ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.45.1
आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने।
उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जानीहि राघवम् ॥ ३.४५.१ ॥
ବନରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସେହି ଆର୍ତ୍ତସ୍ୱରକୁ ତାଙ୍କରି ପରି ଜାଣି ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାଅ, ରାଘବଙ୍କର ସନ୍ଧାନ ନିଅ।"
3.45.2
नहि मे जीवितं स्थाने हृदयं वावतिष्ठते।
क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतः शब्दो मया भृशम् ॥ ३.४५.२ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଡାକୁଥିବା ସେ ସ୍ୱର ମୁଁ ବହୁତ ଶୁଣିଛି; ମୋ ପ୍ରାଣ ଓ ହୃଦୟ ଏବେ ସ୍ଥିର ରହୁନାହିଁ।
3.45.3
आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि।
तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम् ॥ ३.४५.३ ॥
ବନରେ ଡାକୁଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମ ଦାୟିତ୍ୱ; ଶରଣ ଖୋଜୁଥିବା ସେ ଭାଇ ପାଖକୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼।
3.45.4
रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम्।
न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम् ॥ ३.४५.४ ॥
ସିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଷଣ୍ଢ ପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭାଇଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବୁଝି ସେ ଗଲେ।
3.45.5
तमुवाच ततस्तत्र क्षुभिता जनकात्मजा।
सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत् ॥ ३.४५.५ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଜନକ-କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୌମିତ୍ରି! ମିତ୍ର ରୂପରେ ତୁମେ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ପରି।"
3.45.6
यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपद्यसे।
इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते ॥ ३.४५.६ ॥
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଭାଇ ପାଖକୁ ଯାଉନାହଁ; ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ବିନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ରାମଙ୍କର ବିନାଶ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
3.45.7
लोभात्तु मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम्।
व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरि नास्ति ते ॥ ३.४५.७ ॥
ଲୋଭ ଯୋଗୁଁ ହିଁ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନାହଁ। ବିପଦ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି; ଭାଇ ପ୍ରତି ତୁମର ସ୍ନେହ ନାହିଁ।
3.45.8
तेन तिष्ठसि विस्रब्धं तमपश्यन् महाद्युतिम्।
किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत् ॥ ३.४५.८ ॥
ତେଣୁ, ସେଇ ମହାତେଜସ୍ୱୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ଠିଆ ହୋଇଛ। ସେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ ଏଠାରେ ମୋର କ'ଣ ହେବ?
3.45.9
कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः।
एवं ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकसमन्विताम् ॥ ३.४५.९ ॥
ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତା'ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି, ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ଭାବେ ଆସିଛ। ଏହିପରି କହୁଥିବା, ଲୁହ ଓ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ—
3.45.10
अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव।
पन्नगासुरगन्धर्वदेवदानवराक्षसैः ॥ ३.४५.१० ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୟଭୀତ ସୀତାଙ୍କୁ, ମୃଗୀ ପରି ଥରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— ନାଗ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—
3.45.11
अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः।
देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु ॥ ३.४५.११ ॥
ବୈଦେହୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜିଣିବା ଅସମ୍ଭବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—
3.45.12
राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च।
दानवेषु च घोरेषु न स विद्येत शोभने ॥ ३.४५.१२ ॥
ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୋଭନେ, ତାଙ୍କୁ ଜିଣିବା ଲୋକ କେହି ମିଳିବେ ନାହିଁ।
3.45.13
यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम्।
अवध्यः समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.४५.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ରାମଙ୍କ ସହ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ଅବଧ୍ୟ; ତୁମେ ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.45.14
न त्वामस्मिन् वने हातुमुत्सहे राघवं विना।
अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि ॥ ३.४५.१४ ॥
ଏହି ବନରେ ରାଘବଙ୍କ ବିନା ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ବଳ ବଳବାନମାନଙ୍କ ବଳରୁ ମଧ୍ୟ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।
3.45.15
त्रिभिर्लोकैः समुदितैः सेश्वरैः सामरैरपि।
हृदयं निर्वृतं तेऽस्तु संतापस्त्यज्यतां तव ॥ ३.४५.१५ ॥
ତ୍ରିଲୋକ, ସେମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ଓ ଦେବତାମାନେ ମିଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ ହେଉ; ତୁମର ସନ୍ତାପ ପରିହାର କରାଯାଉ।
3.45.16
आगमिष्यति ते भर्ता शीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम्।
न स तस्य स्वरो व्यक्तं न कश्चिदपि दैवतः ॥ ३.४५.१६ ॥
ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସେହି ଉତ୍ତମ ମୃଗକୁ ବଧ କରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିବେ; ତାହା ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ନ ଥିଲା, କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ନ ଥିଲା।
3.45.17
गन्धर्वनगरप्रख्या माया तस्य च रक्षसः।
न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना ॥ ३.४५.१७ ॥
ତାହା ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ପରି ସେହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାୟା ଥିଲା; ହେ ବୈଦେହୀ, ମହାତ୍ମା ତୁମକୁ ମୋ ନିକଟରେ ଗଚ୍ଛିତ ରୂପେ ରଖିଛନ୍ତି।
3.45.18
रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे।
कृतवैराश्च कल्याणि वयमेतैर्निशाचरैः ॥ ३.४५.१८ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାମଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଆମେ ଏହି ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା କରିଛୁ।
3.45.19
खरस्य निधने देवि जनस्थानवधं प्रति।
राक्षसा विविधा वाचो व्याहरन्ति महावने ॥ ३.४५.१९ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଖରର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନସ୍ଥାନର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ସେହି ମହାବନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର କଥା କହୁଛନ୍ତି।
3.45.20
हिंसाविहारा वैदेहि न चिन्तयितुमर्हसि।
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु क्रुद्धा संरक्तलोचना ॥ ३.४५.२० ॥
"ହେ ବୈଦେହୀ, ହିଂସାରେ ରମିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏପରି କହିବାରୁ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
3.45.21
अब्रवीत् परुषं वाक्यं लक्ष्मणं सत्यवादिनम्।
अनार्याकरुणारम्भ नृशंस कुलपांसन ॥ ३.४५.२१ ॥
ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ: "ହେ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଦୟ କର୍ମକାରୀ, କ୍ରୂର, କୁଳର କଳଙ୍କ!
3.45.22
अहं तव प्रियं मन्ये रामस्य व्यसनं महत्।
रामस्य व्यसनं दृष्ट्वा तेनैतानि प्रभाषसे ॥ ३.४५.२२ ॥
"ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଥିବା ଏହି ମହାବିପଦ ଦେଖି ଏହା ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଏପରି କହୁଛ।
3.45.23
नैव चित्रं सपत्नेषु पापं लक्ष्मण यद् भवेत्।
त्वद्विधेषु नृशंसेषु नित्यं प्रच्छन्नचारिषु ॥ ३.४५.२३ ॥
"ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ତୁମ ପରି ସଦା ଲୁଚି ବୁଲୁଥିବା କ୍ରୂର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ଥିବାଟା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.45.24
सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि।
मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तो भरतेन वा ॥ ३.४५.२४ ॥
"ତୁମେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ; ବନରେ ଏକୁଟିଆ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ। ମୋ ପାଇଁ ଲୁଚି, ଅଥବା ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ!
3.45.25
तन्न सिध्यति सौमित्रे तवापि भरतस्य वा।
कथमिन्दीवरश्यामं रामं पद्मनिभेक्षणम् ॥ ३.४५.२५ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଏହା ତୁମ ବା ଭରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସିଦ୍ଧ ହେବ ନାହିଁ। ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ଶ୍ୟାମ, ପଦ୍ମନୟନ ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ କିପରି...
3.45.26
उपसंश्रित्य भर्तारं कामयेयं पृथग्जनम्।
समक्षं तव सौमित्रे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम् ॥ ३.४५.२६ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସାଧାରଣ ପୁରୁଷକୁ ଯଦି ମୁଁ କାମନା କରେ, ତେବେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
3.45.27
रामं विना क्षणमपि नैव जीवामि भूतले।
इत्युक्तः परुषं वाक्यं सीतया रोमहर्षणम् ॥ ३.४५.२७ ॥
ରାମଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ସୀତାଙ୍କର ଏହି ରୋମାଞ୍ଚକର କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି...
3.45.28
अब्रवील्लक्ष्मणः सीतां प्राञ्जलिः स जितेन्द्रियः।
उत्तरं नोत्सहे वक्तुं दैवतं भवती मम ॥ ३.४५.२८ ॥
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ସାହସ କରିପାରୁ ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ଦେବୀ ତୁଲ୍ୟ।
3.45.29
वाक्यमप्रतिरूपं तु न चित्रं स्त्रीषु मैथिलि।
स्वभावस्त्वेष नारीणामेषु लोकेषु दृश्यते ॥ ३.४५.२९ ॥
ହେ ମୈଥିଳୀ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏପରି ଅନୁଚିତ ବାକ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ନାରୀଙ୍କର ଏହି ସ୍ୱଭାବ ଏ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଏ।
3.45.30
विमुक्तधर्माश्चपलास्तीक्ष्णा भेदकराः स्त्रियः।
न सहे हीदृशं वाक्यं वैदेहि जनकात्मजे ॥ ३.४५.३० ॥
ନାରୀମାନେ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗକାରିଣୀ, ଚଞ୍ଚଳା, ତୀକ୍ଷ୍ଣା ଓ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ; ହେ ବୈଦେହୀ, ହେ ଜନକାତ୍ମଜା, ଏପରି ବାକ୍ୟ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
3.45.31
श्रोत्रयोरुभयोर्मध्ये तप्तनाराचसंनिभम्।
उपशृण्वन्तु मे सर्वे साक्षिणो हि वनेचराः ॥ ३.४५.३१ ॥
ଦୁଇ କାନ ମଧ୍ୟରେ ତପ୍ତ ବାଣ ସଦୃଶ ଏହି ବାକ୍ୟ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ସାକ୍ଷୀମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
3.45.32
न्यायवादी यथा वाक्यमुक्तोऽहं परुषं त्वया।
धिक् त्वामद्य विनश्यन्तीं यन्मामेवं विशङ्कसे ॥ ३.४५.३२ ॥
ନ୍ୟାୟ କହୁଥିବା ଲୋକ ପରି ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲ। ଆଜି ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ମୋତେ ଏପରି ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଧିକ୍!
3.45.33
स्त्रीत्वाद् दुष्टस्वभावेन गुरुवाक्ये व्यवस्थितम्।
गच्छामि यत्र काकुत्स्थः स्वस्ति तेऽस्तु वरानने ॥ ३.४५.३३ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ହେତୁ (କହୁଛି), ଗୁରୁ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ଥିର କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ସେଠିକୁ ମୁଁ ଯାଉଛି। ହେ ବରାନନେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
3.45.34
रक्षन्तु त्वां विशालाक्षि समग्रा वनदेवताः।
निमित्तानि हि घोराणि यानि प्रादुर्भवन्ति मे।
अपि त्वां सह रामेण पश्येयं पुनरागतः ॥ ३.४५.३४ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ବନଦେବତା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି (ତାହାରୁ ଭୟ)। ଫେରି ଆସି ମୁଁ ତୁମକୁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଦେଖେ।
3.45.35
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु रुदती जनकात्मजा।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रबाष्पपरिप्लुता ॥ ३.४५.३५ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏପରି କହିବାରୁ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଜନକ ଝିଅ ସୀତା, ତୀବ୍ର ଲୁହରେ ଡୁବି ସେତେବେଳେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.45.36
गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि हीना रामेण लक्ष्मण।
आबन्धिष्येऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहमात्मनः ॥ ३.४५.३६ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ଗୋଦାବରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ଫାଶୀ ଲଗାଇବି, କିମ୍ବା ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବି।
3.45.37
पिबामि वा विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
न त्वहं राघवादन्यं कदापि पुरुषं स्पृशे ॥ ३.४५.३७ ॥
ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷ ପାନ କରିବି ବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି; କିନ୍ତୁ ରାଘବ (ରାମ) ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ କଦାପି ସ୍ପର୍ଶ କରିବି ନାହିଁ।
3.45.38
पाणिभ्यां रुदती दुःखादुदरं प्रजघान ह ॥ ३.४५.३८ ॥
ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଉଦରରେ ଆଘାତ କଲେ।
3.45.39
तामार्तरूपां विमना रुदन्तीं
सौमित्रिरालोक्य विशालनेत्राम्।
आश्वासयामास न चैव भर्तु-
स्तं भ्रातरं किंचिदुवाच सीता ॥ ३.४५.३९ ॥
ଦୁଃଖିତ ରୂପ, ମନ ଭାଙ୍ଗି କାନ୍ଦୁଥିବା ସେହି ବିଶାଳନୟନା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସୀତା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେହି ଭାଇଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
3.45.40
ततस्तु सीतामभिवाद्य लक्ष्मणः
कृताञ्जलिः किंचिदभिप्रणम्य।
अवेक्षमाणो बहुशः स मैथिलीं
जगाम रामस्य समीपमात्मवान् ॥ ३.४५.४० ॥
ତା'ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ହାତଯୋଡ଼ି ଟିକେ ନଇ ନମସ୍କାର କଲେ; ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପଛକୁ ଫେରି ଦେଖୁ ଦେଖୁ ସେଇ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।