વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.55.1
संदिश्य राक्षसान् घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान्।
आत्मानं बुद्धिवैक्लव्यात् कृत्कृत्यममन्यत ॥ ३.५५.१ ॥
રાવણે આઠ મહાબળવાન ભયંકર રાક્ષસોને આજ્ઞા આપીને, બુદ્ધિની વિહ્વળતાને કારણે પોતાને કૃતકૃત્ય માન્યો.
3.55.2
स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणैः प्रपीडितः।
प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन् ॥ ३.५५.२ ॥
વૈદેહીનું ચિંતન કરતો, કામબાણોથી પીડાયેલો તે સીતાને જોવાની ઉત્સુકતાથી ઝડપથી સુંદર ગૃહમાં પ્રવેશ્યો.
3.55.3
स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः।
अपश्यद् राक्षसीमध्ये सीतां दुःखपरायणाम् ॥ ३.५५.३ ॥
તે ગૃહમાં પ્રવેશીને રાક્ષસાધિપતિ રાવણે રાક્ષસીઓ વચ્ચે દુઃખમાં ડૂબેલી સીતાને જોઈ.
3.55.4
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभारावपीडिताम्।
वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे ॥ ३.५५.४ ॥
આંસુથી ભરેલા મુખવાળી, દીન, શોકના ભારથી પીડાયેલી તે સીતા, પવનના વેગથી ઘેરાઈને સમુદ્રમાં ડૂબતી નાવ જેવી લાગતી હતી.
3.55.5
मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम्।
अधोगतमुखीं सीतां तामभ्येत्य निशाचरः ॥ ३.५५.५ ॥
મૃગૂથથી વિખૂટી પડેલી હરણીને કૂતરાઓએ ઘેરી લીધી હોય તેમ, નીચે મુખ રાખીને બેઠેલી સીતા પાસે આવીને તે નિશાચર.
3.55.6
तां तु शोकवशाद् दीनामवशां राक्षसाधिपः।
सबलाद् दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम् ॥ ३.५५.६ ॥
શોકને વશ, દીન અને અસહાય એવી તેને રાક્ષસાધિપતિએ બળપૂર્વક દેવમંદિર જેવું તે ગૃહ બતાવ્યું.
3.55.7
हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम्।
नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम् ॥ ३.५५.७ ॥
તે ભવન મહેલો અને પ્રાસાદોથી ભરેલું હતું; હજારો સ્ત્રીઓ તેની સેવા કરતી હતી; વિવિધ પક્ષીઓના સમૂહ ત્યાં વસતા હતા; તે નાનાં પ્રકારનાં રત્નોથી શોભિત હતું.
3.55.8
दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैस्तथा।
वज्रवैदूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोरमैः ॥ ३.५५.८ ॥
તેના સ્તંભો હાથીદાંત, શુદ્ધ સુવર્ણ, સ્ફટિક અને ચાંદીથી બનેલા હતા; હીરા અને વૈડૂર્યથી વિચિત્ર રીતે શોભિત હતા, અને આંખ તથા મન માટે મનોહર હતા.
3.55.9
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह ॥ ३.५५.९ ॥
દિવ્ય દુંદુભિના ઘોષ જેવો નાદ કરતી, તપેલા સુવર્ણથી શોભિત એ અદ્ભુત સુવર્ણ સીડી પર તે તેની સાથે ચઢ્યો.
3.55.10
दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः।
हेमजालावृताश्चासंस्तत्र प्रासादपङ्क्तयः ॥ ३.५५.१० ॥
ત્યાંની બારીઓ હાથીદાંત અને ચાંદીની બનેલી, જોવામાં પ્રિય હતી; સુવર્ણની જાળીઓથી ઢંકાયેલી હતી; ત્યાં મહેલોની હારમાળાઓ હતી.
3.55.11
सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः।
दशग्रीवः स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम् ॥ ३.५५.११ ॥
દશગ્રીવે પોતાના ભવનમાં મૈથિલીને ચૂના અને મણિઓથી વિચિત્ર બનાવેલા ભૂમિભાગો સર્વત્ર બતાવ્યા.
3.55.12
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानापुष्पसमावृताः।
रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम् ॥ ३.५५.१२ ॥
લાંબાં સરોવરો અને નાનાં ફૂલોથી ઢંકાયેલાં કમળ-તળાવો રાવણે શોકમગ્ન સીતાને બતાવ્યાં.
3.55.13
दर्शयित्वा तु वैदेहीं कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम्।
उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया ॥ ३.५५.१३ ॥
વૈદેહીને તે સંપૂર્ણ ઉત્તમ ભવન બતાવીને, પાપાત્મા સીતાને લલચાવવાની ઇચ્છાથી આ વચન બોલ્યો.
3.55.14
दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः।
वर्जयित्वा जरावृद्धान् बालांश्च रजनीचरान् ॥ ३.५५.१४ ॥
દસ કરોડ રાક્ષસો અને બીજા બાવીસ રથીઓ છે; વૃદ્ધો, જરાજીર્ણો, બાળકો અને રાત્રિચરોને બાદ કરતાં.
3.55.15
तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम्।
सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरःसरम् ॥ ३.५५.१५ ॥
સીતા, તે બધા ભયંકર કર્મ કરનારાઓનો હું સ્વામી છું; મારું કાર્ય આગળ ધપાવવા માટે દરેકના હાથ નીચે એક હજાર છે.
3.55.16
यदिदं राज्यतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्।
जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी ॥ ३.५५.१६ ॥
મારું આ રાજ્યતંત્ર સર્વ તારા પર જ સ્થાપિત છે; હે વિશાળાક્ષી, તું મને પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય છે.
3.55.17
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां मम योऽसौ परिग्रहः।
तासां त्वमीश्वरी सीते मम भार्या भव प्रिये ॥ ३.५५.१७ ॥
મારી જે અનેક ઉત્તમ સ્ત્રીઓનો સંગ્રહ છે, તેમની તું સ્વામિની થશે; હે સીતા, હે પ્રિયે, મારી ભાર્યા થા.
3.55.18
साधु किं तेऽन्यथाबुद्ध्या रोचयस्व वचो मम।
भजस्व माभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ३.५५.१८ ॥
સારું; ખોટી બુદ્ધિથી કેમ? મારું વચન સ્વીકાર; સંતપ્ત એવા મને આશ્રય આપીને કૃપા કરવી યોગ્ય છે.
3.55.19
परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना।
नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ३.५५.१९ ॥
સમુદ્રથી ઘેરાયેલી આ સો યોજન વિસ્તારવાળી લંકા, ઇન્દ્ર સહિત દેવો અને અસુરો દ્વારા પણ આક્રમણ કરીને જીતી શકાય તેવી નથી.
3.55.20
न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु नर्षिषु।
अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत् ॥ ३.५५.२० ॥
દેવો, યક્ષો, ગંધર્વો કે ઋષિઓમાં, અને સર્વ લોકોમાં, હું એવો કોઈને જોતો નથી જે મારા પરાક્રમ સમાન હોય.
3.55.21
राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन पदातिना।
किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा ॥ ३.५५.२१ ॥
રાજ્ય ગુમાવેલા, દીન, તપસ્વી, પગે ચાલનારા, અલ્પ તેજવાળા માનવ રામથી તું શું કરીશ?
3.55.22
भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव।
यौवनं त्वध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह ॥ ३.५५.२२ ॥
હે સીતા, મને જ સ્વીકાર; હું તારા યોગ્ય પતિ છું. હે ભીરુ, યૌવન અસ્થિર છે; અહીં મારી સાથે રમ.
3.55.23
दर्शने मा कृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने।
कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः ॥ ३.५५.२३ ॥
હે સુંદર મુખવાળી, રાઘવને જોવાનો વિચાર છોડી દે. હે સીતા, કેવળ મનોરથોથી પણ તેની અહીં આવવાની શક્તિ ક્યાં છે?
3.55.24
न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः।
दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्ग्रहीतुं विमलाः शिखाः ॥ ३.५५.२४ ॥
આકાશમાં મહાવેગથી વહેતા પવનને પાશોથી બાંધી શકાતો નથી; અને પ્રજ્વલિત અગ્નિની નિર્મળ જ્વાળાઓને પકડી શકાતી નથી.
3.55.25
त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने।
विक्रमेण नयेद् यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम् ॥ ३.५५.२५ ॥
હે સુંદરી! ત્રણે લોકમાં મારા બાહુઓથી સુરક્ષિત તને બળપૂર્વક લઈ જઈ શકે એવો કોઈ મને દેખાતો નથી.
3.55.26
लङ्कायाः सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय।
त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचरम् ॥ ३.५५.२६ ॥
લંકાના આ વિશાળ રાજ્યનું તું પાલન કર. મારા જેવા, દેવો અને ચરાચર જગત તારા સેવકો થશે.
3.55.27
अभिषेकजलक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व च।
दुष्कृतं यत्पुरा कर्म वनवासेन तद्गतम् ॥ ३.५५.२७ ॥
અભિષેકના જળથી ભીંજાયેલી, સંતુષ્ટ થઈ આનંદ કર. પૂર્વે કરેલું દુષ્કર્મ વનવાસથી નષ્ટ થયું છે.
3.55.28
यच्च ते सुकृतं कर्म तस्येह फलमाप्नुहि।
इह सर्वाणि माल्यानि दिव्यगन्धानि मैथिलि ॥ ३.५५.२८ ॥
અને તારા સત્કર્મનું ફળ અહીં જ પામ. હે મૈથિલી! અહીં બધી દિવ્ય સુગંધી માળાઓ છે.
3.55.29
भूषणानि च मुख्यानि तानि सेव मया सह।
पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे ॥ ३.५५.२९ ॥
શ્રેષ્ઠ આભૂષણો પણ મારી સાથે લે. હે સુશ્રોણી! મારા ભાઈ વૈશ્રવણ (કુબેર)નું પુષ્પક નામનું વિમાન પણ છે.
3.55.30
विमानं सूर्यसंकाशं तरसा निर्जितं रणे।
विशालं रमणीयं च तद्विमानं मनोजवम् ॥ ३.५५.३० ॥
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી તે વિમાનને મેં યુદ્ધમાં બળપૂર્વક જીત્યું છે. તે વિશાળ, રમણીય અને મન જેવું વેગવાન છે.
3.55.31
तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम्।
वदनं पद्मसंकाशं विमलं चारुदर्शनम् ॥ ३.५५.३१ ॥
હે સીતા! ત્યાં મારી સાથે તને ગમે તેમ વિહાર કર. તારું મુખ કમળ સમાન, નિર્મળ અને સુંદર દેખાય છે.
3.55.32
शोकार्तं तु वरारोहे न भ्राजति वरानने।
एवं वदति तस्मिन् सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना ॥ ३.५५.३२ ॥
હે સુંદર કટિવાળી! હે સુંદર મુખવાળી! શોકથી પીડિત હોવાથી તારું મુખ શોભતું નથી. તે આમ બોલતો હતો ત્યારે એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ પોતાના વસ્ત્રના છેડાથી (મુખ ઢાંકી દીધું).
3.55.33
पिधायेन्दुनिभं सीता मन्दमश्रूण्यवर्तयत्।
ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां सीतां चिन्ताहतप्रभाम् ॥ ३.५५.३३ ॥
ચંદ્ર સમાન મુખ ઢાંકીને સીતા ધીમે ધીમે આંસુ વહાવવા લાગી. ચિંતાથી તેની કાંતિ હણાઈ ગઈ હતી; તે વ્યાકુળ અને વિચારમગ્ન જેવી લાગતી હતી.
3.55.34
उवाच वचनं वीरो रावणो रजनीचरः।
अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन ते ॥ ३.५५.३४ ॥
ત્યારે વીર નિશાચર રાવણે કહ્યું: હે વૈદેહી! લજ્જા બસ કર. તારી આ લજ્જા ધર્મલોપથી ઉત્પન્ન થઈ છે.
3.55.35
आर्षोऽयं देवि निष्पन्दो यस्त्वामभिभविष्यति।
एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ ॥ ३.५५.३५ ॥
હે દેવી! આ આર્ષ (પ્રાચીન, પવિત્ર) કંપન છે, જે તને અભિભૂત કરી દેશે. મારા મસ્તકોથી આ કોમળ ચરણો મેં સ્પર્શ્યા છે.
3.55.36
प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मि ते।
इमाः शून्या मया वाचः शुष्यमाणेन भाषिताः ॥ ३.५५.३६ ॥
મારા પર કૃપા કર, જલદી! હું તારો વશ થયેલો દાસ છું. સુકાયેલા મારા વડે બોલાયેલા આ શબ્દો વ્યર્થ ગયા.
3.55.37
न चापि रावणः कांचिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह।
एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम्।
कृतान्तवशमापन्नो ममेयमिति मन्यते ॥ ३.५५.३७ ॥
રાવણ કોઈ સ્ત્રીને મસ્તક નમાવી પ્રણામ કરતો ન હતો. આમ કહીને દશગ્રીવ મૈથિલી જનકાત્મજાને, કૃતાંતના વશમાં પડેલો હોવા છતાં, આ મારી છે એમ માને છે.