รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः।
रहितां पर्णशालां च प्रविद्धान्यासनानि च ॥ ३.६१.१ ॥
รามบุตรแห่งท้าวทศรถเห็นอาศรมว่างเปล่า กระท่อมใบไม้ร้างผู้คน และอาสนะทั้งหลายกระจัดกระจายอยู่
3.61.2
अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं संनिरीक्ष्य च सर्वशः।
उवाच रामः प्राक्रुश्य प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ ॥ ३.६१.२ ॥
เมื่อไม่เห็นพระไวเทหีที่นั่น และมองดูไปรอบด้านโดยทั่ว พระรามก็ร้องเสียงดัง ยกแขนทั้งสองอันงดงามขึ้น แล้วตรัสว่า
3.61.3
क्व नु लक्ष्मण वैदेही कं वा देशमितो गता।
केनाहृता वा सौमित्रे भक्षिता केन वा प्रिया ॥ ३.६१.३ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย พระไวเทหีอยู่ที่ไหน นางไปยังที่ใดจากที่นี่ ใครพานางไป หรือใครกินคนรักของเรา โอ้บุตรแห่งสุมิตรา
3.61.4
वृक्षेणावार्य यदि मां सीते हसितुमिच्छसि।
अलं ते हसितेनाद्य मां भजस्व सुदुःखितम् ॥ ३.६१.४ ॥
สีดาเอ๋ย หากเจ้าปรารถนาจะซ่อนตัวอยู่หลังต้นไม้แล้วหัวเราะเยาะเรา พอเถิด วันนี้จงหยุดการเล่นหัวนั้นเสีย แล้วมาหาเราผู้กำลังเศร้าโศกอย่างยิ่งเถิด
3.61.5
यैः परिक्रीडसे सीते विश्वस्तैर्मृगपोतकैः।
एते हीनास्त्वया सौम्ये ध्यायन्त्यस्राविलेक्षणाः ॥ ३.६१.५ ॥
สีดาเอ๋ย ลูกกวางอ่อนผู้ไว้วางใจซึ่งเจ้าเคยเล่นด้วยนั้น โอ้ผู้อ่อนโยน บัดนี้ขาดเจ้าไป พวกมันนั่งครุ่นคิดอยู่ ดวงตาขุ่นมัวด้วยน้ำตา
3.61.6
सीतया रहितोऽहं वै नहि जीवामि लक्ष्मण।
वृतं शोकेन महता सीताहरणजेन माम् ॥ ३.६१.६ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย หากไม่มีสีดา เราก็ย่อมมิอาจมีชีวิตอยู่ได้แน่ โศกาอันใหญ่หลวงที่เกิดจากการลักพาตัวสีดานี้ได้ห่อหุ้มเราไว้แล้ว
3.61.7
परलोके महाराजो नूनं द्रक्ष्यति मे पिता।
कथं प्रतिज्ञां संश्रुत्य मया त्वमभियोजितः ॥ ३.६१.७ ॥
ในโลกหน้า มหาราชผู้เป็นบิดาของเราจะต้องได้เห็นเราเป็นแน่ เมื่อเราได้ให้คำสัตย์ไว้แล้ว ไฉนเราจึงได้ดึงเจ้ามาเกี่ยวข้องด้วยเล่า
3.61.8
अपूरयित्वा तं कालं मत्सकाशमिहागतः।
कामवृत्तमनार्यं वा मृषावादिनमेव च ॥ ३.६१.८ ॥
เจ้ามายังเราที่นี่โดยมิได้ทำให้ระยะเวลานั้นบริบูรณ์ ผู้คนจะมองว่าเจ้าเป็นผู้ประพฤติตามความใคร่ เป็นคนไม่สูงส่ง และเป็นผู้พูดเท็จ
3.61.9
धिक् त्वामिति परे लोके व्यक्तं वक्ष्यति मे पिता।
विवशं शोकसंतप्तं दीनं भग्नमनोरथम् ॥ ३.६१.९ ॥
ในโลกหน้า บิดาของเราจะกล่าวออกมาอย่างชัดแจ้งว่า "น่าอดสูนัก" เมื่อเห็นเราไร้ทางเลือก ถูกความโศกเผาผลาญ ทุกข์ยาก และความปรารถนาของเราพังทลาย
3.61.10
मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम्।
क्व गच्छसि वरारोहे मा मोत्सृज सुमध्यमे ॥ ३.६१.१० ॥
ละเราไว้ที่นี่อย่างน่าสงสาร เช่นเดียวกับที่เกียรติยศละคนคดโกงไป นางผู้มีสะโพกงาม เจ้าจะไปที่ไหน โอ้ผู้มีเอวบาง อย่าทิ้งเราไปเลย
3.61.11
त्वया विरहितश्चाहं त्यक्ष्ये जीवितमात्मनः।
इतीव विलपन् रामः सीतादर्शनलालसः ॥ ३.६१.११ ॥
เมื่อพรากจากเจ้า เราจะสละชีวิตของตน พระรามคร่ำครวญดังนี้ ปรารถนาจะได้เห็นสีดาอย่างแรงกล้า
3.61.12
न ददर्श सुदुःखार्तो राघवो जनकात्मजाम्।
अनासादयमानं तं सीतां शोकपरायणम् ॥ ३.६१.१२ ॥
พระราฆวะ (พระราม) ผู้ทุกข์ระทมอย่างยิ่ง มิได้เห็นธิดาของพระชนก (สีดา) เมื่อหาไม่พบ พระองค์ก็จมอยู่ในความโศก
3.61.13
पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।
लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया ॥ ३.६१.१३ ॥
ลักษมณ์เห็นพระรามจมลงดังช้างที่ติดอยู่ในโคลนลึก จึงกล่าวกับพระรามด้วยความปรารถนาจะให้พระองค์อยู่ดี
3.61.14
मा विषादं महाबुद्धे कुरु यत्नं मया सह।
इदं गिरिवरं वीर बहुकन्दरशोभितम् ॥ ३.६१.१४ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ อย่าท้อแท้เลย จงพยายามร่วมกับเรา โอ้วีรบุรุษ ภูเขาอันประเสริฐนี้ประดับด้วยถ้ำมากมาย
3.61.15
प्रियकाननसंचारा वनोन्मत्ता च मैथिली।
सा वनं वा प्रविष्टा स्यान्नलिनीं वा सुपुष्पिताम् ॥ ३.६१.१५ ॥
บางทีไมถิลีผู้ชื่นชอบการท่องเที่ยวในป่าและเมามันอยู่กับความป่าเถื่อน อาจเข้าไปในป่าหรือในบ่อบัวที่เต็มไปด้วยดอกไม้
3.61.16
सरितं वापि सम्प्राप्ता मीनवञ्जुलसेविताम्।
वित्रासयितुकामा वा लीना स्यात् कानने क्वचित् ॥ ३.६१.१६ ॥
หรือนางอาจไปถึงแม่น้ำที่มีปลาและนกกระเต็นอาศัยอยู่ หรือซ่อนตัวอยู่ที่ไหนสักแห่งในป่า เพราะปรารถนาจะทำให้เจ้าตกใจ
3.61.17
जिज्ञासमाना वैदेही त्वां मां च पुरुषर्षभ।
तस्या ह्यन्वेषणे श्रीमन् क्षिप्रमेव यतावहे ॥ ३.६१.१७ ॥
ไวเทหีอาจกำลังมองหาทั้งเจ้าและเรา โอ้บุรุษผู้ประเสริฐ โอ้ผู้รุ่งโรจน์ เราทั้งสองจงรีบพยายามค้นหานางโดยเร็วเถิด
3.61.18
वनं सर्वं विचिनुवो यत्र सा जनकात्मजा।
मन्यसे यदि काकुत्स्थ मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ३.६१.१८ ॥
เราจงค้นหาทั่วป่าทุกแห่งที่ธิดาของพระชนกอาจอยู่ หากท่านเห็นด้วย โอ้ผู้สืบสายกากุตสถ อย่าให้จิตของท่านจมอยู่ในความโศกเลย
3.61.19
एवमुक्तः स सौहार्दाल्लक्ष्मणेन समाहितः।
सह सौमित्रिणा रामो विचेतुमुपचक्रमे ॥ ३.६१.१९ ॥
เมื่อลักษมณ์กล่าวเช่นนั้นด้วยความรัก พระรามผู้มีสติมั่นคงก็เริ่มการค้นหาร่วมกับสเมาตริ
3.61.20
तौ वनानि गिरींश्चैव सरितश्च सरांसि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ सीतां दशरथात्मजौ ॥ ३.६१.२० ॥
ทั้งสองพระองค์บุตรแห่งท้าวทศรถค้นหาสีดาอย่างทั่วถึง ทั้งในป่า ภูเขา แม่น้ำ และทะเลสาบ
3.61.21
तस्य शैलस्य सानूनि शिलाश्च शिखराणि च।
निखिलेन विचिन्वन्तौ नैव तामभिजग्मतुः ॥ ३.६१.२१ ॥
แม้จะค้นหาอย่างถี่ถ้วนทั่วทั้งเชิงเขา หน้าผา ก้อนหิน และยอดเขานั้นแล้ว ทั้งสองก็ไม่พบนาง
3.61.22
विचित्य सर्वतः शैलं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
नेह पश्यामि सौमित्रे वैदेहीं पर्वते शुभाम् ॥ ३.६१.२२ ॥
ค้นหาทั่วทั้งภูเขาทุกด้านแล้ว พระรามตรัสกับพระลักษมณ์ว่า "ดูก่อนสุมิตรา เราไม่เห็นพระวไทเทหีผู้งดงามอยู่บนภูเขานี้เลย"
3.61.23
ततो दुःखाभिसंतप्तो लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
विचरन् दण्डकारण्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६१.२३ ॥
ครั้นนั้น พระลักษมณ์ผู้เร่าร้อนด้วยความเศร้าโศก จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พี่ชายผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ผู้กำลังท่องเที่ยวอยู่ในป่าทัณฑกะ
3.61.24
प्राप्स्यसे त्वं महाप्राज्ञ मैथिलीं जनकात्मजाम्।
यथा विष्णुर्महाबाहुर्बलिं बद्ध्वा महीमिमाम् ॥ ३.६१.२४ ॥
ดูก่อนผู้มีปัญญายิ่ง ท่านจะได้พบพระไมถิลี ธิดาของท้าวชนก เช่นเดียวกับที่พระวิษณุผู้มีพระพาหาใหญ่ ได้ผูกมัดพระพลี แล้วได้แผ่นดินนี้มา
3.61.25
एवमुक्तस्तु वीरेण लक्ष्मणेन स राघवः।
उवाच दीनया वाचा दुःखाभिहतचेतनः ॥ ३.६१.२५ ॥
เมื่อพระลักษมณ์ผู้กล้าหาญกล่าวดังนี้แล้ว พระราฆวะผู้มีจิตถูกความเศร้าโศกทำให้สลดลง จึงตรัสด้วยเสียงอ่อนแรงว่า
3.61.26
वनं सुविचितं सर्वं पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।
गिरिश्चायं महाप्राज्ञ बहुकन्दरनिर्झरः।
नहि पश्यामि वैदेहीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् ॥ ३.६१.२६ ॥
ป่าทั้งผืนนี้งดงามหลากหลายยิ่งนัก มีสระบัวที่ดอกบานสะพรั่ง และภูเขานี้ดูก่อนผู้มีปัญญายิ่ง ก็มีถ้ำมากมายและธารน้ำตก แต่เราก็ยังไม่เห็นพระวไทเทหี ผู้ที่เรารักยิ่งกว่าชีวิตของตน
3.61.27
एवं स विलपन् रामः सीताहरणकर्षितः।
दीनः शोकसमाविष्टो मुहूर्तं विह्वलोऽभवत् ॥ ३.६१.२७ ॥
พระรามทรงคร่ำครวญดังนี้ ผู้ถูกการลักพาตัวสีดาทำให้โทรมลง ทรงอ่อนแอและถูกความโศกครอบงำ ครู่หนึ่งก็ทรงหมดสติไป
3.61.28
स विह्वलितसर्वाङ्गो गतबुद्धिर्विचेतनः।
निषसादातुरो दीनो निःश्वस्याशीतमायतम् ॥ ३.६१.२८ ॥
ทั้งพระวรกายสั่นระริก สติปัญญาดับไป และความรู้สึกหายไป พระองค์ทรงทรุดลงนั่ง ทรงทุกข์ทรมานและอ่อนแรง ถอนพระทัยเป็นลมร้อนยาวนาน
3.61.29
बहुशः स तु निःश्वस्य रामो राजीवलोचनः।
हा प्रियेति विचुक्रोश बहुशो बाष्पगद्गदः ॥ ३.६१.२९ ॥
พระรามผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ทรงถอนพระทัยซ้ำแล้วซ้ำเล่า ตรัสร้องครวญซ้ำหลายครั้งว่า "โอ้ที่รัก!" พระสุรเสียงสะอื้นด้วยน้ำตา
3.61.30
तं सान्त्वयामास ततो लक्ष्मणः प्रियबान्धवम्।
बहुप्रकारं शोकार्तः प्रश्रितः प्रश्रिताञ्जलिः ॥ ३.६१.३० ॥
ครั้นนั้น พระลักษมณ์ผู้ทุกข์ใจด้วยความโศก ได้ปลอบโยนพี่ชายผู้เป็นที่รักด้วยวิธีต่างๆ มากมาย ด้วยท่าทีนอบน้อม และประนมมือ
3.61.31
अनादृत्य तु तद् वाक्यं लक्ष्मणोष्ठपुटच्युतम्।
अपश्यंस्तां प्रियां सीतां प्राक्रोशत् स पुनः पुनः ॥ ३.६१.३१ ॥
พระรามไม่ใส่พระทัยถ้อยคำที่หลุดจากริมฝีปากของพระลักษมณ์ และเมื่อไม่เห็นสีดาผู้เป็นที่รัก พระองค์ก็ทรงร่ำร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า