ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे।
निरैक्षद् रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः ॥ ३.५०.१ ॥
ଅଳ୍ପ ନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଥିବା ଜଟାୟୁ ସେହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲା। ତୁରନ୍ତ ସେ ରାବଣକୁ ଦେଖିଲା ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।
3.50.2
ततः पर्वतशृङ्गाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः।
वनस्पतिगतः श्रीमान् व्याजहार शुभां गिरम् ॥ ३.५०.२ ॥
ତା'ପରେ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ, ଗଛ ଉପରେ ବସିଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ଜଟାୟୁ ଶୁଭ ବାଣୀ କହିଲା।
3.50.3
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः।
भ्रातस्त्वं निन्दितं कर्म कर्तुं नार्हसि साम्प्रतम् ॥ ३.५०.३ ॥
ହେ ଦଶଗ୍ରୀବ! ତୁମେ ପୁରାତନ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ। ଭାଇ, ଏବେ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.50.4
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः।
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः ॥ ३.५०.४ ॥
ମୁଁ ଜଟାୟୁ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ରାଜା, ମହାବଳୀ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସଦୃଶ।
3.50.5
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः।
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी ॥ ३.५०.५ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତରେ ନିଯୁକ୍ତ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ। ଏହି ଯଶସ୍ୱିନୀ ସେହି ଲୋକନାଥଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ।
3.50.6
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि।
कथं राजा स्थितो धर्मे परदारान् परामृशेत् ॥ ३.५०.६ ॥
ତୁମେ ଏଠାରୁ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ ସୀତା। ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ରାଜା ପରନାରୀକୁ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ?
3.50.7
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल।
निवर्तय गतिं नीचां परदाराभिमर्शनात् ॥ ३.५०.७ ॥
ହେ ମହାବଳ, ରାଜପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ପରସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପର୍ଶର ଏ ନୀଚ ପଥରୁ ଫେରିଯାଅ।
3.50.8
न तत् समाचरेद् धीरो यत् परोऽस्य विगर्हयेत्।
यथाऽऽत्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विमर्शनात् ॥ ३.५०.८ ॥
ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତି ସେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବେ। ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
3.50.9
अर्थं वा यदि वा कामं शिष्टाः शास्त्रेष्वनागतम्।
व्यवस्यन्त्यनुराजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन ॥ ३.५०.९ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନକହିଥିବା ଅର୍ଥ ବା କାମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିଷ୍ଟ ଲୋକେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି — ହେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟନନ୍ଦନ।
3.50.10
राजा धर्मश्च कामश्च द्रव्याणां चोत्तमो निधिः।
धर्मः शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते ॥ ३.५०.१० ॥
ରାଜା ହିଁ ଧର୍ମ ଓ କାମ, ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ନିଧି। ଧର୍ମ ଶୁଭ ହେଉ କି ପାପ, ତାହା ରାଜାଙ୍କ ମୂଳରୁ ହିଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
3.50.11
पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर।
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृती ॥ ३.५०.११ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପସ୍ୱଭାବୀ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ତୁମେ କିପରି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇଲ? ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ବିମାନ ପାଏ।
3.50.12
कामस्वभावो यःसोऽसौ न शक्यस्तं प्रमार्जितुम्।
नहि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम् ॥ ३.५०.१२ ॥
କାମସ୍ୱଭାବୀଙ୍କୁ ପୋଛି ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତଙ୍କ ଗୃହରେ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।
3.50.13
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः।
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि ॥ ३.५०.१३ ॥
ତୁମ ରାଜ୍ୟ ବା ନଗରରେ ମହାବଳୀ ରାମ କେବେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାଁନ୍ତି; ତେବେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ କିପରି ଅପରାଧ କରୁଛ?
3.50.14
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.५०.१४ ॥
ଜନସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଖର ଶୂର୍ପଣଖା ପାଇଁ ସୀମା ଲଙ୍ଘନ କରିଥିଲା; ତେଣୁ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମ ପୂର୍ବରୁ ତାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
3.50.15
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।
यस्य त्वं लोकनाथस्य हृत्वा भार्यां गमिष्यसि ॥ ३.५०.१५ ॥
ଏଠାରେ ସତ୍ୟ କୁହ: ଲୋକନାଥ ରାମଙ୍କ କଣ ଅପରାଧ ହୋଇଛି, ଯାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରି ତୁମେ ଯିବ?
3.50.16
क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा।
दहेद् दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा ॥ ३.५०.१६ ॥
ଶୀଘ୍ର ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼; ନହେଲେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ତୁମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ବୃତ୍ରକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲା।
3.50.17
सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे।
ग्रीवायां प्रतिमुक्तं च कालपाशं न पश्यसि ॥ ३.५०.१७ ॥
ବିଷଦନ୍ତ ସାପକୁ ବସ୍ତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ବାନ୍ଧି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ; ଗଳାରେ ଥିବା କାଳପାଶକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ।
3.50.18
स भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत्।
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम् ॥ ३.५०.१८ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ଯାହା ମଣିଷକୁ ଦବାଏ ନାହିଁ, ସେହି ଭାର ବହିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯାହା ହଜମ ହୁଏ ଓ ରୋଗହୀନ, ସେହି ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ।
3.50.19
यत् कृत्वा न भवेद् धर्मो न कीर्तिर्न यशो ध्रुवम्।
शरीरस्य भवेत् खेदः कस्तत् कर्म समाचरेत् ॥ ३.५०.१९ ॥
ଯେଉଁ କର୍ମ କଲେ ଧର୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ, କୀର୍ତ୍ତି ନାହିଁ ଓ ନିଶ୍ଚୟ ଯଶ ମିଳେ ନାହିଁ, କେବଳ ଶରୀରକୁ କ୍ଲେଶ ହୁଏ, ସେ କର୍ମ କିଏ କରିବ?
3.50.20
षष्टिवर्षसहस्राणि जातस्य मम रावण।
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः ॥ ३.५०.२० ॥
ହେ ରାବଣ! ମୋ ଜନ୍ମ ପରେ ଷାଠିଏ ହଜାର ବର୍ଷ ବିତିଗଲା; ମୋ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ଯଥାବତ୍ ପାଳନ କରି ଆସିଛି।
3.50.21
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सरथः कवची शरी।
न चाप्यादाय कुशली वैदेहीं मे गमिष्यसि ॥ ३.५०.२१ ॥
ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ତୁମେ ଯୁବକ, ଧନୁର୍ଧର, ରଥୀ, କବଚଧାରୀ ଓ ଶରଧାରୀ; ତଥାପି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ କୁଶଳରେ ଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
3.50.22
न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः।
हेतुभिर्न्यायसंयुक्तैर्ध्रुवां वेदश्रुतीमिव ॥ ३.५०.२२ ॥
ମୋ ଆଖି ଆଗରେ ବଳପୂର୍ବକ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନେବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ ନୁହଁ; ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ହେତୁରେ ବେଦଶ୍ରୁତି ଯେପରି ଟଳେ ନାହିଁ।
3.50.23
युध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण।
शयिष्यसे हतो भूमौ यथा पूर्वं खरस्तथा ॥ ३.५०.२३ ॥
ହେ ରାବଣ! ତୁମେ ଯଦି ଶୂର, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠିଆ ହୁଅ; ପୂର୍ବରେ ଖର ମରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା ପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମରି ଭୂମିରେ ଶୋଇବ।
3.50.24
असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः।
न चिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति ॥ ३.५०.२४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାରମ୍ବାର ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯିଏ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଚୀରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାମ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ବଧ କରିବେ।
3.50.25
किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौ दूरं नृपात्मजौ।
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः ॥ ३.५०.२५ ॥
ସେହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ବହୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? ହେ ନୀଚ, ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.50.26
नहि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम्।
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ३.५०.२६ ॥
ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ କମଳପତ୍ର ପରି ନୟନା, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମହିଷୀ ଏହି ଶୁଭା ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
3.50.27
अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः।
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च ॥ ३.५०.२७ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ହେବ; ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ, ଜୀବନ ଦେଇ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
3.50.28
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात्।
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर ॥ ३.५०.२८ ॥
ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ, ହେ ଦଶଗ୍ରୀବ! କ୍ଷଣେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖ, ହେ ରାବଣ! ବୃନ୍ତରୁ ଫଳ ଖସାଇବା ପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ପାଡ଼ି ଦେବି। ହେ ନିଶାଚର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆତିଥ୍ୟ ଦେବି।