ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे।
निरैक्षद् रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः ॥ ३.५०.१ ॥
ਅੱਧੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੇਟੇ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਝਟਪਟ ਉਸਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
3.50.2
ततः पर्वतशृङ्गाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः।
वनस्पतिगतः श्रीमान् व्याजहार शुभां गिरम् ॥ ३.५०.२ ॥
ਫਿਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ, ਤਿੱਖੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਤੇਜਸਵੀ ਜਟਾਯੂ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
3.50.3
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः।
भ्रातस्त्वं निन्दितं कर्म कर्तुं नार्हसि साम्प्रतम् ॥ ३.५०.३ ॥
ਹੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ! ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।
3.50.4
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः।
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः ॥ ३.५०.४ ॥
ਮੈਂ ਜਟਾਯੂ ਨਾਮ ਦਾ, ਗਿਰਝਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗਾ ਹਾਂ।
3.50.5
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः।
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी ॥ ३.५०.५ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਉਸ ਲੋਕਨਾਥ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਹੈ।
3.50.6
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि।
कथं राजा स्थितो धर्मे परदारान् परामृशेत् ॥ ३.५०.६ ॥
ਤੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਹਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਾਜਾ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?
3.50.7
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल।
निवर्तय गतिं नीचां परदाराभिमर्शनात् ॥ ३.५०.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਸ ਨੀਚ ਰਾਹ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਓ।
3.50.8
न तत् समाचरेद् धीरो यत् परोऽस्य विगर्हयेत्।
यथाऽऽत्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विमर्शनात् ॥ ३.५०.८ ॥
ਧੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸਦੀ ਦੂਜੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ। ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.50.9
अर्थं वा यदि वा कामं शिष्टाः शास्त्रेष्वनागतम्।
व्यवस्यन्त्यनुराजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन ॥ ३.५०.९ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਧਨ ਜਾਂ ਕਾਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਪੌਲਸਤਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
3.50.10
राजा धर्मश्च कामश्च द्रव्याणां चोत्तमो निधिः।
धर्मः शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते ॥ ३.५०.१० ॥
ਰਾਜਾ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਪ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
3.50.11
पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर।
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृती ॥ ३.५०.११ ॥
ਹੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਜਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਕਰਮੀ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
3.50.12
कामस्वभावो यःसोऽसौ न शक्यस्तं प्रमार्जितुम्।
नहि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम् ॥ ३.५०.१२ ॥
ਕਾਮ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਰਯ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
3.50.13
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः।
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि ॥ ३.५०.१३ ॥
ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਤੂੰ ਅਪਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
3.50.14
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.५०.१४ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਖਰ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੱਦ ਟੱਪ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
3.50.15
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।
यस्य त्वं लोकनाथस्य हृत्वा भार्यां गमिष्यसि ॥ ३.५०.१५ ॥
ਇੱਥੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ: ਲੋਕਨਾਥ ਰਾਮ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਕੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ?
3.50.16
क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा।
दहेद् दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा ॥ ३.५०.१६ ॥
ਛੇਤੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
3.50.17
सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे।
ग्रीवायां प्रतिमुक्तं च कालपाशं न पश्यसि ॥ ३.५०.१७ ॥
ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਕਾਲਪਾਸ਼ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
3.50.18
स भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत्।
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम् ॥ ३.५०.१८ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਉਹੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਏ ਨਾ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਅੰਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਚੇ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
3.50.19
यत् कृत्वा न भवेद् धर्मो न कीर्तिर्न यशो ध्रुवम्।
शरीरस्य भवेत् खेदः कस्तत् कर्म समाचरेत् ॥ ३.५०.१९ ॥
ਜਿਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਯਸ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਿਲੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਕੌਣ ਕਰੇ?
3.50.20
षष्टिवर्षसहस्राणि जातस्य मम रावण।
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः ॥ ३.५०.२० ॥
ਹੇ ਰਾਵਣ! ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਰਾਜ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
3.50.21
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सरथः कवची शरी।
न चाप्यादाय कुशली वैदेहीं मे गमिष्यसि ॥ ३.५०.२१ ॥
ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜਵਾਨ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਰਥੀ, ਕਵਚਧਾਰੀ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਂਗਾ।
3.50.22
न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः।
हेतुभिर्न्यायसंयुक्तैर्ध्रुवां वेदश्रुतीमिव ॥ ३.५०.२२ ॥
ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਤੂੰ ਜ਼ੋਰੀਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੇਦ ਦੀ ਅਚਲ ਸ਼ਰੂਤੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੀ।
3.50.23
युध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण।
शयिष्यसे हतो भूमौ यथा पूर्वं खरस्तथा ॥ ३.५०.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਵਣ! ਜੇ ਤੂੰ ਸੂਰਮਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਲੜ, ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ; ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੌਂ ਜਾਵੇਂਗਾ।
3.50.24
असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः।
न चिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति ॥ ३.५०.२४ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੈਂਤ-ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹੀ ਚੀਰ-ਵਸਤਰਧਾਰੀ ਰਾਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਵੱਢੇਗਾ।
3.50.25
किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौ दूरं नृपात्मजौ।
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः ॥ ३.५०.२५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਨੀਚ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.50.26
नहि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम्।
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ३.५०.२६ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਮਲ-ਪੱਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇਂਗਾ।
3.50.27
अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः।
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च ॥ ३.५०.२७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਰਾਮ ਲਈ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਵੀ, ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ।
3.50.28
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात्।
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर ॥ ३.५०.२८ ॥
ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਹੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ! ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ ਕੇ ਵੇਖ, ਹੇ ਰਾਵਣ! ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਫਲ ਡਿੱਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤਮ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਦਿਆਂਗਾ।