ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
ह्रियमाणा तु वैदेही कंचिन्नाथमपश्यती।
ददर्श गिरिशृङ्गस्थान् पञ्च वानरपुङ्गवान् ॥ ३.५४.१ ॥
ਅਗਵਾ ਹੋ ਰਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਰੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪੰਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.54.2
तेषां मध्ये विशालाक्षी कौशेयं कनकप्रभम्।
उत्तरीयं वरारोहा शुभान्याभरणानि च ॥ ३.५४.२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਉੱਤਰੀਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣੇ (ਸੁੱਟੇ)।
3.54.3
मुमोच यदि रामाय शंसेयुरिति भामिनी।
वस्त्रमुत्सृज्य तन्मध्ये निक्षिप्तं सहभूषणम् ॥ ३.५४.३ ॥
'ਇਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਵਸਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
3.54.4
सम्भ्रमात् तु दशग्रीवस्तत्कर्म च न बुद्धवान्।
पिङ्गाक्षास्तां विशालाक्षीं नेत्रैरनिमिषैरिव ॥ ३.५४.४ ॥
ਪਰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ; ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਝਪਕੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
3.54.5
विक्रोशन्तीं तदा सीतां ददृशुर्वानरोत्तमाः।
स च पम्पामतिक्रम्य लङ्कामभिमुखः पुरीम् ॥ ३.५४.५ ॥
ਉਦੋਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.54.6
जगाम मैथिलीं गृह्य रुदतीं राक्षसेश्वरः।
तां जहार सुसंहृष्टो रावणो मृत्युमात्मनः ॥ ३.५४.६ ॥
ਰੋਂਦੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
3.54.7
उत्सङ्गेनैव भुजगीं तीक्ष्णदंष्ट्रां महाविषाम्।
वनानि सरितः शैलान् सरांसि च विहायसा ॥ ३.५४.७ ॥
ਰਾਖਸ਼ਸਰਾਜ ਰਾਵਣ ਰੋਂਦੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਵਿਸ਼ੀ ਨਾਗਿਨ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਉੱਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ।
3.54.8
स क्षिप्रं समतीयाय शरश्चापादिव च्युतः।
तिमिनक्रनिकेतं तु वरुणालयमक्षयम् ॥ ३.५४.८ ॥
ਉਹ ਕਮਾਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਤਿਮੀ ਤੇ ਨਕ੍ਰ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਕਸ਼ੈ ਘਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
3.54.9
सरितां शरणं गत्वा समतीयाय सागरम्।
सम्भ्रमात् परिवृत्तोर्मी रुद्धमीनमहोरगः ॥ ३.५४.९ ॥
ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ; ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਈਆਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਪ ਰੁਕ ਗਏ।
3.54.10
वैदेह्यां ह्रियमाणायां बभूव वरुणालयः।
अन्तरिक्षगता वाचः ससृजुश्चारणास्तदा ॥ ३.५४.१० ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਘਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.54.11
एतदन्तो दशग्रीव इति सिद्धास्तथाब्रुवन्।
स तु सीतां विचेष्टन्तीमङ्केनादाय रावणः ॥ ३.५४.११ ॥
'ਇਹੀ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਤੜਫਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।
3.54.12
प्रविवेश पुरीं लङ्कां रूपिणीं मृत्युमात्मनः।
सोऽभिगम्य पुरीं लङ्कां सुविभक्तमहापथाम् ॥ ३.५४.१२ ॥
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.54.13
संरूढकक्ष्यां बहुलां स्वमन्तःपुरमाविशत्।
तत्र तामसितापाङ्गीं शोकमोहसमन्विताम् ॥ ३.५४.१३ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ (ਰੱਖਿਆ)।
3.54.14
निदधे रावणः सीतां मयो मायामिवासुरीम्।
अब्रवीच्च दशग्रीवः पिशाचीर्घोरदर्शनाः ॥ ३.५४.१४ ॥
ਮਯ ਨੇ ਅਸੁਰੀ ਮਾਇਆ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ (ਉੱਥੇ) ਰੱਖਿਆ; ਅਤੇ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿਸ਼ਾਚੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.54.15
यथा नैनां पुमान् स्त्री वा सीतां पश्यत्यसम्मतः।
मुक्तामणिसुवर्णानि वस्त्राण्याभरणानि च ॥ ३.५४.१५ ॥
ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਇਸ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ; ਮੋਤੀ, ਮਣੀਆਂ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ (ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ)।
3.54.16
यद् यदिच्छेत् तदैवास्या देयं मच्छन्दतो यथा।
या च वक्ष्यति वैदेहीं वचनं किंचिदप्रियम् ॥ ३.५४.१६ ॥
ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਕਹੇਗੀ—।
3.54.17
अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानान्न तस्या जीवितं प्रियम्।
तथोक्त्वा राक्षसीस्तास्तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ३.५४.१७ ॥
ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ—।
3.54.18
निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् किं कृत्यमिति चिन्तयन्।
ददर्शाष्टौ महावीर्यान् राक्षसान् पिशिताशनान् ॥ ३.५४.१८ ॥
ਉਸ ਅੰਤਃਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, 'ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?' ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਅੱਠ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.54.19
स तान् दृष्ट्वा महावीर्यो वरदानेन मोहितः।
उवाच तानिदं वाक्यं प्रशस्य बलवीर्यतः ॥ ३.५४.१९ ॥
ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.54.20
नानाप्रहरणाः क्षिप्रमितो गच्छत सत्वराः।
जनस्थानं हतस्थानं भूतपूर्वं खरालयम् ॥ ३.५४.२० ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ ਇੱਥੋਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਧ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
3.54.21
तत्रास्यतां जनस्थाने शून्ये निहतराक्षसे।
पौरुषं बलमाश्रित्य त्रासमुत्सृज्य दूरतः ॥ ३.५४.२१ ॥
ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੁੰਨੇ ਹੋਏ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਡਟੇ ਰਹੋ; ਪੌਰਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਹੋ।
3.54.22
बहुसैन्यं महावीर्यं जनस्थाने निवेशितम्।
सदूषणखरं युद्धे निहतं रामसायकैः ॥ ३.५४.२२ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ; ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸਭ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
3.54.23
ततः क्रोधो ममापूर्वो धैर्यस्योपरि वर्धते।
वैरं च सुमहज्जातं रामं प्रति सुदारुणम् ॥ ३.५४.२३ ॥
ਤਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹੋਇਆ ਗੁੱਸਾ ਮੇਰੇ ਧੀਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
3.54.24
निर्यातयितुमिच्छामि तच्च वैरं महारिपोः।
नहि लप्स्याम्यहं निद्रामहत्वा संयुगे रिपुम् ॥ ३.५४.२४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਂ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
3.54.25
तं त्विदानीमहं हत्वा खरदूषणघातिनम्।
रामं शर्मोपलप्स्यामि धनं लब्ध्वेव निर्धनः ॥ ३.५४.२५ ॥
ਖਰ-ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੰਗਾਲ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ।
3.54.26
जनस्थाने वसद्भिस्तु भवद्भी राममाश्रिता।
प्रवृत्तिरुपनेतव्या किं करोतीति तत्त्वतः ॥ ३.५४.२६ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.54.27
अप्रमादाच्च गन्तव्यं सर्वैरेव निशाचरैः।
कर्तव्यश्च सदा यत्नो राघवस्य वधं प्रति ॥ ३.५४.२७ ॥
ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਸਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.54.28
युष्माकं तु बलं ज्ञातं बहुशो रणमूर्धनि।
अतश्चास्मिञ्जनस्थाने मया यूयं निवेशिताः ॥ ३.५४.२८ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਲ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਣਿਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
3.54.29
ततः प्रियं वाक्यमुपेत्य राक्षसा
महार्थमष्टावभिवाद्य रावणम्।
विहाय लङ्कां सहिताः प्रतस्थिरे
यतो जनस्थानमलक्ष्यदर्शनाः ॥ ३.५४.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
3.54.30
ततस्तु सीतामुपलभ्य रावणः
सुसम्प्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम्।
प्रसज्य रामेण च वैरमुत्तमं
बभूव मोहान्मुदितः स रावणः ॥ ३.५४.३० ॥
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਲੈ ਕੇ, ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰਾਵਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।