ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.63.1
स राजपुत्रः प्रियया विहीनः
शोकेन मोहेन च पीड्यमानः।
विषादयन् भ्रातरमार्तरूपो
भूयो विषादं प्रविवेश तीव्रम् ॥ ३.६३.१ ॥
ಪ್ರಿಯಳಿಂದ ವಿಯೋಗಗೊಂಡ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು, ಶೋಕ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ದುಃಖಿತ ರೂಪದಿಂದ ತಮ್ಮನನ್ನೂ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ತೀವ್ರ ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
3.63.2
स लक्ष्मणं शोकवशाभिपन्नं
शोके निमग्नो विपुले तु रामः।
उवाच वाक्यं व्यसनानुरूप-
मुष्णं विनिःश्वस्य रुदन् सशोकम् ॥ ३.६३.२ ॥
ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಳವಾದ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ರಾಮನು ಆ ಆಪತ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು; ಬಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ.
3.63.3
न मद्विधो दुष्कृतकर्मकारी
मन्ये द्वितीयोऽस्ति वसुंधरायाम्।
शोकानुशोको हि परम्पराया
मामेति भिन्दन् हृदयं मनश्च ॥ ३.६३.३ ॥
ನನ್ನಂತೆ ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶೋಕದ ಮೇಲೆ ಶೋಕ ಎಂಬ ಪರಂಪರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೀಗೆ ಸೀಳುತ್ತಿದೆ.
3.63.4
पूर्वं मया नूनमभीप्सितानि
पापानि कर्माण्यसकृत्कृतानि।
तत्रायमद्यापतितो विपाको
दुःखेन दुःखं यदहं विशामि ॥ ३.६३.४ ॥
ಹಿಂದೆ ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆಸೆಯಿಂದ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಆ ಪಕ್ವ ಫಲ ಇಂದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದೆ; ಅದರಿಂದಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.63.5
राज्यप्रणाशः स्वजनैर्वियोगः
पितुर्विनाशो जननीवियोगः।
सर्वाणि मे लक्ष्मण शोकवेग-
मापूरयन्ति प्रविचिन्तितानि ॥ ३.६३.५ ॥
ರಾಜ್ಯನಾಶ, ಆಪ್ತರಿಂದ ವಿಯೋಗ, ತಂದೆಯ ಮರಣ, ತಾಯಿಯಿಂದ ವಿಯೋಗ — ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಶೋಕದ ವೇಗವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿವೆ.
3.63.6
सर्वं तु दुःखं मम लक्ष्मणेदं
शान्तं शरीरे वनमेत्य क्लेशम्।
सीतावियोगात् पुनरप्युदीर्णं
काष्ठैरिवाग्निः सहसोपदीप्तः ॥ ३.६३.६ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದು ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಂಕಟ, ಸೀತೆಯ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಉರಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ.
3.63.7
सा नूनमार्या मम राक्षसेन
ह्यभ्याहृता खं समुपेत्य भीरुः।
अपस्वरं सुस्वरविप्रलापा
भयेन विक्रन्दितवत्यभीक्ष्णम् ॥ ३.६३.७ ॥
ಆ ಆರ್ಯೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿರಬೇಕು; ಭಯದಿಂದ ಸಿಹಿ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತ, ಪದೇ ಪದೇ ಕಠೋರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗಿರಬೇಕು.
3.63.8
तौ लोहितस्य प्रियदर्शनस्य
सदोचितावुत्तमचन्दनस्य।
वृत्तौ स्तनौ शोणितपङ्कदिग्धौ
नूनं प्रियाया मम नाभिपातः ॥ ३.६३.८ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮ ಚಂದನದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಕೆಂಪಾಗಿ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಎರಡು, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯ ದುಂಡನೆಯ ಸ್ತನಗಳು ರಕ್ತದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರಬೇಕು.
3.63.9
तच्छ्लक्ष्णसुव्यक्तमृदुप्रलापं
तस्या मुखं कुञ्चितकेशभारम्।
रक्षोवशं नूनमुपागताया
न भ्राजते राहुमुखे यथेन्दुः ॥ ३.६३.९ ॥
ಅವಳ ಆ ಮೃದು, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಸೌಮ್ಯ ವಿಲಾಪದ ಮುಖ, ಗುಂಗುರು ಕೂದಲ ಭಾರದೊಂದಿಗೆ, ರಾಕ್ಷಸನ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಅವಳದು ಈಗ ರಾಹುವಿನ ಬಾಯಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
3.63.10
तां हारपाशस्य सदोचितान्तां
ग्रीवां प्रियाया मम सुव्रतायाः।
रक्षांसि नूनं परिपीतवन्ति
शून्ये हि भित्त्वा रुधिराशनानि ॥ ३.६३.१० ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ, ಸುವ್ರತೆಯ ಆ ಕೊರಳು, ಸದಾ ಹಾರದ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ರಾಕ್ಷಸರು ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಸೀಳಿ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವವರಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕುಡಿದುಬಿಟ್ಟಿರಬೇಕು.
3.63.11
मया विहीना विजने वने सा
रक्षोभिराहृत्य विकृष्यमाणा।
नूनं विनादं कुररीव दीना
सा मुक्तवत्यायतकान्तनेत्रा ॥ ३.६३.११ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಅಗಲಿ ನಿರ್ಜನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಆಕೆ, ಕುರರಿ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ದೀನಳಾಗಿ ಕೂಗಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು; ದೀರ್ಘವಾದ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆಕೆ.
3.63.12
अस्मिन् मया सार्धमुदारशीला
शिलातले पूर्वमुपोपविष्टा।
कान्तस्मिता लक्ष्मण जातहासा
त्वामाह सीता बहुवाक्यजातम् ॥ ३.६३.१२ ॥
ಈ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಉದಾರಸ್ವಭಾವದ ಸೀತೆ, ಓ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸುಂದರ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ, ನಗುತ್ತ ನಿನಗೆ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.63.13
गोदावरीयं सरितां वरिष्ठा
प्रिया प्रियाया मम नित्यकालम्।
अप्यत्र गच्छेदिति चिन्तयामि
नैकाकिनी याति हि सा कदाचित् ॥ ३.६३.१३ ॥
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಈ ಗೋದಾವರಿ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಿಯವಾದುದು. ಆಕೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಆಕೆ ಎಂದೂ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.63.14
पद्मानना पद्मपलाशनेत्रा
पद्मानि वानेतुमभिप्रयाता।
तदप्ययुक्तं नहि सा कदाचि-
न्मया विना गच्छति पङ्कजानि ॥ ३.६३.१४ ॥
ಕಮಲಮುಖಿ, ಕಮಲದಳದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆಕೆ ಕಮಲಗಳನ್ನು ತರಲು ಹೊರಟಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಮಲಗಳ ಬಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.63.15
कामं त्विदं पुष्पितवृक्षषण्डं
नानाविधैः पक्षिगणैरुपेतम्।
वनं प्रयाता नु तदप्ययुक्त-
मेकाकिनी सातिबिभेति भीरुः ॥ ३.६३.१५ ॥
ಈ ಕಾಡು ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನಾನಾ ವಿಧದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಈ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ, ಏಕಾಂಗಿಯಾದ ಆ ಹೆದರಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದವಳು ಬಹಳ ಭಯಪಡುತ್ತಾಳೆ.
3.63.16
आदित्य भो लोककृताकृतज्ञ
लोकस्य सत्यानृतकर्मसाक्षिन्।
मम प्रिया सा क्व गता हृता वा
शंसस्व मे शोकहतस्य सर्वम् ॥ ३.६३.१६ ॥
ಓ ಸೂರ್ಯನೇ! ಲೋಕಗಳ ಕೃತಾಕೃತಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನೇ, ಲೋಕದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವನೇ! ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು, ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರೇ? ಶೋಕದಿಂದ ಹತನಾದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು.
3.63.17
लोकेषु सर्वेषु न नास्ति किंचिद्
यत् ते न नित्यं विदितं भवेत् तत्।
शंसस्व वायो कुलपालिनीं तां
मृता हृता वा पथि वर्तते वा ॥ ३.६३.१७ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯದ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಓ ವಾಯುವೇ! ಕುಲವನ್ನು ಕಾಯುವ ಅವಳ ಕುರಿತು ಹೇಳು: ಅವಳು ಸತ್ತಳೇ, ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳೇ, ಅಥವಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆಯೇ?
3.63.18
इतीव तं शोकविधेयदेहं
रामं विसंज्ञं विलपन्तमेव।
उवाच सौमित्रिरदीनसत्त्वो
न्याय्ये स्थितः कालयुतं च वाक्यम् ॥ ३.६३.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಶೋಕದಿಂದ ದೇಹ ಕುಗ್ಗಿ, ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ, ದೀನವಲ್ಲದ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಕಾಲೋಚಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
3.63.19
शोकं विसृज्याद्य धृतिं भजस्व
सोत्साहता चास्तु विमार्गणेऽस्याः।
उत्साहवन्तो हि नरा न लोके
सीदन्ति कर्मस्वतिदुष्करेषु ॥ ३.६३.१९ ॥
ಈಗ ಶೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿ; ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಇರಲಿ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯರು ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.63.20
इतीव सौमित्रिमुदग्रपौरुषं
ब्रुवन्तमार्तो रघुवंशवर्धनः।
न चिन्तयामास धृतिं विमुक्तवान्
पुनश्च दुःखं महदभ्युपागमत् ॥ ३.६३.२० ॥
ಹೀಗೆ ಉನ್ನತ ಪೌರುಷವುಳ್ಳ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ರಘುವಂಶವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಆರ್ತನಾದ ರಾಮನು ಅದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ; ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು, ಮತ್ತೆ ಮಹಾದುಃಖ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.