વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
ह्रियमाणा तु वैदेही कंचिन्नाथमपश्यती।
ददर्श गिरिशृङ्गस्थान् पञ्च वानरपुङ्गवान् ॥ ३.५४.१ ॥
અપહરણ થઈ રહેલી વૈદેહીએ કોઈ રક્ષકને ન જોતાં, પર્વતશિખરો પર ઊભેલા પાંચ શ્રેષ્ઠ વાનરોને જોયા.
3.54.2
तेषां मध्ये विशालाक्षी कौशेयं कनकप्रभम्।
उत्तरीयं वरारोहा शुभान्याभरणानि च ॥ ३.५४.२ ॥
તેમની વચ્ચે વિશાળ નેત્રોવાળી, સુંદર કમરવાળી તેણે સોનેરી કાંતિનું રેશમી ઉત્તરીય અને શુભ આભૂષણો (નાખ્યાં).
3.54.3
मुमोच यदि रामाय शंसेयुरिति भामिनी।
वस्त्रमुत्सृज्य तन्मध्ये निक्षिप्तं सहभूषणम् ॥ ३.५४.३ ॥
'આ રામને કહી શકે' એમ વિચારીને તે ભામિનીએ વસ્ત્ર છોડીને આભૂષણો સાથે તેમની વચ્ચે નાખ્યું.
3.54.4
सम्भ्रमात् तु दशग्रीवस्तत्कर्म च न बुद्धवान्।
पिङ्गाक्षास्तां विशालाक्षीं नेत्रैरनिमिषैरिव ॥ ३.५४.४ ॥
પણ ઉતાવળમાં દશગ્રીવે તે કાર્ય જાણ્યું નહીં; પીળી આંખોવાળા વાનરો તે વિશાળ નેત્રોવાળીને જાણે પલક ઝપકાવ્યા વગર જોતા રહ્યા.
3.54.5
विक्रोशन्तीं तदा सीतां ददृशुर्वानरोत्तमाः।
स च पम्पामतिक्रम्य लङ्कामभिमुखः पुरीम् ॥ ३.५४.५ ॥
ત્યારે વિલાપ કરતી સીતાને શ્રેષ્ઠ વાનરોએ જોઈ. અને તે પમ્પા સરોવર ઓળંગીને લંકા નગરી તરફ મુખ કરીને ગયો.
3.54.6
जगाम मैथिलीं गृह्य रुदतीं राक्षसेश्वरः।
तां जहार सुसंहृष्टो रावणो मृत्युमात्मनः ॥ ३.५४.६ ॥
રડતી મૈથિલીને પકડીને રાક્ષસરાજ ગયો. અત્યંત હર્ષિત રાવણે તેનું હરણ કર્યું, જાણે પોતાના જ મૃત્યુનું હરણ કર્યું હોય.
3.54.7
उत्सङ्गेनैव भुजगीं तीक्ष्णदंष्ट्रां महाविषाम्।
वनानि सरितः शैलान् सरांसि च विहायसा ॥ ३.५४.७ ॥
રાક્ષસરાજ રાવણે રડતી મૈથિલીને ખોળામાં ઉપાડીને, તીક્ષ્ણ દાંઢાવાળી મહાવિષી નાગણને લઈ જતો હોય તેમ, આકાશમાર્ગે વન, નદીઓ, પર્વતો અને સરોવરો ઉપરથી લઈ ગયો.
3.54.8
स क्षिप्रं समतीयाय शरश्चापादिव च्युतः।
तिमिनक्रनिकेतं तु वरुणालयमक्षयम् ॥ ३.५४.८ ॥
ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણની જેમ તે ઝડપથી આગળ વધ્યો અને તિમિ તથા નક્ર મગરમચ્છોના નિવાસ, વરુણનાં અક્ષય આલય સમુદ્રને પાર કરી ગયો.
3.54.9
सरितां शरणं गत्वा समतीयाय सागरम्।
सम्भ्रमात् परिवृत्तोर्मी रुद्धमीनमहोरगः ॥ ३.५४.९ ॥
નદીઓનો આશ્રય લઈને તે સમુદ્ર પાર કરી ગયો; ગભરાટથી મોજાં પાછાં વળ્યાં, માછલીઓ અને મહાસર્પો રોકાઈ ગયાં.
3.54.10
वैदेह्यां ह्रियमाणायां बभूव वरुणालयः।
अन्तरिक्षगता वाचः ससृजुश्चारणास्तदा ॥ ३.५४.१० ॥
વૈદેહીનું હરણ થતાં વરુણાલય સમુદ્ર વિચલિત થયો. ત્યારે આકાશમાં વિચરતા ચારણોએ વાણી ઉચ્ચારી.
3.54.11
एतदन्तो दशग्रीव इति सिद्धास्तथाब्रुवन्।
स तु सीतां विचेष्टन्तीमङ्केनादाय रावणः ॥ ३.५४.११ ॥
'આ જ દશગ્રીવનો અંત છે' એમ સિદ્ધોએ તે રીતે કહ્યું. રાવણ તરફડતી સીતાને ખોળામાં ઉપાડીને લઈ ગયો.
3.54.12
प्रविवेश पुरीं लङ्कां रूपिणीं मृत्युमात्मनः।
सोऽभिगम्य पुरीं लङ्कां सुविभक्तमहापथाम् ॥ ३.५४.१२ ॥
પોતાના મૃત્યુનું સ્વરૂપ એવી લંકા નગરીમાં તે પ્રવેશ્યો. સુવ્યવસ્થિત વિશાળ માર્ગોવાળી લંકા નગરી પાસે તે પહોંચ્યો.
3.54.13
संरूढकक्ष्यां बहुलां स्वमन्तःपुरमाविशत्।
तत्र तामसितापाङ्गीं शोकमोहसमन्विताम् ॥ ३.५४.१३ ॥
સારી રીતે રક્ષિત, વિશાળ એવા પોતાના અંતઃપુરમાં તે પ્રવેશ્યો; ત્યાં શોક અને મોહથી ભરેલી, કાળી કિનારીવાળી આંખોવાળી સીતાને (રાખી).
3.54.14
निदधे रावणः सीतां मयो मायामिवासुरीम्।
अब्रवीच्च दशग्रीवः पिशाचीर्घोरदर्शनाः ॥ ३.५४.१४ ॥
મયે આસુરી માયા મૂકી હોય તેમ રાવણે સીતાને (ત્યાં) રાખી; અને દશગ્રીવે ભયાનક દેખાવવાળી પિશાચીઓને કહ્યું.
3.54.15
यथा नैनां पुमान् स्त्री वा सीतां पश्यत्यसम्मतः।
मुक्तामणिसुवर्णानि वस्त्राण्याभरणानि च ॥ ३.५४.१५ ॥
પરવાનગી વિના કોઈ પુરુષ કે સ્ત્રી તેને (સીતાને) ન જુએ એ રીતે; મોતી, મણિ, સોનું, વસ્ત્રો અને આભૂષણો (આપવાં).
3.54.16
यद् यदिच्छेत् तदैवास्या देयं मच्छन्दतो यथा।
या च वक्ष्यति वैदेहीं वचनं किंचिदप्रियम् ॥ ३.५४.१६ ॥
તે જે જે ઇચ્છે તે મારી ઇચ્છા મુજબ તરત જ તેને આપવું; અને જે વૈદેહીને કંઈ અપ્રિય વચન કહેશે—।
3.54.17
अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानान्न तस्या जीवितं प्रियम्।
तथोक्त्वा राक्षसीस्तास्तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ३.५४.१७ ॥
અજ્ઞાનથી હોય કે જાણીબૂજીને, તેને જીવન પ્રિય નહીં રહે. એ રીતે તે રાક્ષસીઓને કહીને પ્રતાપવાન રાક્ષસરાજ—।
3.54.18
निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् किं कृत्यमिति चिन्तयन्।
ददर्शाष्टौ महावीर्यान् राक्षसान् पिशिताशनान् ॥ ३.५४.१८ ॥
તે અંતઃપુરમાંથી બહાર નીકળી, 'હવે શું કરવું?' એમ વિચારતાં તેણે મહાબળવાન, માંસાહારી આઠ રાક્ષસોને જોયા.
3.54.19
स तान् दृष्ट्वा महावीर्यो वरदानेन मोहितः।
उवाच तानिदं वाक्यं प्रशस्य बलवीर्यतः ॥ ३.५४.१९ ॥
મહાપરાક્રમી તે તેમને જોઈને, વરદાનથી મોહિત થઈ, તેમના બળ અને વીરતાની પ્રશંસા કરતાં આ વચન બોલ્યો.
3.54.20
नानाप्रहरणाः क्षिप्रमितो गच्छत सत्वराः।
जनस्थानं हतस्थानं भूतपूर्वं खरालयम् ॥ ३.५४.२० ॥
વિવિધ શસ્ત્રો લઈને તમે ઝડપથી અહીંથી જનસ્થાન જાઓ; જે પહેલાં ખરનું નિવાસસ્થાન હતું, હવે હત્યાનું સ્થાન બન્યું છે.
3.54.21
तत्रास्यतां जनस्थाने शून्ये निहतराक्षसे।
पौरुषं बलमाश्रित्य त्रासमुत्सृज्य दूरतः ॥ ३.५४.२१ ॥
રાક્ષસો હણાયાથી ખાલી થયેલા જનસ્થાનમાં ત્યાં રહો; પુરુષાર્થ અને બળનો આશરો લઈ, ભયને દૂર છોડીને રહો.
3.54.22
बहुसैन्यं महावीर्यं जनस्थाने निवेशितम्।
सदूषणखरं युद्धे निहतं रामसायकैः ॥ ३.५४.२२ ॥
જનસ્થાનમાં મહાપરાક્રમી વિશાળ સૈન્ય ગોઠવાયેલું હતું; દૂષણ અને ખર સહિત તે બધાં યુદ્ધમાં રામના બાણોથી હણાયાં.
3.54.23
ततः क्रोधो ममापूर्वो धैर्यस्योपरि वर्धते।
वैरं च सुमहज्जातं रामं प्रति सुदारुणम् ॥ ३.५४.२३ ॥
ત્યારે મારામાં અગાઉ ક્યારેય ન હતો એવો ક્રોધ મારી ધીરજની ઉપર વધી રહ્યો છે; રામ પ્રત્યે અતિ ભયંકર અને મોટું વેર ઉત્પન્ન થયું છે.
3.54.24
निर्यातयितुमिच्छामि तच्च वैरं महारिपोः।
नहि लप्स्याम्यहं निद्रामहत्वा संयुगे रिपुम् ॥ ३.५४.२४ ॥
તે મહાશત્રુ પર હું એ વેરનો બદલો લેવા ઇચ્છું છું; યુદ્ધમાં શત્રુને માર્યા વિના મને ઊંઘ નહીં આવે.
3.54.25
तं त्विदानीमहं हत्वा खरदूषणघातिनम्।
रामं शर्मोपलप्स्यामि धनं लब्ध्वेव निर्धनः ॥ ३.५४.२५ ॥
ખર-દૂષણનો વધ કરનાર તે રામને હવે હું મારીને, નિર્ધન ધન મેળવે તેમ શાંતિ મેળવીશ.
3.54.26
जनस्थाने वसद्भिस्तु भवद्भी राममाश्रिता।
प्रवृत्तिरुपनेतव्या किं करोतीति तत्त्वतः ॥ ३.५४.२६ ॥
જનસ્થાનમાં વસતા તમે રામ પાસે જઈને તે શું કરે છે તે સત્ય રીતે જણાવવું જોઈએ.
3.54.27
अप्रमादाच्च गन्तव्यं सर्वैरेव निशाचरैः।
कर्तव्यश्च सदा यत्नो राघवस्य वधं प्रति ॥ ३.५४.२७ ॥
બધા નિશાચરોએ સાવધાનીથી જવું જોઈએ અને રાઘવના વધ માટે સદા પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
3.54.28
युष्माकं तु बलं ज्ञातं बहुशो रणमूर्धनि।
अतश्चास्मिञ्जनस्थाने मया यूयं निवेशिताः ॥ ३.५४.२८ ॥
યુદ્ધના મોખરે તમારું બળ મેં ઘણી વાર જાણ્યું છે; તેથી જ મેં તમને આ જનસ્થાનમાં નિયુક્ત કર્યા છે.
3.54.29
ततः प्रियं वाक्यमुपेत्य राक्षसा
महार्थमष्टावभिवाद्य रावणम्।
विहाय लङ्कां सहिताः प्रतस्थिरे
यतो जनस्थानमलक्ष्यदर्शनाः ॥ ३.५४.२९ ॥
ત્યારે તે રાક્ષસો પ્રિય અને મહાન અર્થવાળાં વચનો સાંભળીને, રાવણને વંદન કરીને, લંકા છોડીને સાથે જનસ્થાન તરફ ચાલ્યા.
3.54.30
ततस्तु सीतामुपलभ्य रावणः
सुसम्प्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम्।
प्रसज्य रामेण च वैरमुत्तमं
बभूव मोहान्मुदितः स रावणः ॥ ३.५४.३० ॥
ત્યારે રાવણ સીતાને પ્રાપ્ત કરીને અત્યંત હર્ષિત થયો; મૈથિલીને પકડીને અને રામ સાથે મહાન વેર બાંધીને, મોહથી તે આનંદિત થયો.