వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे।
निरैक्षद् रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः ॥ ३.५०.१ ॥
ఆ శబ్దాన్ని అర్ధనిద్రలో పడుకున్న జటాయువు విన్నాడు. వెంటనే అతడు రావణుని చూశాడు, వైదేహిని కూడా చూశాడు.
3.50.2
ततः पर्वतशृङ्गाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः।
वनस्पतिगतः श्रीमान् व्याजहार शुभां गिरम् ॥ ३.५०.२ ॥
అప్పుడు పర్వత శిఖరంలా ఉన్న, వాడి ముక్కుగల శ్రేష్ఠ పక్షి, చెట్టుపై కూర్చున్న తేజోవంతుడైన జటాయువు శుభమైన మాటలు పలికాడు.
3.50.3
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः।
भ्रातस्त्वं निन्दितं कर्म कर्तुं नार्हसि साम्प्रतम् ॥ ३.५०.३ ॥
ఓ దశగ్రీవా! నువ్వు పురాతన ధర్మంలో నిలిచి సత్యమే ఆధారంగా ఉన్నవాడివి. సోదరా, ఇప్పుడు నువ్వు ఈ నిందనీయ కార్యం చేయకూడదు.
3.50.4
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः।
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः ॥ ३.५०.४ ॥
నేను జటాయువు అనే పేరుగల, గృధ్రరాజు, మహాబలుడను. సమస్త లోకాలకు రాజుని, ఇంద్రవరుణులతో సమానుడను.
3.50.5
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः।
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी ॥ ३.५०.५ ॥
లోకాల హితంలో నిమగ్నమైన దశరథ పుత్రుడు రాముడు. ఈమె ఆ లోకనాథుని ధర్మపత్ని, యశస్వినీ.
3.50.6
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि।
कथं राजा स्थितो धर्मे परदारान् परामृशेत् ॥ ३.५०.६ ॥
నువ్వు ఇక్కడ అపహరించాలనుకునేది సీత అనే సుందర నడుము గలది. ధర్మంలో నిలిచిన రాజు పరస్త్రీలను ఎలా తాకగలడు?
3.50.7
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल।
निवर्तय गतिं नीचां परदाराभिमर्शनात् ॥ ३.५०.७ ॥
ఓ మహాబలుడా, రాజుల భార్యలను ప్రత్యేకంగా రక్షించాలి. పరస్త్రీని తాకే ఈ నీచమైన మార్గాన్ని మళ్లించు.
3.50.8
न तत् समाचरेद् धीरो यत् परोऽस्य विगर्हयेत्।
यथाऽऽत्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विमर्शनात् ॥ ३.५०.८ ॥
ధీరుడు ఇతరులు నిందించే పనిని చేయకూడదు. తన భార్యను కాపాడినట్లే ఇతరుల భార్యలను తాకకుండా రక్షించాలి.
3.50.9
अर्थं वा यदि वा कामं शिष्टाः शास्त्रेष्वनागतम्।
व्यवस्यन्त्यनुराजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन ॥ ३.५०.९ ॥
శాస్త్రాలలో చెప్పని అర్థాన్ని లేదా కామాన్ని గురించి కూడా శిష్టులు రాజును అనుసరించి ధర్మాన్ని నిర్ణయిస్తే, ఓ పౌలస్త్య నందనా.
3.50.10
राजा धर्मश्च कामश्च द्रव्याणां चोत्तमो निधिः।
धर्मः शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते ॥ ३.५०.१० ॥
రాజే ధర్మమూ కామమూ, సంపదలలో ఉత్తమమైన నిధి. ధర్మం శుభమైనా పాపమైనా అది రాజు మూలంగానే ప్రవర్తిస్తుంది.
3.50.11
पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर।
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृती ॥ ३.५०.११ ॥
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా, పాపస్వభావుడవు, చంచలుడవు అయిన నీవు ఎలా ఐశ్వర్యాన్ని పొందావు? దుష్కర్ముడు విమానాన్ని పొందినట్లుగా.
3.50.12
कामस्वभावो यःसोऽसौ न शक्यस्तं प्रमार्जितुम्।
नहि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम् ॥ ३.५०.१२ ॥
కామస్వభావుడిని తుడిచివేయడం సాధ్యం కాదు. దుష్టచిత్తుల ఇంట్లో ఆర్యులు చిరకాలం నివసించరు.
3.50.13
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः।
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि ॥ ३.५०.१३ ॥
నీ రాజ్యంలో లేదా నగరంలో మహాబలుడైన రాముడు ఏ అపరాధమూ చేయనప్పుడు, ధర్మాత్ముడైన అతనిపై నువ్వు ఎలా అపరాధం చేస్తున్నావు?
3.50.14
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.५०.१४ ॥
జనస్థానంలో ఉన్న ఖరుడు శూర్పణఖ కారణంగా హద్దు మీరినప్పుడు, అనాయాసంగా కర్మలు చేసే రాముడు అతన్ని ముందే చంపాడు.
3.50.15
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।
यस्य त्वं लोकनाथस्य हृत्वा भार्यां गमिष्यसि ॥ ३.५०.१५ ॥
ఇక్కడ యథార్థంగా చెప్పు: లోకనాథుడైన రాముడికి ఏ అపరాధం జరిగింది, అతని భార్యను అపహరించి నువ్వు వెళ్తావు?
3.50.16
क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा।
दहेद् दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा ॥ ३.५०.१६ ॥
త్వరగా వైదేహిని విడిచిపెట్టు; లేకుంటే ఆమె భయంకర దృష్టి అగ్నిలా నిన్ను దహిస్తుంది, ఇంద్రుని వజ్రం వృత్రుని దహించినట్లు.
3.50.17
सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे।
ग्रीवायां प्रतिमुक्तं च कालपाशं न पश्यसि ॥ ३.५०.१७ ॥
విషపు కోరల పామును వస్త్రపు అంచుకు కట్టుకున్నా నీకు తెలియడం లేదు; మెడకు తగిలించిన కాలపాశాన్ని కూడా నువ్వు చూడటం లేదు.
3.50.18
स भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत्।
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम् ॥ ३.५०.१८ ॥
ఓ సౌమ్యుడా, మనిషిని కుంగదీయని భారాన్నే మోయాలి; జీర్ణమై ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాన్నే తినాలి.
3.50.19
यत् कृत्वा न भवेद् धर्मो न कीर्तिर्न यशो ध्रुवम्।
शरीरस्य भवेत् खेदः कस्तत् कर्म समाचरेत् ॥ ३.५०.१९ ॥
ఏ కర్మను చేస్తే ధర్మమూ ఉండదో, కీర్తీ యశస్సూ ఖచ్చితంగా లభించవో, శరీరానికే కష్టం కలుగుతుందో, ఆ కర్మను ఎవరు చేస్తారు?
3.50.20
षष्टिवर्षसहस्राणि जातस्य मम रावण।
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः ॥ ३.५०.२० ॥
ఓ రావణా! నేను పుట్టి అరవై వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి; నా తండ్రి, తాత రాజ్యాన్ని యథావిధిగా పాలిస్తూ వచ్చాను.
3.50.21
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सरथः कवची शरी।
न चाप्यादाय कुशली वैदेहीं मे गमिष्यसि ॥ ३.५०.२१ ॥
నేను వృద్ధుడను; నీవు యువకుడవు, విల్లు ధరించినవాడవు, రథం ఉన్నవాడవు, కవచం, బాణాలు కలవాడవు; అయినా నాకు ఎదురుగా వైదేహిని తీసుకుని నీవు క్షేమంగా వెళ్లలేవు.
3.50.22
न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः।
हेतुभिर्न्यायसंयुक्तैर्ध्रुवां वेदश्रुतीमिव ॥ ३.५०.२२ ॥
నా కళ్ల ముందే బలవంతంగా వైదేహిని తీసుకెళ్లలేవు; న్యాయబద్ధమైన కారణాలతో వేద శ్రుతిని కదల్చలేనట్లే.
3.50.23
युध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण।
शयिष्यसे हतो भूमौ यथा पूर्वं खरस्तथा ॥ ३.५०.२३ ॥
ఓ రావణా! నీవు శూరుడవైతే యుద్ధం చేయి, క్షణం నిలబడు; పూర్వం ఖరుడు చంపబడి నేలపై పడినట్లే నీవు కూడా చంపబడి నేలపై పడుకుంటావు.
3.50.24
असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः।
न चिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति ॥ ३.५०.२४ ॥
యుద్ధంలో పలుసార్లు దైత్యులను, దానవులను సంహరించిన వాడే, నారచీరలు ధరించిన రాముడు త్వరలోనే యుద్ధంలో నిన్ను వధిస్తాడు.
3.50.25
किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौ दूरं नृपात्मजौ।
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः ॥ ३.५०.२५ ॥
ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు చాలా దూరం వెళ్లిపోయాక నేను ఏమి చేయగలను? ఓ నీచుడా, వారికి భయపడి నీవు త్వరలోనే నశిస్తావు, ఇందులో సందేహం లేదు.
3.50.26
नहि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम्।
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ३.५०.२६ ॥
నేను బ్రతికి ఉండగా, కమలపత్రాల వంటి కన్నులు గల, రాముని ప్రియమైన పట్టమహిషి ఈ శుభవతి సీతను నీవు తీసుకుపోలేవు.
3.50.27
अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः।
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च ॥ ३.५०.२७ ॥
ఆ మహాత్ముని ప్రియకార్యాన్ని నేను తప్పక చేయాలి; రాముని కోసం, దశరథుని కోసం, నా ప్రాణాన్ని ఇచ్చి అయినా చేయాలి.
3.50.28
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात्।
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर ॥ ३.५०.२८ ॥
ఆగు, ఆగు, ఓ దశగ్రీవా! క్షణకాలం ఆగి చూడు, ఓ రావణా! తొడిమ నుండి పండును రాల్చినట్లు నిన్ను ఈ ఉత్తమ రథం నుండి పడగొడతాను. ఓ రాక్షసా, ప్రాణం ఉన్నంత వరకు నీకు యుద్ధ ఆతిథ్యం ఇస్తాను.