Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः।
रहितां पर्णशालां च प्रविद्धान्यासनानि च ॥ ३.६१.१ ॥
Rāma, hijo de Daśaratha, vio el lugar del ermitaño vacío, la cabaña de hojas abandonada y los asientos esparcidos.
3.61.2
अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं संनिरीक्ष्य च सर्वशः।
उवाच रामः प्राक्रुश्य प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ ॥ ३.६१.२ ॥
Al no ver allí a Vaidehī, y mirando cuidadosamente por todas partes, Rāma clamó en voz alta, alzó sus hermosos brazos y habló.
3.61.3
क्व नु लक्ष्मण वैदेही कं वा देशमितो गता।
केनाहृता वा सौमित्रे भक्षिता केन वा प्रिया ॥ ३.६१.३ ॥
Lakṣmaṇa, ¿dónde está Vaidehī? ¿A qué lugar se ha ido desde aquí? Oh hijo de Sumitrā, ¿quién la ha raptado, o quién ha devorado a mi amada?
3.61.4
वृक्षेणावार्य यदि मां सीते हसितुमिच्छसि।
अलं ते हसितेनाद्य मां भजस्व सुदुःखितम् ॥ ३.६१.४ ॥
Oh Sītā, si quieres esconderte tras un árbol para burlarte de mí, basta; deja hoy esa broma y acude a mí, que estoy muy afligido.
3.61.5
यैः परिक्रीडसे सीते विश्वस्तैर्मृगपोतकैः।
एते हीनास्त्वया सौम्ये ध्यायन्त्यस्राविलेक्षणाः ॥ ३.६१.५ ॥
Oh Sītā, los cervatillos confiados con los que solías jugar, oh dulce, están privados de ti; se sientan meditabundos, con los ojos nublados por las lágrimas.
3.61.6
सीतया रहितोऽहं वै नहि जीवामि लक्ष्मण।
वृतं शोकेन महता सीताहरणजेन माम् ॥ ३.६१.६ ॥
Lakṣmaṇa, sin Sītā ciertamente no puedo vivir; este gran dolor nacido del rapto de Sītā me ha envuelto.
3.61.7
परलोके महाराजो नूनं द्रक्ष्यति मे पिता।
कथं प्रतिज्ञां संश्रुत्य मया त्वमभियोजितः ॥ ३.६१.७ ॥
En el otro mundo, el gran rey, mi padre, sin duda me verá. Habiendo hecho una promesa, ¿cómo te he involucrado en esto?
3.61.8
अपूरयित्वा तं कालं मत्सकाशमिहागतः।
कामवृत्तमनार्यं वा मृषावादिनमेव च ॥ ३.६१.८ ॥
Sin completar ese plazo, has venido aquí ante mí. La gente te considerará alguien que actúa por deseo, innoble y mentiroso.
3.61.9
धिक् त्वामिति परे लोके व्यक्तं वक्ष्यति मे पिता।
विवशं शोकसंतप्तं दीनं भग्नमनोरथम् ॥ ३.६१.९ ॥
En el otro mundo, mi padre dirá claramente: '¡Vergüenza para ti!', al verme impotente, atormentado por el dolor, miserable y con mis deseos destrozados.
3.61.10
मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम्।
क्व गच्छसि वरारोहे मा मोत्सृज सुमध्यमे ॥ ३.६१.१० ॥
Dejándome aquí tan lastimosamente, como la fama abandona a un hombre torcido—¿adónde vas, oh de hermosas caderas? ¡No me abandones, oh de cintura esbelta!
3.61.11
त्वया विरहितश्चाहं त्यक्ष्ये जीवितमात्मनः।
इतीव विलपन् रामः सीतादर्शनलालसः ॥ ३.६१.११ ॥
Separado de ti, abandonaré mi vida—así lamentándose, Rāma, ansioso por ver a Sītā.
3.61.12
न ददर्श सुदुःखार्तो राघवो जनकात्मजाम्।
अनासादयमानं तं सीतां शोकपरायणम् ॥ ३.६१.१२ ॥
Rāghava (Rāma), atormentado por gran dolor, no vio a la hija de Janaka (Sītā); sin encontrarla, se entregó al dolor.
3.61.13
पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।
लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया ॥ ३.६१.१३ ॥
Viendo a Rāma hundido como un elefante atrapado en un lodo profundo, Lakṣmaṇa, deseando su bien, le habló.
3.61.14
मा विषादं महाबुद्धे कुरु यत्नं मया सह।
इदं गिरिवरं वीर बहुकन्दरशोभितम् ॥ ३.६१.१४ ॥
No te desesperes, oh gran sabio; haz un esfuerzo junto conmigo. Oh héroe, esta excelsa montaña está adornada con numerosas cuevas.
3.61.15
प्रियकाननसंचारा वनोन्मत्ता च मैथिली।
सा वनं वा प्रविष्टा स्यान्नलिनीं वा सुपुष्पिताम् ॥ ३.६१.१५ ॥
Quizá Maithilī, que disfruta vagar por los bosques y está embriagada de la selva, haya entrado en el bosque o en un estanque de lotos en plena floración.
3.61.16
सरितं वापि सम्प्राप्ता मीनवञ्जुलसेविताम्।
वित्रासयितुकामा वा लीना स्यात् कानने क्वचित् ॥ ३.६१.१६ ॥
O ha llegado a un río frecuentado por peces y aves vanjula, o se oculta en algún lugar del bosque, deseosa de asustarte.
3.61.17
जिज्ञासमाना वैदेही त्वां मां च पुरुषर्षभ।
तस्या ह्यन्वेषणे श्रीमन् क्षिप्रमेव यतावहे ॥ ३.६१.१७ ॥
Buscándote a ti y a mí, Vaidehī quizá esté viniendo; oh mejor de los hombres, oh glorioso, esforcémonos pronto en buscarla.
3.61.18
वनं सर्वं विचिनुवो यत्र सा जनकात्मजा।
मन्यसे यदि काकुत्स्थ मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ३.६१.१८ ॥
Si lo consideras, busquemos todo el bosque donde esté la hija de Janaka. Oh descendiente de Kakutstha, no sumas tu mente en el dolor.
3.61.19
एवमुक्तः स सौहार्दाल्लक्ष्मणेन समाहितः।
सह सौमित्रिणा रामो विचेतुमुपचक्रमे ॥ ३.६१.१९ ॥
Así habló Lakṣmaṇa, y Rāma, sereno por afecto, comenzó la búsqueda junto a Saumitri.
3.61.20
तौ वनानि गिरींश्चैव सरितश्च सरांसि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ सीतां दशरथात्मजौ ॥ ३.६१.२० ॥
Los dos hijos de Daśaratha buscaron a Sītā minuciosamente por bosques, montañas, ríos y lagos.
3.61.21
तस्य शैलस्य सानूनि शिलाश्च शिखराणि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ नैव तामभिजग्मतुः ॥ ३.६१.२१ ॥
Aunque buscaron minuciosamente las laderas, rocas y cimas de aquella montaña, no la encontraron.
3.61.22
विचित्य सर्वतः शैलं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
नेह पश्यामि सौमित्रे वैदेहीं पर्वते शुभाम् ॥ ३.६१.२२ ॥
Tras buscar la montaña por todas partes, Rāma dijo a Lakṣmaṇa: «Oh Saumitri, aquí en la montaña no veo a la auspiciosa Vaidehī.»
3.61.23
ततो दुःखाभिसंतप्तो लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
विचरन् दण्डकारण्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६१.२३ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, atormentado por el dolor, dijo estas palabras a su hermano, el de brillante esplendor, que vagaba por el bosque de Daṇḍaka.
3.61.24
प्राप्स्यसे त्वं महाप्राज्ञ मैथिलीं जनकात्मजाम्।
यथा विष्णुर्महाबाहुर्बलिं बद्ध्वा महीमिमाम् ॥ ३.६१.२४ ॥
Oh tú, de gran sabiduría, obtendrás sin duda a Maithilī, la hija de Janaka, así como el de grandes brazos Viṣṇu, tras atar a Bali, obtuvo esta tierra.
3.61.25
एवमुक्तस्तु वीरेण लक्ष्मणेन स राघवः।
उवाच दीनया वाचा दुःखाभिहतचेतनः ॥ ३.६१.२५ ॥
Así interpelado por el héroe Lakṣmaṇa, Rāghava, con la mente herida por el dolor, habló con voz desdichada.
3.61.26
वनं सुविचितं सर्वं पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।
गिरिश्चायं महाप्राज्ञ बहुकन्दरनिर्झरः।
नहि पश्यामि वैदेहीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् ॥ ३.६१.२६ ॥
Todo este bosque es maravillosamente variado, con estanques de loto en plena floración; y esta montaña, oh sabio, tiene muchas cuevas y cascadas. Pero no veo a Vaidehī, más querida para mí que la propia vida.
3.61.27
एवं स विलपन् रामः सीताहरणकर्षितः।
दीनः शोकसमाविष्टो मुहूर्तं विह्वलोऽभवत् ॥ ३.६१.२७ ॥
Así lamentándose, Rāma, consumido por el rapto de Sītā, desdichado y dominado por la pena, quedó desconcertado por un momento.
3.61.28
स विह्वलितसर्वाङ्गो गतबुद्धिर्विचेतनः।
निषसादातुरो दीनो निःश्वस्याशीतमायतम् ॥ ३.६१.२८ ॥
Con todos sus miembros temblorosos, la mente perdida y los sentidos ausentes, se sentó, angustiado y desdichado, exhalando largos y ardientes suspiros.
3.61.29
बहुशः स तु निःश्वस्य रामो राजीवलोचनः।
हा प्रियेति विचुक्रोश बहुशो बाष्पगद्गदः ॥ ३.६१.२९ ॥
Suspirando una y otra vez, Rāma, de ojos de loto, clamó repetidamente: "¡Ay, amada!", con la voz quebrada por las lágrimas.
3.61.30
तं सान्त्वयामास ततो लक्ष्मणः प्रियबान्धवम्।
बहुप्रकारं शोकार्तः प्रश्रितः प्रश्रिताञ्जलिः ॥ ३.६१.३० ॥
Entonces Lakṣmaṇa, afligido por la pena, con humildad y las manos juntas, consoló de muchas maneras a su querido pariente.
3.61.31
अनादृत्य तु तद् वाक्यं लक्ष्मणोष्ठपुटच्युतम्।
अपश्यंस्तां प्रियां सीतां प्राक्रोशत् स पुनः पुनः ॥ ३.६१.३१ ॥
Desatendiendo aquellas palabras que habían salido de los labios de Lakṣmaṇa, y no viendo a su amada Sītā, clamó una y otra vez.