वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.6.1
शरभङ्गे दिवं प्राप्ते मुनिसङ्घाः समागताः।
अभ्यगच्छन्त काकुत्स्थं रामं ज्वलिततेजसम् ॥ ३.६.१ ॥
शरभंग स्वर्गाला गेल्यावर मुनिसमूह एकत्र झाले आणि प्रज्वलित तेजाच्या काकुत्स्थ रामाकडे आले.
3.6.2
वैखानसा वालखिल्याः सम्प्रक्षाला मरीचिपाः।
अश्मकुट्टाश्च बहवः पत्राहाराश्च तापसाः ॥ ३.६.२ ॥
वैखानस, वालखिल्य, सम्प्रक्षाल, मरीचिप, अश्मकुट्ट आणि पानांवर उपजीविका करणारे अनेक तापसी.
3.6.3
दन्तोलूखलिनश्चैव तथैवोन्मज्जकाः परे।
गात्रशय्या अशय्याश्च तथैवानवकाशिकाः ॥ ३.६.३ ॥
दातांनीच उखळ कुटणारे, तसेच पाण्यात बुडून राहणारे इतर, शरीरालाच शय्या करणारे, शय्याहीन आणि त्याचप्रमाणे निवाऱ्याशिवाय राहणारे.
3.6.4
मुनयः सलिलाहारा वायुभक्षास्तथापरे।
आकाशनिलयाश्चैव तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ ३.६.४ ॥
पाणी आहार करणारे मुनी, वायू भक्षण करणारे इतर, आकाशात निवास करणारे, आणि त्याचप्रमाणे उघड्या जमिनीवर झोपणारे.
3.6.5
तथोर्ध्ववासिनो दान्तास्तथाऽऽर्द्रपटवाससः।
सजपाश्च तपोनिष्ठास्तथा पञ्चतपोऽन्विताः ॥ ३.६.५ ॥
त्याचप्रमाणे उंचावर राहणारे, इंद्रिये जिंकलेले, ओले वस्त्र नेसणारे, जप करणारे, तपात निष्ठावान आणि त्याचप्रमाणे पंचाग्नी तप करणारे.
3.6.6
सर्वे ब्राह्म्या श्रिया युक्ता दृढयोगसमाहिताः।
शरभङ्गाश्रमे राममभिजग्मुश्च तापसाः ॥ ३.६.६ ॥
ब्राह्म्या तेजाने युक्त, दृढ योगात समाहित सर्व तापसी शरभंगाच्या आश्रमात रामाकडे गेले.
3.6.7
अभिगम्य च धर्मज्ञा रामं धर्मभृतां वरम्।
ऊचुः परमधर्मज्ञमृषिसङ्घाः समागताः ॥ ३.६.७ ॥
धर्मज्ञ ऋषिसमूह एकत्र येऊन धर्मधारकांत श्रेष्ठ राम यांच्याजवळ जाऊन परम धर्मज्ञ रामाला म्हणाले.
3.6.8
त्वमिक्ष्वाकुकुलस्यास्य पृथिव्याश्च महारथः।
प्रधानश्चापि नाथश्च देवानां मघवानिव ॥ ३.६.८ ॥
तू इक्ष्वाकु कुलाचा आणि या पृथ्वीचा महारथी आहेस; देवांचा इंद्रासारखा प्रमुख व रक्षक आहेस.
3.6.9
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु यशसा विक्रमेण च।
पितृव्रतत्वं सत्यं च त्वयि धर्मश्च पुष्कलः ॥ ३.६.९ ॥
यश आणि पराक्रमाने तू तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहेस; पित्याच्या वचनाचे पालन, सत्य आणि विपुल धर्म तुझ्यात आहे.
3.6.10
त्वामासाद्य महात्मानं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्।
अर्थित्वान्नाथ वक्ष्यामस्तच्च नः क्षन्तुमर्हसि ॥ ३.६.१० ॥
महात्मा, धर्मज्ञ आणि धर्मप्रिय अशा तुझ्याजवळ येऊन, हे नाथा, याचनेमुळे आम्ही बोलू; ते क्षमा करणे तुला योग्य आहे.
3.6.11
अधर्मः सुमहान् नाथ भवेत् तस्य तु भूपतेः।
यो हरेद् बलिषड्भागं न च रक्षति पुत्रवत् ॥ ३.६.११ ॥
हे नाथा, जो राजा कराचा सहावा भाग घेतो आणि पुत्राप्रमाणे रक्षण करत नाही, त्याला मोठे अधर्म लागतो.
3.6.12
युञ्जानः स्वानिव प्राणान् प्राणैरिष्टान् सुतानिव।
नित्ययुक्तः सदा रक्षन् सर्वान् विषयवासिनः ॥ ३.६.१२ ॥
स्वतःच्या प्राणांचे आणि प्राणांहूनही प्रिय पुत्रांचे जसे रक्षण करावे, तसे सदैव तत्पर राहून राज्यातील सर्व रहिवाशांचे रक्षण करावे.
3.6.13
प्राप्नोति शाश्वतीं राम कीर्तिं स बहुवार्षिकीम्।
ब्रह्मणः स्थानमासाद्य तत्र चापि महीयते ॥ ३.६.१३ ॥
रामा, तो ब्रह्मदेवाच्या स्थानी पोहोचून तेथेही सन्मानित होतो आणि बहुकाल टिकणारी शाश्वत कीर्ती प्राप्त करतो.
3.6.14
यत् करोति परं धर्मं मुनिर्मूलफलाशनः।
तत्र राज्ञश्चतुर्भागः प्रजा धर्मेण रक्षतः ॥ ३.६.१४ ॥
कंदमुळे व फळे खाणारा मुनी जो परम धर्म आचरतो, त्यातील चौथा भाग धर्माने प्रजेचे रक्षण करणाऱ्या राजाला मिळतो.
3.6.15
सोऽयं ब्राह्मणभूयिष्ठो वानप्रस्थगणो महान्।
त्वन्नाथोऽनाथवद् राम राक्षसैर्हन्यते भृशम् ॥ ३.६.१५ ॥
रामा, ब्राह्मणांचा प्रामुख्य असलेला हा वानप्रस्थांचा मोठा समूह, तुम्ही त्यांचे नाथ असूनही अनाथाप्रमाणे राक्षसांकडून फार मारला जात आहे.
3.6.16
एहि पश्य शरीराणि मुनीनां भावितात्मनाम्।
हतानां राक्षसैर्घोरैर्बहूनां बहुधा वने ॥ ३.६.१६ ॥
ये, पाहा, अरण्यात घोर राक्षसांनी अनेक प्रकारे मारल्या गेलेल्या शुद्धचित्त अशा अनेक मुनींची शरीरे.
3.6.17
पम्पानदीनिवासानामनुमन्दाकिनीमपि।
चित्रकूटालयानां च क्रियते कदनं महत् ॥ ३.६.१७ ॥
पम्पा नदीजवळ राहणाऱ्यांचा, मंदाकिनीच्या काठी राहणाऱ्यांचा आणि चित्रकूटात राहणाऱ्यांचाही मोठा संहार होत आहे.
3.6.18
एवं वयं न मृष्यामो विप्रकारं तपस्विनाम्।
क्रियमाणं वने घोरं रक्षोभिर्भीमकर्मभिः ॥ ३.६.१८ ॥
अशा प्रकारे, अरण्यात भयंकर कर्मे करणारे राक्षस तपस्व्यांवर करत असलेला हा घोर अपमान आम्ही सहन करू शकत नाही.
3.6.19
ततस्त्वां शरणार्थं च शरण्यं समुपस्थिताः।
परिपालय नो राम वध्यमानान् निशाचरैः ॥ ३.६.१९ ॥
म्हणून आश्रयासाठी, आश्रय देणार्‍या आपल्याजवळ आम्ही आलो आहोत. हे राम, निशाचरांकडून मारल्या जाणाऱ्या आम्हाला आपण रक्षण करा.
3.6.20
परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते।
परिपालय नः सर्वान् राक्षसेभ्यो नृपात्मज ॥ ३.६.२० ॥
हे वीरा, या पृथ्वीवर आपल्याशिवाय आम्हाला दुसरा आश्रय नाही. हे राजपुत्रा, राक्षसांपासून आम्हा सर्वांचे रक्षण करा.
3.6.21
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम्।
इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः ॥ ३.६.२१ ॥
तपस्वी तापसांचे हे बोलणे ऐकून धर्मात्मा काकुत्स्थ राम त्या सर्व तपस्व्यांना असे म्हणाला.
3.6.22
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम्।
केवलेन स्वकार्येण प्रवेष्टव्यं वनं मया ॥ ३.६.२२ ॥
तुम्ही मला असे बोलणे योग्य नाही. मी तपस्व्यांकडून आज्ञा दिला जाण्यायोग्य नाही. केवळ माझ्या स्वतःच्या कार्यासाठीच मला या वनात प्रवेश करायचा आहे.
3.6.23
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम्।
पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम् ॥ ३.६.२३ ॥
राक्षसांकडून आपल्यावर होणारा हा त्रास दूर करण्यासाठी, आणि पित्याच्या आज्ञेचे पालन करणारा म्हणून मी या वनात प्रवेश केला आहे.
3.6.24
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया।
तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः ॥ ३.६.२४ ॥
तुमचे कार्य सिद्धीस नेण्यासाठीच मी योगायोगाने येथे आलो आहे. म्हणून या वनातील माझा हा निवास महान फलदायी ठरेल.
3.6.25
तपस्विनां रणे शत्रून् हन्तुमिच्छामि राक्षसान्।
पश्यन्तु वीर्यमृषयः सभ्रातुर्मे तपोधनाः ॥ ३.६.२५ ॥
तपस्व्यांचे शत्रू असलेल्या राक्षसांना युद्धात मारण्याची माझी इच्छा आहे. तपोधन ऋषींनी माझ्या आणि माझ्या भावाचे पराक्रम पाहावे.
3.6.26
दत्त्वा वरं चापि तपोधनानां
धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन।
तपोधनैश्चापि सहार्यदत्तः
सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः ॥ ३.६.२६ ॥
तपोधनांना वर देऊन, धर्मात दृढ मन असलेला तो वीर लक्ष्मणासह आणि तपोधनांसह, आर्यांनी सांगितलेल्या सुतीक्ष्णांकडेच गेला.