ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.62.1
सीतामपश्यन् धर्मात्मा शोकोपहतचेतनः।
विललाप महाबाहू रामः कमललोचनः ॥ ३.६२.१ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਹਤ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ — ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕਮਲਨੈਣ ਰਾਮ।
3.62.2
पश्यन्निव च तां सीतामपश्यन्मन्मथार्दितः।
उवाच राघवो वाक्यं विलापाश्रयदुर्वचम् ॥ ३.६२.२ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ।
3.62.3
त्वमशोकस्य शाखाभिः पुष्पप्रियतरा प्रिये।
आवृणोषि शरीरं ते मम शोकविवर्धनी ॥ ३.६२.३ ॥
ਪਿਆਰੀਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਢਕਦੀ ਹੈਂ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.62.4
कदलीकाण्डसदृशौ कदल्या संवृतावुभौ।
ऊरू पश्यामि ते देवि नासि शक्ता निगूहितुम् ॥ ३.६२.४ ॥
ਦੇਵੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਟਾਂ ਕੇਲੇ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
3.62.5
कर्णिकारवनं भद्रे हसन्ती देवि सेवसे।
अलं ते परिहासेन मम बाधावहेन वै ॥ ३.६२.५ ॥
ਭਦ੍ਰੇ, ਦੇਵੀ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਤੂੰ ਕਰਣਿਕਾਰ ਵਣ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਬਸ ਹੈ — ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.62.6
विशेषेणाश्रमस्थाने हासोऽयं न प्रशस्यते।
अवगच्छामि ते शीलं परिहासप्रियं प्रिये ॥ ३.६२.६ ॥
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਹਾਸਾ ਸਲਾਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਿਆਰੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ — ਤੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
3.62.7
आगच्छ त्वं विशालाक्षि शून्योऽयमुटजस्तव।
सुव्यक्तं राक्षसैः सीता भक्षिता वा हृतापि वा ॥ ३.६२.७ ॥
ਆ, ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰੀ! ਤੇਰੀ ਇਹ ਕੁਟੀਆ ਸੁੰਨੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ।
3.62.8
न हि सा विलपन्तं मामुपसम्प्रैति लक्ष्मण।
एतानि मृगयूथानि साश्रुनेत्राणि लक्ष्मण ॥ ३.६२.८ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅੱਥਰੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
3.62.9
शंसन्तीव हि मे देवीं भक्षितां रजनीचरैः।
हा ममार्ये क्व यातासि हा साध्वि वरवर्णिनि ॥ ३.६२.९ ॥
ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਹਾਇ ਮੇਰੀ ਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਹਾਇ ਸਾਧਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ!
3.62.10
हा सकामाद्य कैकेयी देवि मेऽद्य भविष्यति।
सीतया सह निर्यातो विना सीतामुपागतः ॥ ३.६२.१० ॥
ਹਾਇ! ਅੱਜ ਕੈਕੇਯੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੇਵੀ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹਾਂ।
3.62.11
कथं नाम प्रवेक्ष्यामि शून्यमन्तःपुरं मम।
निर्वीर्य इति लोको मां निर्दयश्चेति वक्ष्यति ॥ ३.६२.११ ॥
ਸੁੰਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵਾਂ? ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਬੇਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਆਖਣਗੇ।
3.62.12
कातरत्वं प्रकाशं हि सीतापनयनेन मे।
निवृत्तवनवासश्च जनकं मिथिलाधिपम् ॥ ३.६२.१२ ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਕਾਇਰਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ। ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਜਨਕ ਨੂੰ (ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਾਂ)।
3.62.13
कुशलं परिपृच्छन्तं कथं शक्ष्ये निरीक्षितुम्।
विदेहराजो नूनं मां दृष्ट्वा विरहितं तया ॥ ३.६२.१३ ॥
ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਾਂਗਾ? ਵਿਦੇਹ ਰਾਜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ।
3.62.14
सुताविनाशसंतप्तो मोहस्य वशमेष्यति।
अथवा न गमिष्यामि पुरीं भरतपालिताम् ॥ ३.६२.१४ ॥
ਧੀ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੋਹ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਜਾਣਗੇ। ਜਾਂ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.62.15
स्वर्गोऽपि हि तया हीनः शून्य एव मतो मम।
तन्मामुत्सृज्य हि वने गच्छायोध्यापुरीं शुभाम् ॥ ३.६२.१५ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵਰਗ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਓ।
3.62.16
न त्वहं तां विना सीतां जीवेयं हि कथंचन।
गाढमाश्लिष्य भरतो वाच्यो मद्वचनात् त्वया ॥ ३.६२.१६ ॥
ਪਰ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਆਖਣਾ।
3.62.17
अनुज्ञातोऽसि रामेण पालयेति वसुंधराम्।
अम्बा च मम कैकेयी सुमित्रा च त्वया विभो ॥ ३.६२.१७ ॥
'ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ' ਇਹ ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਸਮਰੱਥ, ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ।
3.62.18
कौसल्या च यथान्यायमभिवाद्या ममाज्ञया।
रक्षणीया प्रयत्नेन भवता सूक्तचारिणा ॥ ३.६२.१८ ॥
ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ। ਸਦਾਚਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ।
3.62.19
सीतायाश्च विनाशोऽयं मम चामित्रसूदन।
विस्तरेण जनन्या मे विनिवेद्यस्त्वया भवेत् ॥ ३.६२.१९ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀਂ।
3.62.20
वनमुपगम्य तया विना सुकेश्या।
भयविकलमुखस्तु लक्ष्मणोऽपि
व्यथितमना भृशमातुरो बभूव ॥ ३.६२.२० ॥
ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਤੇ ਅਤਿ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।