વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.53.1
खमुत्पतन्तं तं दृष्ट्वा मैथिली जनकात्मजा।
दुःखिता परमोद्विग्ना भये महति वर्तिनी ॥ ३.५३.१ ॥
આકાશમાં ઊડતા તેને જોઈને જનકની પુત્રી મૈથિલી અત્યંત દુઃખી અને વ્યાકુળ થઈ ગઈ, મહાન ભયમાં પડી.
3.53.2
रोषरोदनताम्राक्षी भीमाक्षं राक्षसाधिपम्।
रुदती करुणं सीता ह्रियमाणा तमब्रवीत् ॥ ३.५३.२ ॥
ક્રોધ અને રુદનથી લાલ આંખોવાળી સીતા, ભયંકર નેત્રોવાળા રાક્ષસાધિપતિને કરુણાપૂર્વક રડતાં રડતાં, હરાતી હતી ત્યારે તેને બોલી.
3.53.3
न व्यपत्रपसे नीच कर्मणानेन रावण।
ज्ञात्वा विरहितां यो मां चोरयित्वा पलायसे ॥ ३.५३.३ ॥
અરે નીચ રાવણ! આ કર્મથી તને લજ્જા નથી આવતી? હું વિરહિત છું એમ જાણીને, મને ચોરીને તું ભાગી રહ્યો છે.
3.53.4
त्वयैव नूनं दुष्टात्मन् भीरुणा हर्तुमिच्छता।
ममापवाहितो भर्ता मृगरूपेण मायया ॥ ३.५३.४ ॥
હે દુષ્ટાત્મા! ચોક્કસ તેં કાયર થઈને, હરણ કરવાની ઇચ્છાથી, મૃગરૂપી માયાથી મારા પતિને દૂર કર્યા છે.
3.53.5
यो हि मामुद्यतस्त्रातुं सोऽप्ययं विनिपातितः।
गृध्रराजः पुराणोऽसौ श्वशुरस्य सखा मम ॥ ३.५३.५ ॥
મને બચાવવા પ્રયત્ન કરનાર આ જૂના ગૃધ્રરાજને પણ તેં પાડી નાખ્યો છે, જે મારા સસરાના મિત્ર છે.
3.53.6
परमं खलु ते वीर्यं दृश्यते राक्षसाधम।
विश्राव्य नामधेयं हि युद्धे नास्मि जिता त्वया ॥ ३.५३.६ ॥
હે અધમ રાક્ષસ! તારું પરાક્રમ ઘણું મોટું દેખાય છે. તારું નામ જાહેર કરીને યુદ્ધમાં તેં મને જીત્યો નથી.
3.53.7
ईदृशं गर्हितं कर्म कथं कृत्वा न लज्जसे।
स्त्रियाश्चाहरणं नीच रहिते च परस्य च ॥ ३.५३.७ ॥
આવું નિંદનીય કર્મ કરીને તને શરમ નથી આવતી, અધમ? એકાંતમાં પારકી સ્ત્રીનું હરણ કર્યું.
3.53.8
कथयिष्यन्ति लोकेषु पुरुषाः कर्म कुत्सितम्।
सुनृशंसमधर्मिष्ठं तव शौटीर्यमानिनः ॥ ३.५३.८ ॥
લોકો તારા આ નિંદનીય, અત્યંત ક્રૂર, અધર્મી કર્મની વાત કરશે, હે તારા શૌર્યનું અભિમાન ધરનાર!
3.53.9
धिक् ते शौर्यं च सत्त्वं च यत्त्वया कथितं तदा।
कुलाक्रोशकरं लोके धिक् ते चारित्रमीदृशम् ॥ ३.५३.९ ॥
ત્યારે તેં કહેલા તારા શૌર્ય અને સાહસને ધિક્કાર! જગતમાં કુળને કલંક લગાડનારા તારા આવા આચરણને પણ ધિક્કાર!
3.53.10
किं शक्यं कर्तुमेवं हि यज्जवेनैव धावसि।
मुहूर्तमपि तिष्ठ त्वं न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ३.५३.१० ॥
આમ ઝડપથી દોડવાથી શું વળે? એક ક્ષણ પણ ઊભો રહે, જીવતો તું પાછો નહીં જઈ શકે.
3.53.11
नहि चक्षुःपथं प्राप्य तयोः पार्थिवपुत्रयोः।
ससैन्योऽपि समर्थस्त्वं मुहूर्तमपि जीवितुम् ॥ ३.५३.११ ॥
એ બે રાજકુમારોની દૃષ્ટિમાં આવ્યા પછી સેના સાથે હોવા છતાં પણ તું એક ક્ષણ પણ જીવવા સમર્થ નથી.
3.53.12
न त्वं तयोः शरस्पर्शं सोढुं शक्तः कथंचन।
वने प्रज्वलितस्येव स्पर्शमग्नेर्विहंगमः ॥ ३.५३.१२ ॥
એ બંનેના બાણનો સ્પર્શ તું કોઈ પણ રીતે સહન કરવા સમર્થ નથી, જંગલમાં સળગતા અગ્નિનો સ્પર્શ પંખી સહન ન કરી શકે તેમ.
3.53.13
साधु कृत्वाऽऽत्मनः पथ्यं साधु मां मुञ्च रावण।
मत्प्रधर्षणसंक्रुद्धो भ्रात्रा सह पतिर्मम ॥ ३.५३.१३ ॥
હે રાવણ, તારા માટે જે હિતકારી છે તે સારી રીતે કરીને મને મુક્ત કર. મારા અપમાનથી ક્રોધિત મારા પતિ ભાઈ સાથે (આવશે).
3.53.14
विधास्यति विनाशाय त्वं मां यदि न मुञ्चसि।
येन त्वं व्यवसायेन बलान्मां हर्तुमिच्छसि ॥ ३.५३.१४ ॥
જો તું મને મુક્ત નહીં કરે, તો મને બળપૂર્વક હરવાની ઇચ્છા રાખતો આ પ્રયત્ન તારા વિનાશનું કારણ બનશે.
3.53.15
व्यवसायस्तु ते नीच भविष्यति निरर्थकः।
नह्यहं तमपश्यन्ती भर्तारं विबुधोपमम् ॥ ३.५३.१५ ॥
હે નીચ, તારો આ પ્રયત્ન નિરર્થક થશે, કારણ કે દેવતુલ્ય મારા પતિને જોયા વિના હું (જીવી શકીશ નહીં).
3.53.16
उत्सहे शत्रुवशगा प्राणान् धारयितुं चिरम्।
न नूनं चात्मनः श्रेयः पथ्यं वा समवेक्षसे ॥ ३.५३.१६ ॥
શત્રુના વશમાં રહેલી હું લાંબા સમય સુધી પ્રાણ ધારણ કરવા સમર્થ નથી. ચોક્કસ તું તારા કલ્યાણ કે હિતનો વિચાર કરતો નથી.
3.53.17
मृत्युकाले यथा मर्त्यो विपरीतानि सेवते।
मुमूर्षूणां तु सर्वेषां यत् पथ्यं तन्न रोचते ॥ ३.५३.१७ ॥
મૃત્યુકાળે મનુષ્ય જેમ વિપરીતનું સેવન કરે છે, તેમ મરવા તૈયાર સૌને જે હિતકારી હોય તે રુચતું નથી.
3.53.18
पश्यामीह हि कण्ठे त्वां कालपाशावपाशितम्।
यथा चास्मिन् भयस्थाने न बिभेषि निशाचर ॥ ३.५३.१८ ॥
અહીં હું તારા ગળામાં કાળપાશ બંધાયેલો જોઉં છું. હે નિશાચર, આ ભયસ્થાનમાં તું કેમ ડરતો નથી?
3.53.19
व्यक्तं हिरण्मयांस्त्वं हि सम्पश्यसि महीरुहान्।
नदीं वैतरणीं घोरां रुधिरौघविवाहिनीम् ॥ ३.५३.१९ ॥
ચોક્કસ તને સોના જેવા વૃક્ષો દેખાય છે, અને લોહીના પ્રવાહ વહેવડાવતી ભયંકર વૈતરણી નદી પણ.
3.53.20
खड्गपत्रवनं चैव भीमं पश्यसि रावण।
तप्तकाञ्चनपुष्पां च वैदूर्यप्रवरच्छदाम् ॥ ३.५३.२० ॥
હે રાવણ, તલવારના પાંદડાંનું ભયાનક વન પણ તું જુએ છે; તેનાં ફૂલ તપેલા સોનાનાં અને પાંદડાં શ્રેષ્ઠ વૈડૂર્યનાં છે.
3.53.21
द्रक्ष्यसे शाल्मलीं तीक्ष्णामायसैः कण्टकैश्चिताम्।
नहि त्वमीदृशं कृत्वा तस्यालीकं महात्मनः ॥ ३.५३.२१ ॥
લોખંડના તીક્ષ્ણ કાંટાથી ભરેલું શાલ્મલી વૃક્ષ તું જોઈશ; તે મહાત્માનો આવો અપરાધ કરીને...
3.53.22
धारितुं शक्ष्यसि चिरं विषं पीत्वेव निर्घृण।
बद्धस्त्वं कालपाशेन दुर्निवारेण रावण ॥ ३.५३.२२ ॥
હે નિર્દય, ઝેર પીનાર જેમ લાંબો સમય ટકી શકતો નથી, તેમ તું પણ લાંબો સમય ટકી શકીશ નહીં; હે રાવણ, અનિવાર્ય કાળપાશથી તું બંધાયેલો છે.
3.53.23
क्व गतो लप्स्यसे शर्म मम भर्तुर्महात्मनः।
निमेषान्तरमात्रेण विना भ्रातरमाहवे ॥ ३.५३.२३ ॥
યુદ્ધમાં ભાઈને છોડીને, મારા મહાત્મા પતિથી ક્ષણભર પણ દૂર જઈને તું ક્યાં શરણ મેળવીશ?
3.53.24
राक्षसा निहता येन सहस्राणि चतुर्दश।
कथं स राघवो वीरः सर्वास्त्रकुशलो बली ॥ ३.५३.२४ ॥
જેણે ચૌદ હજાર રાક્ષસોને હણ્યા, તે વીર રાઘવ, સર્વ અસ્ત્રોમાં કુશળ અને બળવાન, તે કેવી રીતે...
3.53.25
न त्वां हन्याच्छरैस्तीक्ष्णैरिष्टभार्यापहारिणम्।
एतच्चान्यच्च परुषं वैदेही रावणाङ्कगा।
भयशोकसमाविष्टा करुणं विललाप ह ॥ ३.५३.२५ ॥
પ્રિય પત્નીનું હરણ કરનાર તને તેઓ તીક્ષ્ણ બાણોથી માર્યા વિના નહીં છોડે, એવા અને તેનાથી પણ કઠોર વચનો કહીને, રાવણના ખોળામાં બેઠેલી વૈદેહી ભય અને શોકથી ભરાઈને કરુણાપૂર્વક વિલાપ કરવા લાગી.
3.53.26
तदा भृशार्तां बहु चैव भाषिणीं
विलापपूर्वं करुणं च भामिनीम्।
जहार पापस्तरुणीं विचेष्टतीं
नृपात्मजामागतगात्रवेपथुः ॥ ३.५३.२६ ॥
ત્યારે અત્યંત પીડિત, ઘણું બોલતી, વિલાપપૂર્વક કરુણાભરી તે સુંદરીને, તરફડતી તે યુવાન રાજકુમારીને, પાપીએ કંપતા અંગો સાથે હરી લીધી.