Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.45.1
आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने।
उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जानीहि राघवम् ॥ ३.४५.१ ॥
Al oír en el bosque un grito de angustia que reconoció como el de su esposo, Sītā dijo a Lakṣmaṇa: "Ve, averigua sobre Rāghava."
3.45.2
नहि मे जीवितं स्थाने हृदयं वावतिष्ठते।
क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतः शब्दो मया भृशम् ॥ ३.४५.२ ॥
Mi vida y mi corazón no permanecen en su sitio, pues he oído con frecuencia su voz clamando en extrema angustia.
3.45.3
आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि।
तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम् ॥ ३.४५.३ ॥
Debes salvar a tu hermano, que clama en el bosque; corre pronto hacia ese hermano que busca refugio.
3.45.4
रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम्।
न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम् ॥ ३.४५.४ ॥
Como un toro caído entre leones en poder de los rākṣasas, Lakṣmaṇa no fue al oír el grito de su hermano; pero, comprendiendo la orden de su hermano, partió.
3.45.5
तमुवाच ततस्तत्र क्षुभिता जनकात्मजा।
सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत् ॥ ३.४५.५ ॥
Entonces Sītā, hija de Janaka, agitada, le dijo allí: "¡Oh hijo de Sumitrā! Con apariencia de amigo, eres como un enemigo para tu hermano."
3.45.6
यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपद्यसे।
इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते ॥ ३.४५.६ ॥
En esta situación no acudes a tu hermano; ¡oh Lakṣmaṇa!, por mi causa deseas que Rāma, que perece, perezca.
3.45.7
लोभात्तु मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम्।
व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरि नास्ति ते ॥ ३.४५.७ ॥
Por codicia, sin duda, por mi causa no sigues a Rāghava. Creo que la desgracia te es querida; no tienes afecto por tu hermano.
3.45.8
तेन तिष्ठसि विस्रब्धं तमपश्यन् महाद्युतिम्।
किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत् ॥ ३.४५.८ ॥
Por eso, sin ver a aquel de gran esplendor, te quedas aquí despreocupado. Si él ha caído en peligro, ¿qué sería de mí aquí?
3.45.9
कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः।
एवं ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकसमन्विताम् ॥ ३.४५.९ ॥
Para ella, que está aquí, lo que debe hacerse es que tú has venido como principal. A Vaidehī, que así hablaba, llena de lágrimas y dolor—
3.45.10
अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव।
पन्नगासुरगन्धर्वदेवदानवराक्षसैः ॥ ३.४५.१० ॥
Lakṣmaṇa habló a Sītā, asustada como una cierva: por serpientes, asuras, gandharvas, dioses, dānavas y rākṣasas—
3.45.11
अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः।
देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु ॥ ३.४५.११ ॥
Oh Vaidehī, tu esposo es imposible de vencer; no hay duda. Oh diosa, entre dioses y hombres, entre gandharvas y entre aves—
3.45.12
राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च।
दानवेषु च घोरेषु न स विद्येत शोभने ॥ ३.४५.१२ ॥
Entre los rākṣasas, piśācas, kinnaras, bestias y los terribles dānavas, oh resplandeciente, no se encuentra nadie que pueda vencerle.
3.45.13
यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम्।
अवध्यः समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.४५.१३ ॥
¿Quién podría combatir en batalla contra Rāma, igual a Indra? En la batalla Rāma no puede ser muerto; no debieras hablar así.
3.45.14
न त्वामस्मिन् वने हातुमुत्सहे राघवं विना।
अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि ॥ ३.४५.१४ ॥
En este bosque no quiero abandonarte, sin Rāghava; su fuerza es irresistible incluso para las fuerzas de los poderosos.
3.45.15
त्रिभिर्लोकैः समुदितैः सेश्वरैः सामरैरपि।
हृदयं निर्वृतं तेऽस्तु संतापस्त्यज्यतां तव ॥ ३.४५.१५ ॥
Aunque los tres mundos, con sus señores y los dioses, estuvieran reunidos, que tu corazón esté en paz; que tu angustia sea abandonada.
3.45.16
आगमिष्यति ते भर्ता शीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम्।
न स तस्य स्वरो व्यक्तं न कश्चिदपि दैवतः ॥ ३.४५.१६ ॥
Tu esposo, tras matar a aquel excelente ciervo, volverá pronto; aquella no era su voz, ni la voz de ningún dios.
3.45.17
गन्धर्वनगरप्रख्या माया तस्य च रक्षसः।
न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना ॥ ३.४५.१७ ॥
Aquello fue la ilusión de aquel demonio, como una ciudad de gandharvas; oh Vaidehī, has sido puesta bajo mi custodia como depósito por el de gran alma.
3.45.18
रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे।
कृतवैराश्च कल्याणि वयमेतैर्निशाचरैः ॥ ३.४५.१८ ॥
Oh de bellas caderas, no quiero abandonarte aquí, a ti que perteneces a Rāma; oh auspiciosa, nosotros hemos hecho enemistad con estos merodeadores nocturnos.
3.45.19
खरस्य निधने देवि जनस्थानवधं प्रति।
राक्षसा विविधा वाचो व्याहरन्ति महावने ॥ ३.४५.१९ ॥
Oh diosa, en el gran bosque los rākṣasas hablan de diversas maneras sobre la muerte de Khara y la matanza de Janasthāna.
3.45.20
हिंसाविहारा वैदेहि न चिन्तयितुमर्हसि।
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु क्रुद्धा संरक्तलोचना ॥ ३.४५.२० ॥
"Oh Vaidehī, no debes preocuparte por los que se deleitan en la violencia." Así dirigida por Lakṣmaṇa, ella se enfureció, con los ojos enrojecidos,
3.45.21
अब्रवीत् परुषं वाक्यं लक्ष्मणं सत्यवादिनम्।
अनार्याकरुणारम्भ नृशंस कुलपांसन ॥ ३.४५.२१ ॥
Ella dijo palabras duras al veraz Lakṣmaṇa: "¡Tú, innoble, de empresas despiadadas, cruel, mancha de tu linaje!
3.45.22
अहं तव प्रियं मन्ये रामस्य व्यसनं महत्।
रामस्य व्यसनं दृष्ट्वा तेनैतानि प्रभाषसे ॥ ३.४५.२२ ॥
"Creo que esta gran desgracia que ha caído sobre Rāma te resulta grata; por eso dices estas cosas,
3.45.23
नैव चित्रं सपत्नेषु पापं लक्ष्मण यद् भवेत्।
त्वद्विधेषु नृशंसेषु नित्यं प्रच्छन्नचारिषु ॥ ३.४५.२३ ॥
"Oh Lakṣmaṇa, no es extraño que haya maldad en los enemigos; ni es extraño que la haya en crueles como tú, que siempre actúan en secreto.
3.45.24
सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि।
मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तो भरतेन वा ॥ ३.४५.२४ ॥
"Eres sumamente perverso, siguiendo solo a Rāma en el bosque, oculto por mi causa o enviado por Bharata.
3.45.25
तन्न सिध्यति सौमित्रे तवापि भरतस्य वा।
कथमिन्दीवरश्यामं रामं पद्मनिभेक्षणम् ॥ ३.४५.२५ ॥
Oh Saumitri, esto no se cumplirá, ni para ti ni para Bharata. ¿Cómo podría yo, [amando] a Rāma, oscuro como el loto azul, de ojos de loto...
3.45.26
उपसंश्रित्य भर्तारं कामयेयं पृथग्जनम्।
समक्षं तव सौमित्रे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम् ॥ ३.४५.२६ ॥
Oh Saumitri, si, habiéndome refugiado en mi esposo, deseara a otro hombre común, sin duda entregaría mi vida ante tus ojos.
3.45.27
रामं विना क्षणमपि नैव जीवामि भूतले।
इत्युक्तः परुषं वाक्यं सीतया रोमहर्षणम् ॥ ३.४५.२७ ॥
«Sin Rāma no puedo vivir en la tierra ni un instante». Habiendo sido dirigido por Sītā estas palabras duras que erizan el cabello...
3.45.28
अब्रवील्लक्ष्मणः सीतां प्राञ्जलिः स जितेन्द्रियः।
उत्तरं नोत्सहे वक्तुं दैवतं भवती मम ॥ ३.४५.२८ ॥
Lakṣmaṇa, dueño de sí mismo, con las palmas unidas, dijo a Sītā: «No me atrevo a responder; para mí eres una diosa».
3.45.29
वाक्यमप्रतिरूपं तु न चित्रं स्त्रीषु मैथिलि।
स्वभावस्त्वेष नारीणामेषु लोकेषु दृश्यते ॥ ३.४५.२९ ॥
Oh Maithilī, tales palabras impropias no son extrañas en las mujeres; esta es la naturaleza de las mujeres, vista en estos mundos.
3.45.30
विमुक्तधर्माश्चपलास्तीक्ष्णा भेदकराः स्त्रियः।
न सहे हीदृशं वाक्यं वैदेहि जनकात्मजे ॥ ३.४५.३० ॥
Las mujeres son abandonadoras del dharma, volubles, mordaces y sembradoras de discordia. Oh Vaidehī, hija de Janaka, no puedo soportar palabras así.
3.45.31
श्रोत्रयोरुभयोर्मध्ये तप्तनाराचसंनिभम्।
उपशृण्वन्तु मे सर्वे साक्षिणो हि वनेचराः ॥ ३.४५.३१ ॥
Que todos los testigos que vagan por el bosque oigan estas palabras, que penetran en ambos oídos como flechas al rojo vivo.
3.45.32
न्यायवादी यथा वाक्यमुक्तोऽहं परुषं त्वया।
धिक् त्वामद्य विनश्यन्तीं यन्मामेवं विशङ्कसे ॥ ३.४५.३२ ॥
Como quien habla de justicia, me has dicho palabras duras. ¡Vergüenza sobre ti, que hoy sospechas así de mí, que voy hacia mi perdición!
3.45.33
स्त्रीत्वाद् दुष्टस्वभावेन गुरुवाक्ये व्यवस्थितम्।
गच्छामि यत्र काकुत्स्थः स्वस्ति तेऽस्तु वरानने ॥ ३.४५.३३ ॥
Por ser mujer y de natura perversa, voy adonde está Rāma, el Kākutstha, firme en la palabra de su mayor. Que te vaya bien, oh tú de rostro hermoso.
3.45.34
रक्षन्तु त्वां विशालाक्षि समग्रा वनदेवताः।
निमित्तानि हि घोराणि यानि प्रादुर्भवन्ति मे।
अपि त्वां सह रामेण पश्येयं पुनरागतः ॥ ३.४५.३४ ॥
Que todas las deidades del bosque te protejan, oh tú de ojos grandes. Aparecen ante mí terribles presagios. Ojalá regrese y te vuelva a ver junto a Rāma.
3.45.35
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु रुदती जनकात्मजा।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रबाष्पपरिप्लुता ॥ ३.४५.३५ ॥
Así interpelada por Lakṣmaṇa, Sītā, hija de Janaka, llorando y anegada en amargas lágrimas, respondió entonces con estas palabras.
3.45.36
गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि हीना रामेण लक्ष्मण।
आबन्धिष्येऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहमात्मनः ॥ ३.४५.३६ ॥
Privada de Rāma, oh Lakṣmaṇa, entraré en el Godāvarī, o me ahorcaré, o abandonaré mi cuerpo en un estado peligroso.
3.45.37
पिबामि वा विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
न त्वहं राघवादन्यं कदापि पुरुषं स्पृशे ॥ ३.४५.३७ ॥
Beberé veneno mortal o entraré en el fuego, pero jamás tocaré a ningún hombre que no sea Rāghava (Rāma).
3.45.38
पाणिभ्यां रुदती दुःखादुदरं प्रजघान ह ॥ ३.४५.३८ ॥
Llorando de dolor, se golpeó el vientre con las manos.
3.45.39
तामार्तरूपां विमना रुदन्तीं
सौमित्रिरालोक्य विशालनेत्राम्।
आश्वासयामास न चैव भर्तु-
स्तं भ्रातरं किंचिदुवाच सीता ॥ ३.४५.३९ ॥
Al ver a la de ojos grandes, afligida en su aspecto, abatida y llorosa, Saumitri (Lakṣmaṇa) intentó consolarla; pero Sītā no dijo nada a aquel hermano de su esposo.
3.45.40
ततस्तु सीतामभिवाद्य लक्ष्मणः
कृताञ्जलिः किंचिदभिप्रणम्य।
अवेक्षमाणो बहुशः स मैथिलीं
जगाम रामस्य समीपमात्मवान् ॥ ३.४५.४० ॥
Entonces Lakṣmaṇa saludó a Sītā, juntó las palmas e hizo una ligera reverencia; mirando una y otra vez a la Maithilī, el dueño de sí mismo Lakṣmaṇa se fue junto a Rāma.