો.
3.44.11
ग्रहीतुकामं दृष्ट्वा तं पुनरेवाभ्यधावत।
तत्क्षणादेव संत्रासात् पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ ३.४४.११ ॥
તેને પકડવાની ઇચ્છાથી જોઈને તે ફરી તેની તરફ દોડ્યા. તે જ ક્ષણે ભયથી તે ફરી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
3.44.12
पुनरेव ततो दूराद् वृक्षखण्डाद् विनिःसृतः।
दृष्ट्वा रामो महातेजास्तं हन्तुं कृतनिश्चयः ॥ ३.४४.१२ ॥
પછી દૂરથી એક વૃક્ષસમૂહમાંથી તે ફરી બહાર આવ્યો. તેને જોઈને મહાતેજસ્વી રામે તેને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો.
3.44.13
भूयस्तु शरमुद्धृत्य कुपितस्तत्र राघवः।
सूर्यरश्मिप्रतीकाशं ज्वलन्तमरिमर्दनम् ॥ ३.४४.१३ ॥
ફરીથી રાઘવે ક્રોધે ભરાઈને ત્યાં એક બાણ કાઢ્યું; સૂર્યકિરણ જેવું ઝળહળતું, શત્રુઓનું મર્દન કરનારું.
3.44.14
संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवद्बली।
तमेव मृगमुद्दिश्य श्वसन्तमिव पन्नगम् ॥ ३.४४.१४ ॥
મજબૂત ધનુષ પર બાણ ચડાવીને તે બળવાને બળથી ખેંચ્યું; તે જ મૃગને લક્ષ્ય કરીને, ફૂંફાડા મારતા સર્પની જેમ.
3.44.15
मुमोच ज्वलितं दीप्तमस्त्रं ब्रह्मविनिर्मितम्।
शरीरं मृगरूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः ॥ ३.४४.१५ ॥
બ્રહ્માએ રચેલું, બળતું ઝળહળતું અસ્ત્ર તેણે છોડ્યું; તે શ્રેષ્ઠ બાણે મૃગરૂપના શરીરને ભેદી નાખ્યું.
3.44.16
मारीचस्यैव हृदयं बिभेदाशनिसंनिभः।
तालमात्रमथोत्प्लुत्य न्यपतत् स भृशातुरः ॥ ३.४४.१६ ॥
વજ્ર સમાન તે બાણે મારીચનું જ હૃદય વીંધ્યું; તે તાડના વૃક્ષ જેટલો ઊંચો કૂદીને, અતિ પીડાથી પડ્યો.
3.44.17
व्यनदद् भैरवं नादं धरण्यामल्पजीवितः।
म्रियमाणस्तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम् ॥ ३.४४.१७ ॥
અલ્પાયુ તે ધરતી પર ભયંકર ચીસ પાડવા લાગ્યો; મરતી વખતે મારીચે તે કૃત્રિમ રૂપ ત્યજી દીધું.
3.44.18
स्मृत्वा तद्वचनं रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम्।
इह प्रस्थापयेत् सीता तां शून्ये रावणो हरेत् ॥ ३.४४.१८ ॥
તે શબ્દો યાદ કરીને તે રાક્ષસ વિચારવા લાગ્યો—કયા ઉપાયથી લક્ષ્મણને અહીંથી મોકલવો, જેથી રાવણ સૂના સ્થાનમાં સીતાનું હરણ કરે?
3.44.19
स प्राप्तकालमाज्ञाय चकार च ततः स्वनम्।
सदृशं राघवस्येव हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ ३.४४.१९ ॥
યોગ્ય સમય આવ્યો જાણીને તેણે રાઘવ (રામ)ના અવાજ જેવો સ્વર કાઢ્યો, "હા સીતે! હા લક્ષ્મણ!"
3.44.20
तेन मर्मणि निर्विद्धं शरेणानुपमेन हि।
मृगरूपं तु तत् त्यक्त्वा राक्षसं रूपमास्थितः ॥ ३.४४.२० ॥
તે અનુપમ બાણથી મર્મસ્થાને વીંધાઈને તેણે મૃગરૂપ ત્યજીને રાક્ષસરૂપ ધારણ કર્યું.
3.44.21
चक्रे स सुमहाकायं मारीचो जीवितं त्यजन्।
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ३.४४.२१ ॥
મારીચે પોતાનું વિશાળ શરીર ધારણ કર્યું; પ્રાણ ત્યજતાં ભૂમિ પર પડેલા તે ભયાનક દેખાવના રાક્ષસને જોઈને—
3.44.22
रामो रुधिरसिक्ताङ्गं चेष्टमानं महीतले।
जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचः स्मरन् ॥ ३.४४.२२ ॥
લોહીથી ખરડાયેલા શરીરે જમીન પર તરફડતા તેને જોઈને રામ લક્ષ્મણના શબ્દો યાદ કરતાં મનથી સીતા તરફ ગયા.
3.44.23
मारीचस्य तु मायैषा पूर्वोक्तं लक्ष्मणेन तु।
तत् तथा ह्यभवच्चाद्य मारीचोऽयं मया हतः ॥ ३.४४.२३ ॥
આ મારીચની જ માયા હતી; લક્ષ્મણે પહેલાં કહ્યું હતું તેમ જ થયું; આજે આ મારીચ મારા દ્વારા માર્યો ગયો.
3.44.24
हा सीते लक्ष्मणेत्येवमाक्रुश्य तु महास्वनम्।
ममार राक्षसः सोऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत् ॥ ३.४४.२४ ॥
"હા સીતે! હા લક્ષ્મણ!" એમ મોટેથી પોકારીને તે રાક્ષસ મૃત્યુ પામ્યો. આ સાંભળીને સીતા કેવી થશે!
3.44.26
लक्ष्मणश्च महाबाहुः कामवस्थां गमिष्यति।
तत्र रामं भयं तीव्रमाविवेश विषादजम्।
राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत्स्वनम् ॥ ३.४४.२६ ॥
મહાબાહુ લક્ષ્મણ એ સ્થિતિમાં આવી પડશે. ત્યાં રામના મનમાં વિષાદથી જન્મેલો તીવ્ર ભય પ્રવેશ્યો; મૃગરૂપી તે રાક્ષસને મારીને અને તે ચીસ સાંભળીને.
3.44.27
निहत्य पृषतं चान्यं मांसमादाय राघवः।
त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखं तदा ॥ ३.४४.२७ ॥
રાઘવે બીજું એક ચિત્તળ મૃગ મારીને, માંસ લઈને, ત્યારે ઝડપથી જનસ્થાન તરફ સામે મોઢે ચાલ્યા.