ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.44.1
तथा तु तं समादिश्य भ्रातरं रघुनन्दनः।
बबन्धासिं महातेजा जाम्बूनदमयत्सरुम् ॥ ३.४४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਨ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ।
3.44.2
ततस्त्रिविनतं चापमादायात्मविभूषणम्।
आबध्य च कपालौ द्वौ जगामोदग्रविक्रमः ॥ ३.४४.२ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਗਹਿਣਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਮੋੜਾਂ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਕਵਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਗਰਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਮ ਤੁਰ ਪਏ।
3.44.3
तं वन्यराजो राजेन्द्रमापतन्तं निरीक्ष्य वै।
बभूवान्तर्हितस्त्रासात् पुनः संदर्शनेऽभवत् ॥ ३.४४.३ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਿਰਗ ਡਰ ਕੇ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ।
3.44.4
बद्धासिर्धनुरादाय प्रदुद्राव यतो मृगः।
तं स्म पश्यति रूपेण द्योतयन्तमिवाग्रतः ॥ ३.४४.४ ॥
ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਿਰਗ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਪਾਸੇ ਰਾਮ ਦੌੜੇ; ਅੱਗੇ ਉਹ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਦਿਸਦਾ ਰਿਹਾ।
3.44.5
अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर्महावने।
अतिवृत्तमिवोत्पाताल्लोभयानं कदाचन ॥ ३.४४.५ ॥
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਮਹਾਵਣ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦੌੜੇ; ਉਹ ਮਿਰਗ ਕਦੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।
3.44.6
शङ्कितं तु समुद्भ्रान्तमुत्पतन्तमिवाम्बरम्।
दृश्यमानमदृश्यं च वनोद्देशेषु केषुचित् ॥ ३.४४.६ ॥
ਉਹ ਮਿਰਗ ਸ਼ੰਕਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ; ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
3.44.7
छिन्नाभ्रैरिव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम्।
मुहूर्तादेव ददृशे मुहुर्दूरात् प्रकाशते ॥ ३.४४.७ ॥
ਪਾਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦਰਮੰਡਲ ਵਾਂਗ, ਪਲ ਭਰ ਦਿਸਿਆ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਮਕਿਆ।
3.44.8
दर्शनादर्शनेनैव सोऽपाकर्षत राघवम्।
स दूरमाश्रमस्यास्य मारीचो मृगतां गतः ॥ ३.४४.८ ॥
ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਾਰੀਚ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.44.9
आसीत् क्रुद्धस्तु काकुत्स्थो विवशस्तेन मोहितः।
अथावतस्थे सुश्रान्तश्छायामाश्रित्य शाद्वले ॥ ३.४४.९ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਕੇ ਹਰੀ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
3.44.10
स तमुन्मादयामास मृगरूपो निशाचरः।
मृगैः परिवृतोऽथान्यैरदूरात् प्रत्यदृश्यत ॥ ३.४४.१० ॥
ਉਸ ਹਿਰਨ-ਰੂਪ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦਿਸਿਆ।
3.44.11
ग्रहीतुकामं दृष्ट्वा तं पुनरेवाभ्यधावत।
तत्क्षणादेव संत्रासात् पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ ३.४४.११ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਸੇ ਪਲ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
3.44.12
पुनरेव ततो दूराद् वृक्षखण्डाद् विनिःसृतः।
दृष्ट्वा रामो महातेजास्तं हन्तुं कृतनिश्चयः ॥ ३.४४.१२ ॥
ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ।
3.44.13
भूयस्तु शरमुद्धृत्य कुपितस्तत्र राघवः।
सूर्यरश्मिप्रतीकाशं ज्वलन्तमरिमर्दनम् ॥ ३.४४.१३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਤੀਰ ਕੱਢਿਆ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲਾ।
3.44.14
संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवद्बली।
तमेव मृगमुद्दिश्य श्वसन्तमिव पन्नगम् ॥ ३.४४.१४ ॥
ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ; ਉਸੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਫੁੰਕਾਰਦੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ।
3.44.15
मुमोच ज्वलितं दीप्तमस्त्रं ब्रह्मविनिर्मितम्।
शरीरं मृगरूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः ॥ ३.४४.१५ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਬਣਾਇਆ, ਬਲਦਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਉਸਨੇ ਛੱਡਿਆ; ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰ ਨੇ ਹਿਰਨ-ਰੂਪ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
3.44.16
मारीचस्यैव हृदयं बिभेदाशनिसंनिभः।
तालमात्रमथोत्प्लुत्य न्यपतत् स भृशातुरः ॥ ३.४४.१६ ॥
ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਦਾ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਉੱਛਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.44.17
व्यनदद् भैरवं नादं धरण्यामल्पजीवितः।
म्रियमाणस्तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम् ॥ ३.४४.१७ ॥
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ; ਮਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਉਹ ਨਕਲੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
3.44.18
स्मृत्वा तद्वचनं रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम्।
इह प्रस्थापयेत् सीता तां शून्ये रावणो हरेत् ॥ ३.४४.१८ ॥
ਉਹ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—ਕਿਸ ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਰ ਲਵੇ?
3.44.19
स प्राप्तकालमाज्ञाय चकार च ततः स्वनम्।
सदृशं राघवस्येव हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ ३.४४.१९ ॥
ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਪੁਕਾਰ ਕੱਢੀ, "ਹਾ ਸੀਤੇ! ਹਾ ਲਕਸ਼ਮਣ!"
3.44.20
तेन मर्मणि निर्विद्धं शरेणानुपमेन हि।
मृगरूपं तु तत् त्यक्त्वा राक्षसं रूपमास्थितः ॥ ३.४४.२० ॥
ਉਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਰਮ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
3.44.21
चक्रे स सुमहाकायं मारीचो जीवितं त्यजन्।
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ३.४४.२१ ॥
ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਧਾਰਿਆ; ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
3.44.22
रामो रुधिरसिक्ताङ्गं चेष्टमानं महीतले।
जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचः स्मरन् ॥ ३.४४.२२ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
3.44.23
मारीचस्य तु मायैषा पूर्वोक्तं लक्ष्मणेन तु।
तत् तथा ह्यभवच्चाद्य मारीचोऽयं मया हतः ॥ ३.४४.२३ ॥
ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
3.44.24
हा सीते लक्ष्मणेत्येवमाक्रुश्य तु महास्वनम्।
ममार राक्षसः सोऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत् ॥ ३.४४.२४ ॥
"ਹਾ ਸੀਤੇ! ਹਾ ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਉਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ!
3.44.26
लक्ष्मणश्च महाबाहुः कामवस्थां गमिष्यति।
तत्र रामं भयं तीव्रमाविवेश विषादजम्।
राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत्स्वनम् ॥ ३.४४.२६ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੀਖਾ ਡਰ ਸਮਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਮ੍ਰਿਗਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਚੀਕ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ।
3.44.27
निहत्य पृषतं चान्यं मांसमादाय राघवः।
त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखं तदा ॥ ३.४४.२७ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧੱਬੇਦਾਰ ਹਿਰਨ ਮਾਰਿਆ, ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਏ।