വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः।
रहितां पर्णशालां च प्रविद्धान्यासनानि च ॥ ३.६१.१ ॥
ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ആശ്രമസ്ഥലം ശൂന്യമായി കണ്ടു; ഇലക്കുടിൽ ആളില്ലാതെ കിടക്കുന്നതും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആസനങ്ങളും കണ്ടു.
3.61.2
अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं संनिरीक्ष्य च सर्वशः।
उवाच रामः प्राक्रुश्य प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ ॥ ३.६१.२ ॥
അവിടെ വൈദേഹിയെ കാണാതെ, എല്ലായിടവും നന്നായി നോക്കി, രാമൻ ഉറക്കെ വിളിച്ചുകൊണ്ട് മനോഹരമായ തന്റെ ഇരു കൈകളും ഉയർത്തി പറഞ്ഞു.
3.61.3
क्व नु लक्ष्मण वैदेही कं वा देशमितो गता।
केनाहृता वा सौमित्रे भक्षिता केन वा प्रिया ॥ ३.६१.३ ॥
ലക്ഷ്മണാ, വൈദേഹി എവിടെ? ഇവിടെനിന്ന് ഏത് ദേശത്തേക്കാണ് അവൾ പോയത്? ഓ സൗമിത്രീ, അവളെ ആരെങ്കിലും കവർന്നുകൊണ്ടുപോയോ, അതോ പ്രിയയെ ആരെങ്കിലും ഭക്ഷിച്ചുവോ?
3.61.4
वृक्षेणावार्य यदि मां सीते हसितुमिच्छसि।
अलं ते हसितेनाद्य मां भजस्व सुदुःखितम् ॥ ३.६१.४ ॥
ഓ സീതേ, മരത്തിനു പിന്നിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന് നീ എന്നെ പരിഹസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ അതു മതി; ഇന്ന് ഈ തമാശ നിർത്തി, അതിദുഃഖിതനായ എന്നെ സമീപിക്കൂ.
3.61.5
यैः परिक्रीडसे सीते विश्वस्तैर्मृगपोतकैः।
एते हीनास्त्वया सौम्ये ध्यायन्त्यस्राविलेक्षणाः ॥ ३.६१.५ ॥
ഓ സീതേ, വിശ്വസ്തരായ ഏതു മാൻകുട്ടികളോടൊപ്പമാണോ നീ കളിച്ചിരുന്നത്, ഓ സൗമ്യേ, നിന്നില്ലാതെ അവ കണ്ണീരിൽ മങ്ങിയ നോട്ടത്തോടെ ദുഃഖിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.61.6
सीतया रहितोऽहं वै नहि जीवामि लक्ष्मण।
वृतं शोकेन महता सीताहरणजेन माम् ॥ ३.६१.६ ॥
ലക്ഷ്മണാ, സീതയില്ലാതെ ഞാൻ തീർച്ചയായും ജീവിക്കില്ല; സീതയുടെ അപഹരണത്തിൽനിന്നുണ്ടായ മഹാദുഃഖം എന്നെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
3.61.7
परलोके महाराजो नूनं द्रक्ष्यति मे पिता।
कथं प्रतिज्ञां संश्रुत्य मया त्वमभियोजितः ॥ ३.६१.७ ॥
പരലോകത്ത് മഹാരാജാവായ എന്റെ പിതാവ് തീർച്ചയായും എന്നെ കാണും. പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തശേഷം ഞാൻ നിന്നെ എങ്ങനെ ഇതിൽ കുടുക്കി?
3.61.8
अपूरयित्वा तं कालं मत्सकाशमिहागतः।
कामवृत्तमनार्यं वा मृषावादिनमेव च ॥ ३.६१.८ ॥
ആ കാലം പൂർത്തിയാക്കാതെ നീ എന്റെ അടുത്ത് ഇവിടെ വന്നു. (അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ നിന്നെ) ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് നടക്കുന്നവനും അനാര്യനും നുണയനുമെന്ന് കരുതും.
3.61.9
धिक् त्वामिति परे लोके व्यक्तं वक्ष्यति मे पिता।
विवशं शोकसंतप्तं दीनं भग्नमनोरथम् ॥ ३.६१.९ ॥
പരലോകത്ത് എന്റെ പിതാവ് വ്യക്തമായി, 'നിനക്ക് ധിക്കാരം' എന്ന് പറയും—(എന്നെ) നിസ്സഹായനും ദുഃഖത്താൽ വെന്തവനും ദീനനും തകർന്ന ആഗ്രഹങ്ങളുള്ളവനുമായി കണ്ടിട്ട്.
3.61.10
मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम्।
क्व गच्छसि वरारोहे मा मोत्सृज सुमध्यमे ॥ ३.६१.१० ॥
ഇവിടെ എന്നെ ഇങ്ങനെ ദയനീയമായി ഉപേക്ഷിച്ച്—വക്രനായ മനുഷ്യനെ കീർത്തി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ! എവിടേക്ക് പോകുന്നു? എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുതേ, മെല്ലിയ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ!
3.61.11
त्वया विरहितश्चाहं त्यक्ष्ये जीवितमात्मनः।
इतीव विलपन् रामः सीतादर्शनलालसः ॥ ३.६१.११ ॥
നിന്നിൽനിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ് ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും—ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, സീതയെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹമുള്ള രാമൻ.
3.61.12
न ददर्श सुदुःखार्तो राघवो जनकात्मजाम्।
अनासादयमानं तं सीतां शोकपरायणम् ॥ ३.६१.१२ ॥
അതിദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ രാഘവൻ (രാമൻ) ജനകപുത്രിയെ (സീതയെ) കണ്ടില്ല; അവളെ കാണാതെ അവൻ ശോകത്തിൽ മുഴുകി.
3.61.13
पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।
लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया ॥ ३.६१.१३ ॥
ആഴത്തിലുള്ള ചേറിൽ പുതഞ്ഞു താഴുന്ന ആനയെപ്പോലെ നിന്ന രാമനോട്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു.
3.61.14
मा विषादं महाबुद्धे कुरु यत्नं मया सह।
इदं गिरिवरं वीर बहुकन्दरशोभितम् ॥ ३.६१.१४ ॥
മഹാബുദ്ധിമാനേ, വിഷാദിക്കരുതേ; എന്നോടൊപ്പം ശ്രമിക്കൂ. വീരാ, അനേകം ഗുഹകളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ഈ ശ്രേഷ്ഠ പർവതം നോക്കൂ.
3.61.15
प्रियकाननसंचारा वनोन्मत्ता च मैथिली।
सा वनं वा प्रविष्टा स्यान्नलिनीं वा सुपुष्पिताम् ॥ ३.६१.१५ ॥
കാനനസഞ്ചാരം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവളും വനോന്മാദം നിറഞ്ഞവളുമായ മൈഥിലി കാട്ടിലേക്കു കടന്നിരിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്പിച്ച താമരക്കുളത്തിലേക്കു പോയിരിക്കാം.
3.61.16
सरितं वापि सम्प्राप्ता मीनवञ्जुलसेविताम्।
वित्रासयितुकामा वा लीना स्यात् कानने क्वचित् ॥ ३.६१.१६ ॥
മീനുകളും വഞ്ജുല പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ നദിയിൽ എത്തിയിരിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ നിന്നെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച് കാട്ടിൽ എവിടെയോ ഒളിച്ചിരിക്കാം.
3.61.17
जिज्ञासमाना वैदेही त्वां मां च पुरुषर्षभ।
तस्या ह्यन्वेषणे श्रीमन् क्षिप्रमेव यतावहे ॥ ३.६१.१७ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, വൈദേഹി നിന്നെയും എന്നെയും അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാം. ശ്രീമാനേ, അവളെ അന്വേഷിക്കാൻ നമുക്ക് വേഗം ശ്രമിക്കാം.
3.61.18
वनं सर्वं विचिनुवो यत्र सा जनकात्मजा।
मन्यसे यदि काकुत्स्थ मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ३.६१.१८ ॥
ജനകപുത്രി എവിടെയോ അവിടെയെല്ലാം കാടു മുഴുവൻ തിരയാം; നിനക്ക് സമ്മതമെങ്കിൽ. കാകുത്സ്ഥാ, മനസ്സ് ശോകത്തിൽ വയ്ക്കരുതേ.
3.61.19
एवमुक्तः स सौहार्दाल्लक्ष्मणेन समाहितः।
सह सौमित्रिणा रामो विचेतुमुपचक्रमे ॥ ३.६१.१९ ॥
ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്നേഹത്താൽ മനസ്സടക്കിയ രാമൻ സൗമിത്രിയോടൊപ്പം അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു।
3.61.20
तौ वनानि गिरींश्चैव सरितश्च सरांसि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ सीतां दशरथात्मजौ ॥ ३.६१.२० ॥
ദശരഥപുത്രരായ ആ രണ്ടുപേരും കാടുകളിലും പർവതങ്ങളിലും നദികളിലും തടാകങ്ങളിലും സീതയെ പൂർണമായി അന്വേഷിച്ചു।
3.61.21
तस्य शैलस्य सानूनि शिलाश्च शिखराणि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ नैव तामभिजग्मतुः ॥ ३.६१.२१ ॥
ആ മലയുടെ ചരിവുകളും പാറകളും ശിഖരങ്ങളും പൂർണമായി തിരഞ്ഞിട്ടും അവർ അവളെ കണ്ടെത്തിയില്ല।
3.61.22
विचित्य सर्वतः शैलं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
नेह पश्यामि सौमित्रे वैदेहीं पर्वते शुभाम् ॥ ३.६१.२२ ॥
മലയെ എല്ലായിടത്തും തിരഞ്ഞശേഷം രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'സൗമിത്രേ, ഈ പർവതത്തിൽ ശുഭയായ വൈദേഹിയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.'
3.61.23
ततो दुःखाभिसंतप्तो लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
विचरन् दण्डकारण्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६१.२३ ॥
അപ്പോൾ ദുഃഖത്താൽ വല്ലാതെ പീഡിതനായ ലക്ഷ്മണൻ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്ന, ദീപ്തതേജസ്വിയായ സഹോദരനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।
3.61.24
प्राप्स्यसे त्वं महाप्राज्ञ मैथिलीं जनकात्मजाम्।
यथा विष्णुर्महाबाहुर्बलिं बद्ध्वा महीमिमाम् ॥ ३.६१.२४ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനേ, മഹാബാഹുവായ വിഷ്ണു ബലിയെ ബന്ധിച്ച് ഈ ഭൂമി നേടിയതുപോലെ നീ മൈഥിലിയായ ജനകപുത്രിയെ നേടും।
3.61.25
एवमुक्तस्तु वीरेण लक्ष्मणेन स राघवः।
उवाच दीनया वाचा दुःखाभिहतचेतनः ॥ ३.६१.२५ ॥
വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദുഃഖത്താൽ തകർന്ന മനസ്സോടെ രാഘവൻ ദീനമായ സ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
3.61.26
वनं सुविचितं सर्वं पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।
गिरिश्चायं महाप्राज्ञ बहुकन्दरनिर्झरः।
नहि पश्यामि वैदेहीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् ॥ ३.६१.२६ ॥
ഈ വനം മുഴുവനും അതിവിചിത്രമാണ്; വിരിഞ്ഞ താമരകളുള്ള കുളങ്ങളുണ്ട്, ഓ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഈ പർവതവും അനേകം ഗുഹകളും ജലപ്രവാഹങ്ങളും ഉള്ളതാണ്; എന്നാൽ പ്രാണനേക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ട വൈദേഹിയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
3.61.27
एवं स विलपन् रामः सीताहरणकर्षितः।
दीनः शोकसमाविष्टो मुहूर्तं विह्वलोऽभवत् ॥ ३.६१.२७ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച രാമൻ, സീതാപഹരണത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവനായി, ദീനനായി, ശോകം നിറഞ്ഞവനായി, ഒരു നിമിഷം വിഹ്വലനായി.
3.61.28
स विह्वलितसर्वाङ्गो गतबुद्धिर्विचेतनः।
निषसादातुरो दीनो निःश्वस्याशीतमायतम् ॥ ३.६१.२८ ॥
അവന്റെ അംഗങ്ങളെല്ലാം വിഹ്വലമായി; ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട്, ബോധമറ്റവനായി, വ്യാകുലനും ദീനനുമായി ഇരുന്നു, നീണ്ട ചൂടുള്ള നെടുവീർപ്പുകൾ വിട്ടു.
3.61.29
बहुशः स तु निःश्वस्य रामो राजीवलोचनः।
हा प्रियेति विचुक्रोश बहुशो बाष्पगद्गदः ॥ ३.६१.२९ ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ട താമരക്കണ്ണൻ രാമൻ "ഹാ പ്രിയേ!" എന്നു പലതവണ വിളിച്ചുകരഞ്ഞു; കണ്ണീരിൽ കണ്ഠം ഇടറി.
3.61.30
तं सान्त्वयामास ततो लक्ष्मणः प्रियबान्धवम्।
बहुप्रकारं शोकार्तः प्रश्रितः प्रश्रिताञ्जलिः ॥ ३.६१.३० ॥
അപ്പോൾ ശോകപീഡിതനായ ലക്ഷ്മണൻ വിനയത്തോടെ കൈകൂപ്പി, പ്രിയ ബന്ധുവിനെ പലവിധത്തിൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
3.61.31
अनादृत्य तु तद् वाक्यं लक्ष्मणोष्ठपुटच्युतम्।
अपश्यंस्तां प्रियां सीतां प्राक्रोशत् स पुनः पुनः ॥ ३.६१.३१ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്നുതിർന്ന ആ വാക്കുകളെ അവഗണിച്ച്, പ്രിയപത്നിയായ സീതയെ കാണാതെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചുകരഞ്ഞു.