ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः।
रहितां पर्णशालां च प्रविद्धान्यासनानि च ॥ ३.६१.१ ॥
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಳವು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಎಲೆಗಳ ಕುಟೀರ ನಿರ್ಜನವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ಚೆಲ್ಲಾಡಿದ ಆಸನಗಳನ್ನೂ ಕಂಡನು.
3.61.2
अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं संनिरीक्ष्य च सर्वशः।
उवाच रामः प्राक्रुश्य प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ ॥ ३.६१.२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ ತನ್ನ ಸುಂದರ ಎರಡು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿದನು.
3.61.3
क्व नु लक्ष्मण वैदेही कं वा देशमितो गता।
केनाहृता वा सौमित्रे भक्षिता केन वा प्रिया ॥ ३.६१.३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ವೈದೇಹಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ? ಇಲ್ಲಿಂದ ಯಾವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಳು? ಓ ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಅವಳನ್ನು ಯಾರು ಅಪಹರಿಸಿದರು, ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಾರು ನುಂಗಿದರು?
3.61.4
वृक्षेणावार्य यदि मां सीते हसितुमिच्छसि।
अलं ते हसितेनाद्य मां भजस्व सुदुःखितम् ॥ ३.६१.४ ॥
ಓ ಸೀತೆ, ನೀನು ಯಾವುದೋ ಮರದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಟವಾಡಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ಸಾಕು; ಈ ನಗು-ತಮಾಷೆಯನ್ನು ಇಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ತೀವ್ರ ದುಃಖಿತನಾದ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಾ.
3.61.5
यैः परिक्रीडसे सीते विश्वस्तैर्मृगपोतकैः।
एते हीनास्त्वया सौम्ये ध्यायन्त्यस्राविलेक्षणाः ॥ ३.६१.५ ॥
ಓ ಸೀತೆ, ನೀನು ಯಾವ ನಂಬಿಕೆಯ ಜಿಂಕೆಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದೆಯೋ, ಓ ಸೌಮ್ಯೆ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇವು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಬ್ಬಾದ ನೋಟದೊಂದಿಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿವೆ.
3.61.6
सीतया रहितोऽहं वै नहि जीवामि लक्ष्मण।
वृतं शोकेन महता सीताहरणजेन माम् ॥ ३.६१.६ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬದುಕಲಾರೆ; ಸೀತೆಯ ಅಪಹರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಹಾ ದುಃಖವು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.
3.61.7
परलोके महाराजो नूनं द्रक्ष्यति मे पिता।
कथं प्रतिज्ञां संश्रुत्य मया त्वमभियोजितः ॥ ३.६१.७ ॥
ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ನನ್ನ ತಂದೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವನು. ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿದೆ?
3.61.8
अपूरयित्वा तं कालं मत्सकाशमिहागतः।
कामवृत्तमनार्यं वा मृषावादिनमेव च ॥ ३.६१.८ ॥
ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಪೂರೈಸದೆ ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. (ಆಗ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು) ಆಸೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವನು, ಅನಾರ್ಯನು, ಸುಳ್ಳುಗಾರನು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವರು.
3.61.9
धिक् त्वामिति परे लोके व्यक्तं वक्ष्यति मे पिता।
विवशं शोकसंतप्तं दीनं भग्नमनोरथम् ॥ ३.६१.९ ॥
ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, 'ನಿನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ' ಎಂದು ಹೇಳುವನು—(ನನ್ನನ್ನು) ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ, ದೀನನಾಗಿ, ಭಗ್ನ ಆಸೆಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ ಕಂಡು.
3.61.10
मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम्।
क्व गच्छसि वरारोहे मा मोत्सृज सुमध्यमे ॥ ३.६१.१० ॥
ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟು—ಡೊಂಕು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೀರ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಂತೆ. ಓ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳೇ! ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ, ಓ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಸೊಂಟದವಳೇ!
3.61.11
त्वया विरहितश्चाहं त्यक्ष्ये जीवितमात्मनः।
इतीव विलपन् रामः सीतादर्शनलालसः ॥ ३.६१.११ ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆ—ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಆಸೆಯುಳ್ಳ ರಾಮ.
3.61.12
न ददर्श सुदुःखार्तो राघवो जनकात्मजाम्।
अनासादयमानं तं सीतां शोकपरायणम् ॥ ३.६१.१२ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಘವ (ರಾಮ) ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು (ಸೀತೆ) ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಅವಳನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು.
3.61.13
पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।
लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया ॥ ३.६१.१३ ॥
ಆಳವಾದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಆನೆಯಂತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು.
3.61.14
मा विषादं महाबुद्धे कुरु यत्नं मया सह।
इदं गिरिवरं वीर बहुकन्दरशोभितम् ॥ ३.६१.१४ ॥
ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ, ವಿಷಾದಪಡಬೇಡ; ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ವೀರನೇ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವಿದೆ.
3.61.15
प्रियकाननसंचारा वनोन्मत्ता च मैथिली।
सा वनं वा प्रविष्टा स्यान्नलिनीं वा सुपुष्पिताम् ॥ ३.६१.१५ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ವನೋನ್ಮಾದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೈಥಿಲಿ ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಲದ ಕೊಳವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿರಬಹುದು.
3.61.16
सरितं वापि सम्प्राप्ता मीनवञ्जुलसेविताम्।
वित्रासयितुकामा वा लीना स्यात् कानने क्वचित् ॥ ३.६१.१६ ॥
ಮೀನು ಮತ್ತು ವಂಜುಲ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದು; ಅಥವಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಲು ಬಯಸಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.
3.61.17
जिज्ञासमाना वैदेही त्वां मां च पुरुषर्षभ।
तस्या ह्यन्वेषणे श्रीमन् क्षिप्रमेव यतावहे ॥ ३.६१.१७ ॥
ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವೈದೇಹಿ ನಿನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬರಬಹುದು. ಶ್ರೀಮಂತನೇ, ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೇಗ ಪ್ರಯತ್ನಿಸೋಣ.
3.61.18
वनं सर्वं विचिनुवो यत्र सा जनकात्मजा।
मन्यसे यदि काकुत्स्थ मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ३.६१.१८ ॥
ಜನಕನ ಮಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೋ ಆ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಡುಕೋಣ; ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಡ.
3.61.19
एवमुक्तः स सौहार्दाल्लक्ष्मणेन समाहितः।
सह सौमित्रिणा रामो विचेतुमुपचक्रमे ॥ ३.६१.१९ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ಹುಡುಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
3.61.20
तौ वनानि गिरींश्चैव सरितश्च सरांसि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ सीतां दशरथात्मजौ ॥ ३.६१.२० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ದಶರಥ ಪುತ್ರರು ಕಾಡುಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹುಡುಕಿದರು।
3.61.21
तस्य शैलस्य सानूनि शिलाश्च शिखराणि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ नैव तामभिजग्मतुः ॥ ३.६१.२१ ॥
ಆ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹುಡುಕಿದರೂ ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ।
3.61.22
विचित्य सर्वतः शैलं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
नेह पश्यामि सौमित्रे वैदेहीं पर्वते शुभाम् ॥ ३.६१.२२ ॥
ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕಿದ ನಂತರ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶುಭೆಯಾದ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.'
3.61.23
ततो दुःखाभिसंतप्तो लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
विचरन् दण्डकारण्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६१.२३ ॥
ಆಗ ದುಃಖದಿಂದ ಬಹಳ ನೊಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ತೇಜಸ್ವಿ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
3.61.24
प्राप्स्यसे त्वं महाप्राज्ञ मैथिलीं जनकात्मजाम्।
यथा विष्णुर्महाबाहुर्बलिं बद्ध्वा महीमिमाम् ॥ ३.६१.२४ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಮಹಾಬಾಹು ವಿಷ್ಣು ಬಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ, ನೀನು ಮೈಥಿಲಿ ಜನಕಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತ ಪಡೆಯುವೆ।
3.61.25
एवमुक्तस्तु वीरेण लक्ष्मणेन स राघवः।
उवाच दीनया वाचा दुःखाभिहतचेतनः ॥ ३.६१.२५ ॥
ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ದುಃಖದಿಂದ ಆಹತವಾದ ಚಿತ್ತದ ರಾಘವನು ದೀನ ಸ್ವರದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.
3.61.26
वनं सुविचितं सर्वं पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।
गिरिश्चायं महाप्राज्ञ बहुकन्दरनिर्झरः।
नहि पश्यामि वैदेहीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् ॥ ३.६१.२६ ॥
ಈ ಕಾಡೆಲ್ಲವೂ ಅತಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ; ಅರಳಿದ ತಾವರೆಗಳ ಕೊಳಗಳಿವೆ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಈ ಪರ್ವತವೂ ಅನೇಕ ಗುಹೆ ಮತ್ತು ಝರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
3.61.27
एवं स विलपन् रामः सीताहरणकर्षितः।
दीनः शोकसमाविष्टो मुहूर्तं विह्वलोऽभवत् ॥ ३.६१.२७ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ರಾಮನು, ಸೀತಾಪಹರಣದಿಂದ ಕೃಶನಾಗಿ, ದೀನನಾಗಿ, ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಕ್ಷಣಕಾಲ ವಿಹ್ವಲನಾದನು.
3.61.28
स विह्वलितसर्वाङ्गो गतबुद्धिर्विचेतनः।
निषसादातुरो दीनो निःश्वस्याशीतमायतम् ॥ ३.६१.२८ ॥
ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿಹ್ವಲವಾದವು; ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಆತುರನೂ ದೀನನೂ ಆಗಿ ಕುಳಿತು, ದೀರ್ಘ ಬಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟನು.
3.61.29
बहुशः स तु निःश्वस्य रामो राजीवलोचनः।
हा प्रियेति विचुक्रोश बहुशो बाष्पगद्गदः ॥ ३.६१.२९ ॥
ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟ ಕಮಲನಯನ ರಾಮನು "ಹಾ ಪ್ರಿಯೆ!" ಎಂದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೂಗಿದನು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಕಂಠ ಗದ್ಗದವಾಯಿತು.
3.61.30
तं सान्त्वयामास ततो लक्ष्मणः प्रियबान्धवम्।
बहुप्रकारं शोकार्तः प्रश्रितः प्रश्रिताञ्जलिः ॥ ३.६१.३० ॥
ಆಗ ಶೋಕಪೀಡಿತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವಿನಯದಿಂದ ಕೈಮುಗಿದು, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಬಾಂಧವನನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೈಸಿದನು.
3.61.31
अनादृत्य तु तद् वाक्यं लक्ष्मणोष्ठपुटच्युतम्।
अपश्यंस्तां प्रियां सीतां प्राक्रोशत् स पुनः पुनः ॥ ३.६१.३१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತುಟಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವನು ಪದೇ ಪದೇ ಕೂಗಿಕೊಂಡನು.