వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.45.1
आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने।
उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जानीहि राघवम् ॥ ३.४५.१ ॥
అడవిలో భర్త యొక్క ఆ ఆర్తస్వరాన్ని ఆయనదే అని గుర్తించి సీత లక్ష్మణునితో ఇలా అంది: "వెళ్ళు, రాఘవుని జాడ తెలుసుకో."
3.45.2
नहि मे जीवितं स्थाने हृदयं वावतिष्ठते।
क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतः शब्दो मया भृशम् ॥ ३.४५.२ ॥
అత్యంత ఆర్తితో అరుస్తున్న ఆయన శబ్దాన్ని నేను ఎంతో విన్నాను; నా ప్రాణమూ హృదయమూ ఇక స్థిరంగా ఉండడం లేదు.
3.45.3
आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि।
तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम् ॥ ३.४५.३ ॥
అడవిలో అరుస్తున్న నీ సోదరుణ్ణి రక్షించాలి; శరణు కోరుతున్న ఆ సోదరుని వద్దకు నీవు త్వరగా పరుగెత్తు.
3.45.4
रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम्।
न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम् ॥ ३.४५.४ ॥
సింహాల చేతిలో చిక్కిన ఎద్దులా రాక్షసుల వశమైన సోదరుని ఆర్తనాదం విని కూడా లక్ష్మణుడు వెళ్ళలేదు; అయినా సోదరుని ఆజ్ఞను గ్రహించి అతడు వెళ్ళాడు.
3.45.5
तमुवाच ततस्तत्र क्षुभिता जनकात्मजा।
सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत् ॥ ३.४५.५ ॥
అప్పుడు అక్కడ కలత చెందిన జనకుని కుమార్తె అతనితో ఇలా అంది: "ఓ సౌమిత్రి! మిత్రుని రూపంలో నీవు సోదరునికి శత్రువులా ఉన్నావు."
3.45.6
यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपद्यसे।
इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते ॥ ३.४५.६ ॥
ఈ స్థితిలో నీవు సోదరుని వద్దకు వెళ్ళడం లేదు; లక్ష్మణా, నా కారణంగా నశించిపోతున్న రాముడు నశించాలని నీవు కోరుతున్నావు.
3.45.7
लोभात्तु मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम्।
व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरि नास्ति ते ॥ ३.४५.७ ॥
లోభంతోనే, నా కారణంగా నీవు రాఘవుని అనుసరించడం లేదు. ఆపద నీకు ప్రియమని నేను భావిస్తున్నాను; సోదరుడిపై నీకు ప్రేమ లేదు.
3.45.8
तेन तिष्ठसि विस्रब्धं तमपश्यन् महाद्युतिम्।
किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत् ॥ ३.४५.८ ॥
అందువల్ల, ఆ మహాతేజస్వి కనిపించకపోయినా నీవు నిశ్చింతగా నిలబడి ఉన్నావు. అతడు ఆపదలో పడితే, ఇక్కడ నాకు ఏమవుతుంది?
3.45.9
कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः।
एवं ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकसमन्विताम् ॥ ३.४५.९ ॥
ఇక్కడ నిలిచి ఉన్న ఆమెకు చేయవలసినది ఏమిటంటే, నీవు ప్రధానుడిగా వచ్చావు. ఈ విధంగా మాట్లాడుతున్న, కన్నీళ్లు శోకంతో నిండిన వైదేహితో—
3.45.10
अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव।
पन्नगासुरगन्धर्वदेवदानवराक्षसैः ॥ ३.४५.१० ॥
లక్ష్మణుడు భయపడిన సీతతో, లేడి భార్యలా ఉన్న ఆమెతో ఇలా అన్నాడు— నాగులు, అసురులు, గంధర్వులు, దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులచే—
3.45.11
अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः।
देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु ॥ ३.४५.११ ॥
వైదేహీ, నీ భర్తను జయించడం అసాధ్యం; ఇందులో సందేహం లేదు. దేవీ, దేవతలలో, మనుషులలో, గంధర్వులలో, పక్షులలో—
3.45.12
राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च।
दानवेषु च घोरेषु न स विद्येत शोभने ॥ ३.४५.१२ ॥
రాక్షసులలో, పిశాచులలో, కిన్నరులలో, మృగాలలో, భయంకరమైన దానవులలో కూడా, ఓ శోభనా, అతడిని జయించగలవాడు ఎవడూ కనిపించడు.
3.45.13
यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम्।
अवध्यः समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.४५.१३ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానుడైన రాముడితో ఎవరు పోరాడగలరు? యుద్ధంలో రాముడు అవధ్యుడు; నీవు ఇలా పలుకకూడదు.
3.45.14
न त्वामस्मिन् वने हातुमुत्सहे राघवं विना।
अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि ॥ ३.४५.१४ ॥
ఈ అడవిలో రాఘవుడు లేకుండా నిన్ను అంగీకరించను; ఆయన బలం బలవంతుల బలానికి కూడా ఆపలేనిది.
3.45.15
त्रिभिर्लोकैः समुदितैः सेश्वरैः सामरैरपि।
हृदयं निर्वृतं तेऽस्तु संतापस्त्यज्यतां तव ॥ ३.४५.१५ ॥
ముల్లోకాలు, వాటి ప్రభువులు, దేవతలు అందరూ కలిసినా, నీ హృదయం ప్రశాంతంగా ఉండుగాక; నీ బాధ విడిచిపెట్టబడుగాక.
3.45.16
आगमिष्यति ते भर्ता शीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम्।
न स तस्य स्वरो व्यक्तं न कश्चिदपि दैवतः ॥ ३.४५.१६ ॥
నీ భర్త ఆ ఉత్తమ మృగాన్ని చంపి త్వరలో తిరిగి వస్తాడు; అది ఆయన స్వరం కాదు, ఏ దేవతదీ కాదు.
3.45.17
गन्धर्वनगरप्रख्या माया तस्य च रक्षसः।
न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना ॥ ३.४५.१७ ॥
అది గంధర్వనగరంలా ఆ రాక్షసుని మాయ; ఓ వైదేహీ, మహాత్ముడు నిన్ను నా వద్ద న్యాసంగా ఉంచాడు.
3.45.18
रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे।
कृतवैराश्च कल्याणि वयमेतैर्निशाचरैः ॥ ३.४५.१८ ॥
ఓ సుందరీ, రాముడితో కలిసి నిన్ను ఇక్కడ విడిచిపెట్టను; ఓ కల్యాణీ, మేము ఈ రాక్షసులతో వైరం పెట్టుకున్నాము.
3.45.19
खरस्य निधने देवि जनस्थानवधं प्रति।
राक्षसा विविधा वाचो व्याहरन्ति महावने ॥ ३.४५.१९ ॥
దేవీ, ఖరుని మరణం గురించి, జనస్థాన వధ గురించి ఆ మహావనంలో రాక్షసులు అనేక విధాలుగా మాట్లాడుకుంటున్నారు.
3.45.20
हिंसाविहारा वैदेहि न चिन्तयितुमर्हसि।
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु क्रुद्धा संरक्तलोचना ॥ ३.४५.२० ॥
"వైదేహీ, హింసలో రమించేవారి గురించి నువ్వు చింతించకూడదు." లక్ష్మణుడు ఇలా అనగా, ఆమె కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో,
3.45.21
अब्रवीत् परुषं वाक्यं लक्ष्मणं सत्यवादिनम्।
अनार्याकरुणारम्भ नृशंस कुलपांसन ॥ ३.४५.२१ ॥
ఆమె సత్యవాది అయిన లక్ష్మణునితో కఠినమైన మాటలు పలికింది: "అనార్యుడా, కనికరం లేని పనులు చేసేవాడా, క్రూరుడా, కులానికి కళంకం తెచ్చేవాడా!
3.45.22
अहं तव प्रियं मन्ये रामस्य व्यसनं महत्।
रामस्य व्यसनं दृष्ट्वा तेनैतानि प्रभाषसे ॥ ३.४५.२२ ॥
"రాముని మీదికి వచ్చిన ఈ మహా కష్టాన్ని చూసి అది నీకు ఇష్టంగా ఉందని నేను భావిస్తున్నాను; అందుకే నువ్వు ఇలా మాట్లాడుతున్నావు.
3.45.23
नैव चित्रं सपत्नेषु पापं लक्ष्मण यद् भवेत्।
त्वद्विधेषु नृशंसेषु नित्यं प्रच्छन्नचारिषु ॥ ३.४५.२३ ॥
"లక్ష్మణా, శత్రువులలో పాపం ఉండటం ఆశ్చర్యం కాదు; నీలాంటి, ఎప్పుడూ దాక్కుని తిరిగే క్రూరుల్లో అది ఉండటమూ ఆశ్చర్యం కాదు.
3.45.24
सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि।
मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तो भरतेन वा ॥ ३.४५.२४ ॥
"నువ్వు మిక్కిలి దుష్టుడివి; అడవిలో ఒంటరిగా రాముని వెంబడిస్తున్నావు. నా కోసం దాక్కుని, లేదా భరతునిచే పంపబడి!
3.45.25
तन्न सिध्यति सौमित्रे तवापि भरतस्य वा।
कथमिन्दीवरश्यामं रामं पद्मनिभेक्षणम् ॥ ३.४५.२५ ॥
ఓ సౌమిత్రీ, ఇది నీ కోరిక గాని భరతుని కోరిక గాని నెరవేరదు. నీలోత్పలంలా నల్లనివాడు, పద్మనేత్రుడు అయిన రాముని ఎలా...
3.45.26
उपसंश्रित्य भर्तारं कामयेयं पृथग्जनम्।
समक्षं तव सौमित्रे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम् ॥ ३.४५.२६ ॥
ఓ సౌమిత్రీ, భర్తను విడిచి వేరొక సామాన్య పురుషుని నేను కోరితే, నీ ఎదుటనే సందేహం లేకుండా ప్రాణాలు విడుస్తాను.
3.45.27
रामं विना क्षणमपि नैव जीवामि भूतले।
इत्युक्तः परुषं वाक्यं सीतया रोमहर्षणम् ॥ ३.४५.२७ ॥
రాముడు లేకుండా భూమిపై ఒక్క క్షణం కూడా నేను బ్రతకలేను అని సీత పలికిన, ఒళ్ళు జలదరించే కఠినమైన మాటలు విని...
3.45.28
अब्रवील्लक्ष्मणः सीतां प्राञ्जलिः स जितेन्द्रियः।
उत्तरं नोत्सहे वक्तुं दैवतं भवती मम ॥ ३.४५.२८ ॥
ఇంద్రియ నిగ్రహం గల లక్ష్మణుడు చేతులు జోడించి సీతతో ఇలా అన్నాడు—నేను సమాధానం చెప్పలేను; మీరు నాకు దైవంతో సమానులు.
3.45.29
वाक्यमप्रतिरूपं तु न चित्रं स्त्रीषु मैथिलि।
स्वभावस्त्वेष नारीणामेषु लोकेषु दृश्यते ॥ ३.४५.२९ ॥
ఓ మైథిలీ, స్త్రీలలో ఇలాంటి అనుచిత మాటలు ఆశ్చర్యం కాదు; స్త్రీల ఈ స్వభావం ఈ లోకాలలో కనిపిస్తుంది.
3.45.30
विमुक्तधर्माश्चपलास्तीक्ष्णा भेदकराः स्त्रियः।
न सहे हीदृशं वाक्यं वैदेहि जनकात्मजे ॥ ३.४५.३० ॥
స్త్రీలు ధర్మాన్ని విడిచినవారు, చంచలులు, తీక్ష్ణులు, భేదం సృష్టించేవారు; ఓ వైదేహీ, జనక పుత్రీ, ఇలాంటి మాటలను నేను సహించలేను.
3.45.31
श्रोत्रयोरुभयोर्मध्ये तप्तनाराचसंनिभम्।
उपशृण्वन्तु मे सर्वे साक्षिणो हि वनेचराः ॥ ३.४५.३१ ॥
రెండు చెవుల మధ్య కాల్చిన బాణాల వలె ఉన్న ఈ మాటలను అడవిలో తిరిగే సాక్షులందరూ వినుదురుగాక.
3.45.32
न्यायवादी यथा वाक्यमुक्तोऽहं परुषं त्वया।
धिक् त्वामद्य विनश्यन्तीं यन्मामेवं विशङ्कसे ॥ ३.४५.३२ ॥
న్యాయం చెప్పువాడిలా నీవు నాతో కఠినమైన మాటలు పలికావు. నశించబోతున్న నన్ను ఇలా అనుమానించే నీకు ధిక్కారం!
3.45.33
स्त्रीत्वाद् दुष्टस्वभावेन गुरुवाक्ये व्यवस्थितम्।
गच्छामि यत्र काकुत्स्थः स्वस्ति तेऽस्तु वरानने ॥ ३.४५.३३ ॥
స్త్రీని కావడం వల్ల, దుష్ట స్వభావం వల్ల (అంటున్నాను), గురువాక్యంలో స్థిరంగా ఉన్న కాకుత్స్థుడు (రాముడు) ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి వెళ్తాను. ఓ సుందరముఖీ, నీకు శుభం కలుగుగాక.
3.45.34
रक्षन्तु त्वां विशालाक्षि समग्रा वनदेवताः।
निमित्तानि हि घोराणि यानि प्रादुर्भवन्ति मे।
अपि त्वां सह रामेण पश्येयं पुनरागतः ॥ ३.४५.३४ ॥
ఓ విశాలాక్షీ, వనదేవతలందరూ నిన్ను రక్షించుదురుగాక. నాకు కనిపిస్తున్న భయంకర శకునాలు ఉన్నాయి. తిరిగి వచ్చి నిన్ను రామునితో కలిసి మళ్ళీ చూడగలనేమో.
3.45.35
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु रुदती जनकात्मजा।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रबाष्पपरिप्लुता ॥ ३.४५.३५ ॥
లక్ష్మణుడు ఇలా అనగా, ఏడుస్తున్న జనకాత్మజ సీత, తీవ్రమైన కన్నీటిలో మునిగి, అప్పుడు ఈ మాటలు పలికింది.
3.45.36
गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि हीना रामेण लक्ष्मण।
आबन्धिष्येऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहमात्मनः ॥ ३.४५.३६ ॥
ఓ లక్ష్మణా, రాముడు లేకుండా గోదావరిలో ప్రవేశిస్తాను, లేదా ఉరివేసుకుంటాను, లేదా ప్రమాదకర స్థితిలో నా శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను.
3.45.37
पिबामि वा विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
न त्वहं राघवादन्यं कदापि पुरुषं स्पृशे ॥ ३.४५.३७ ॥
నేను తీక్ష్ణమైన విషాన్ని తాగుతాను లేదా అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను; కానీ రాఘవుడు (రాముడు) తప్ప మరొక పురుషుడిని నేను ఎన్నడూ తాకను.
3.45.38
पाणिभ्यां रुदती दुःखादुदरं प्रजघान ह ॥ ३.४५.३८ ॥
దుఃఖంతో ఏడుస్తూ ఆమె తన చేతులతో తన పొట్టను కొట్టుకుంది.
3.45.39
तामार्तरूपां विमना रुदन्तीं
सौमित्रिरालोक्य विशालनेत्राम्।
आश्वासयामास न चैव भर्तु-
स्तं भ्रातरं किंचिदुवाच सीता ॥ ३.४५.३९ ॥
దుఃఖితమైన రూపంతో, మనసు కుంగి ఏడుస్తున్న ఆ విశాలనేత్రను చూసి సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) ఓదార్చాడు; కానీ సీత తన భర్త సోదరుడితో ఏమీ మాట్లాడలేదు.
3.45.40
ततस्तु सीतामभिवाद्य लक्ष्मणः
कृताञ्जलिः किंचिदभिप्रणम्य।
अवेक्षमाणो बहुशः स मैथिलीं
जगाम रामस्य समीपमात्मवान् ॥ ३.४५.४० ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడు సీతకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి కొంచెం వంగి నమస్కరించాడు; మైథిలిని పదే పదే వెనుతిరిగి చూస్తూ, ఆత్మసంయమం గల ఆ లక్ష్మణుడు రాముని సమీపానికి వెళ్ళాడు.