Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.45

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

3.45.1

आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने।
उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जानीहि राघवम् ॥ ३.४५.१ ॥

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੀ ਉਸ ਦੁਖੀ ਪੁਕਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀ ਜਾਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਾਓ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰੋ।"

3.45.2

नहि मे जीवितं स्थाने हृदयं वावतिष्ठते।
क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतः शब्दो मया भृशम् ॥ ३.४५.२ ॥

ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਿਲ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ।

3.45.3

आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि।
तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम् ॥ ३.४५.३ ॥

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਤੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ; ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਦੇ ਉਸ ਭਰਾ ਵੱਲ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਦੌੜ।

3.45.4

रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम्।
न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम् ॥ ३.४५.४ ॥

ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਭਰਾ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾ ਗਏ; ਪਰ ਭਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਏ।

3.45.5

तमुवाच ततस्तत्र क्षुभिता जनकात्मजा।
सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत् ॥ ३.४५.५ ॥

ਤਦ ਉੱਥੇ ਘਬਰਾਈ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ! ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਭਰਾ ਲਈ ਵੈਰੀ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।"

3.45.6

यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपद्यसे।
इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते ॥ ३.४५.६ ॥

ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ; ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

3.45.7

लोभात्तु मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम्।
व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरि नास्ति ते ॥ ३.४५.७ ॥

ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਪਤਾ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਭਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਸਨੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

3.45.8

तेन तिष्ठसि विस्रब्धं तमपश्यन् महाद्युतिम्।
किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत् ॥ ३.४५.८ ॥

ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਉਹ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

3.45.9

कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः।
एवं ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकसमन्विताम् ॥ ३.४५.९ ॥

ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੀ, ਹੰਝੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ—

3.45.10

अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव।
पन्नगासुरगन्धर्वदेवदानवराक्षसैः ॥ ३.४५.१० ॥

ਲੱਛਮਣ ਨੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਹਿਰਨੀ ਵਰਗੀ ਕੰਬਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— ਨਾਗਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ—

3.45.11

अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः।
देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु ॥ ३.४५.११ ॥

ਵੈਦੇਹੀ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ—

3.45.12

राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च।
दानवेषु च घोरेषु न स विद्येत शोभने ॥ ३.४५.१२ ॥

ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।

3.45.13

यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम्।
अवध्यः समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३.४५.१३ ॥

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੋ ਲੜੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਵਧ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

3.45.14

न त्वामस्मिन् वने हातुमुत्सहे राघवं विना।
अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि ॥ ३.४५.१४ ॥

ਇਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਉਸ ਦਾ ਬਲ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਬਲ ਤੋਂ ਵੀ ਅਟੱਲ ਹੈ।

3.45.15

त्रिभिर्लोकैः समुदितैः सेश्वरैः सामरैरपि।
हृदयं निर्वृतं तेऽस्तु संतापस्त्यज्यतां तव ॥ ३.४५.१५ ॥

ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ; ਤੇਰਾ ਸੰਤਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

3.45.16

आगमिष्यति ते भर्ता शीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम्।
न स तस्य स्वरो व्यक्तं न कश्चिदपि दैवतः ॥ ३.४५.१६ ॥

ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ।

3.45.17

गन्धर्वनगरप्रख्या माया तस्य च रक्षसः।
न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना ॥ ३.४५.१७ ॥

ਉਹ ਗੰਧਰਵਨਗਰ ਵਰਗੀ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ; ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

3.45.18

रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे।
कृतवैराश्च कल्याणि वयमेतैर्निशाचरैः ॥ ३.४५.१८ ॥

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।

3.45.19

खरस्य निधने देवि जनस्थानवधं प्रति।
राक्षसा विविधा वाचो व्याहरन्ति महावने ॥ ३.४५.१९ ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਖਰ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

3.45.20

हिंसाविहारा वैदेहि न चिन्तयितुमर्हसि।
लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु क्रुद्धा संरक्तलोचना ॥ ३.४५.२० ॥

"ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

3.45.21

अब्रवीत् परुषं वाक्यं लक्ष्मणं सत्यवादिनम्।
अनार्याकरुणारम्भ नृशंस कुलपांसन ॥ ३.४५.२१ ॥

ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਹੇ ਅਨਾਰਯ, ਨਿਰਦਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰੂਰ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!

3.45.22

अहं तव प्रियं मन्ये रामस्य व्यसनं महत्।
रामस्य व्यसनं दृष्ट्वा तेनैतानि प्रभाषसे ॥ ३.४५.२२ ॥

"ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਸ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ।

3.45.23

नैव चित्रं सपत्नेषु पापं लक्ष्मण यद् भवेत्।
त्वद्विधेषु नृशंसेषु नित्यं प्रच्छन्नचारिषु ॥ ३.४५.२३ ॥

"ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਸਦਾ ਲੁਕ ਕੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਹੋਣਾ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ।

3.45.24

सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि।
मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तो भरतेन वा ॥ ३.४५.२४ ॥

"ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈਂ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਲੁਕ ਕੇ, ਜਾਂ ਭਰਤ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ!

3.45.25

तन्न सिध्यति सौमित्रे तवापि भरतस्य वा।
कथमिन्दीवरश्यामं रामं पद्मनिभेक्षणम् ॥ ३.४५.२५ ॥

ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਜਾਂ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਨੀਲਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸਾਂਵਲੇ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ...

3.45.26

उपसंश्रित्य भर्तारं कामयेयं पृथग्जनम्।
समक्षं तव सौमित्रे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम् ॥ ३.४५.२६ ॥

ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਪਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਮ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।

3.45.27

रामं विना क्षणमपि नैव जीवामि भूतले।
इत्युक्तः परुषं वाक्यं सीतया रोमहर्षणम् ॥ ३.४५.२७ ॥

ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ...

3.45.28

अब्रवील्लक्ष्मणः सीतां प्राञ्जलिः स जितेन्द्रियः।
उत्तरं नोत्सहे वक्तुं दैवतं भवती मम ॥ ३.४५.२८ ॥

ਜਿਤੇਂਦਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੀ ਸਮਾਨ ਹੋ।

3.45.29

वाक्यमप्रतिरूपं तु न चित्रं स्त्रीषु मैथिलि।
स्वभावस्त्वेष नारीणामेषु लोकेषु दृश्यते ॥ ३.४५.२९ ॥

ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3.45.30

विमुक्तधर्माश्चपलास्तीक्ष्णा भेदकराः स्त्रियः।
न सहे हीदृशं वाक्यं वैदेहि जनकात्मजे ॥ ३.४५.३० ॥

ਔਰਤਾਂ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਚੰਚਲ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਦ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਹੇ ਜਨਕ-ਪੁੱਤਰੀ, ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਮੈਂ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

3.45.31

श्रोत्रयोरुभयोर्मध्ये तप्तनाराचसंनिभम्।
उपशृण्वन्तु मे सर्वे साक्षिणो हि वनेचराः ॥ ३.४५.३१ ॥

ਦੋਹਾਂ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੀਰਾਂ ਵਰਗੇ ਇਹ ਬੋਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਸੁਣ ਲੈਣ।

3.45.32

न्यायवादी यथा वाक्यमुक्तोऽहं परुषं त्वया।
धिक् त्वामद्य विनश्यन्तीं यन्मामेवं विशङ्कसे ॥ ३.४५.३२ ॥

ਨਿਆਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਤੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ!

3.45.33

स्त्रीत्वाद् दुष्टस्वभावेन गुरुवाक्ये व्यवस्थितम्।
गच्छामि यत्र काकुत्स्थः स्वस्ति तेऽस्तु वरानने ॥ ३.४५.३३ ॥

ਇਸਤਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ (ਆਖਦੀ ਹਾਂ), ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਜਿੱਥੇ ਹਨ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।

3.45.34

रक्षन्तु त्वां विशालाक्षि समग्रा वनदेवताः।
निमित्तानि हि घोराणि यानि प्रादुर्भवन्ति मे।
अपि त्वां सह रामेण पश्येयं पुनरागतः ॥ ३.४५.३४ ॥

ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਵਨ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ (ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ)। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵੇਖਾਂ।

3.45.35

लक्ष्मणेनैवमुक्ता तु रुदती जनकात्मजा।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रबाष्पपरिप्लुता ॥ ३.४५.३५ ॥

ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਤੀਬਰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲੀ।

3.45.36

गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि हीना रामेण लक्ष्मण।
आबन्धिष्येऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहमात्मनः ॥ ३.४५.३६ ॥

ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਫਾਹਾ ਲਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਾਂਗੀ।

3.45.37

पिबामि वा विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
न त्वहं राघवादन्यं कदापि पुरुषं स्पृशे ॥ ३.४५.३७ ॥

ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ; ਪਰ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੂਹਾਂਗੀ।

3.45.38

पाणिभ्यां रुदती दुःखादुदरं प्रजघान ह ॥ ३.४५.३८ ॥

ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

3.45.39

तामार्तरूपां विमना रुदन्तीं
सौमित्रिरालोक्य विशालनेत्राम्।
आश्वासयामास न चैव भर्तु-
स्तं भ्रातरं किंचिदुवाच सीता ॥ ३.४५.३९ ॥

ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮਨ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤਰਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਉਸ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ।

3.45.40

ततस्तु सीतामभिवाद्य लक्ष्मणः
कृताञ्जलिः किंचिदभिप्रणम्य।
अवेक्षमाणो बहुशः स मैथिलीं
जगाम रामस्य समीपमात्मवान् ॥ ३.४५.४० ॥

ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।