รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.63.1
स राजपुत्रः प्रियया विहीनः
शोकेन मोहेन च पीड्यमानः।
विषादयन् भ्रातरमार्तरूपो
भूयो विषादं प्रविवेश तीव्रम् ॥ ३.६३.१ ॥
พระราชโอรสผู้สูญเสียผู้เป็นที่รัก ถูกความโศกและความหลงทรมาน ทำให้พระอนุชาเศร้าเสียใจด้วยท่าทางน่าสงสาร แล้วก็จมลงสู่ความทุกข์ระทมอย่างแรงกล้าอีกครั้ง
3.63.2
स लक्ष्मणं शोकवशाभिपन्नं
शोके निमग्नो विपुले तु रामः।
उवाच वाक्यं व्यसनानुरूप-
मुष्णं विनिःश्वस्य रुदन् सशोकम् ॥ ३.६३.२ ॥
เมื่อเห็นพระลักษมณ์ถูกความโศกครอบงำ พระรามผู้จมอยู่ในความทุกข์อันลึกซึ้ง ตรัสถ้อยคำที่เหมาะกับความวิบัติครั้งนี้ ถอนพระทัยร้อนรนและร่ำไห้ด้วยความโศกเศร้า
3.63.3
न मद्विधो दुष्कृतकर्मकारी
मन्ये द्वितीयोऽस्ति वसुंधरायाम्।
शोकानुशोको हि परम्पराया
मामेति भिन्दन् हृदयं मनश्च ॥ ३.६३.३ ॥
ข้าพเจ้าคิดว่าบนแผ่นดินนี้ไม่มีผู้ใดที่ได้กระทำกรรมชั่วเหมือนข้าพเจ้าอีกแล้ว ความโศกซ้อนความโศกนี้เสียดแทงหัวใจและจิตใจของข้าพเจ้า
3.63.4
पूर्वं मया नूनमभीप्सितानि
पापानि कर्माण्यसकृत्कृतानि।
तत्रायमद्यापतितो विपाको
दुःखेन दुःखं यदहं विशामि ॥ ३.६३.४ ॥
แน่นอนว่าในอดีตข้าพเจ้าได้กระทำบาปกรรมที่ตนปรารถนาซ้ำแล้วซ้ำเล่า บัดนี้ผลแห่งกรรมนั้นสุกงอมตกลงมาถึงข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงต้องเข้าสู่ทุกข์แล้วทุกข์เล่า
3.63.5
राज्यप्रणाशः स्वजनैर्वियोगः
पितुर्विनाशो जननीवियोगः।
सर्वाणि मे लक्ष्मण शोकवेग-
मापूरयन्ति प्रविचिन्तितानि ॥ ३.६३.५ ॥
การสูญเสียราชอาณาจักร การพลัดพรากจากญาติ การสิ้นชีวิตของพระบิดา การพลัดพรากจากพระมารดา ข้าแต่พระลักษมณ์ ความคิดทั้งหมดที่ข้าพเจ้าครุ่นคิดนี้ ล้วนเพิ่มพูนกระแสแห่งความโศกของข้าพเจ้า
3.63.6
सर्वं तु दुःखं मम लक्ष्मणेदं
शान्तं शरीरे वनमेत्य क्लेशम्।
सीतावियोगात् पुनरप्युदीर्णं
काष्ठैरिवाग्निः सहसोपदीप्तः ॥ ३.६३.६ ॥
ข้าแต่พระลักษมณ์ ทุกข์ทั้งปวงนี้ที่เคยสงบอยู่ในกายของข้าพเจ้าตั้งแต่มาถึงป่า บัดนี้ได้ลุกโพลงขึ้นอีกเพราะการพลัดพรากจากสีดา เหมือนไฟที่ลุกขึ้นโดยฉับพลันเมื่อใส่ฟืน
3.63.7
सा नूनमार्या मम राक्षसेन
ह्यभ्याहृता खं समुपेत्य भीरुः।
अपस्वरं सुस्वरविप्रलापा
भयेन विक्रन्दितवत्यभीक्ष्णम् ॥ ३.६३.७ ॥
นางสีดาผู้สูงศักดิ์และขี้กลัวนั้น คงถูกรากษสลักพาไปทางอากาศเป็นแน่ นางคร่ำครวญด้วยเสียงอันไพเราะ และคงร้องเสียงแหลมด้วยความหวาดกลัวซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.63.8
तौ लोहितस्य प्रियदर्शनस्य
सदोचितावुत्तमचन्दनस्य।
वृत्तौ स्तनौ शोणितपङ्कदिग्धौ
नूनं प्रियाया मम नाभिपातः ॥ ३.६३.८ ॥
ทรวงอกคู่นั้นของนางที่รักของข้าพเจ้า ซึ่งเคยประดับด้วยจันทน์หอมชั้นเลิศอยู่เสมอ กลมงามและมีสีแดงน่ารัก คงตกลงกับพื้นเปรอะเปื้อนไปด้วยโคลนเลือดเป็นแน่
3.63.9
तच्छ्लक्ष्णसुव्यक्तमृदुप्रलापं
तस्या मुखं कुञ्चितकेशभारम्।
रक्षोवशं नूनमुपागताया
न भ्राजते राहुमुखे यथेन्दुः ॥ ३.६३.९ ॥
ใบหน้านั้นของนาง ซึ่งเคยเปล่งเสียงคร่ำครวญอันอ่อนโยน ชัดถ้อยและนุ่มนวล และมีเรือนผมหยิกงอทิ้งลงมา บัดนี้คงไม่ผ่องใสอีกแล้ว เพราะต้องตกอยู่ในอำนาจของรากษส เหมือนพระจันทร์ที่ไม่ส่องแสงในปากของพระราหู
3.63.10
तां हारपाशस्य सदोचितान्तां
ग्रीवां प्रियाया मम सुव्रतायाः।
रक्षांसि नूनं परिपीतवन्ति
शून्ये हि भित्त्वा रुधिराशनानि ॥ ३.६३.१० ॥
ลำคอนั้นของนางที่รักของข้าพเจ้า ผู้มีวัตรอันดีงาม ซึ่งสมควรกับการคล้องด้วยพวงมาลัยอยู่เสมอ บัดนี้รากษสทั้งหลายคงดื่มกินจนหมดสิ้นเป็นแน่ เพราะพวกมันผ่าท้องฟ้าว่างเปล่าและกินโลหิตเป็นอาหาร
3.63.11
मया विहीना विजने वने सा
रक्षोभिराहृत्य विकृष्यमाणा।
नूनं विनादं कुररीव दीना
सा मुक्तवत्यायतकान्तनेत्रा ॥ ३.६३.११ ॥
นางสีดาผู้น่าสงสาร พลัดพรากจากข้าพเจ้า ถูกรากษสฉุดคร่าลากไปในป่าที่เปลี่ยวร้าง นางผู้มีดวงตายาวงามน่ารัก คงร้องคร่ำครวญดังดั่งนกกุรรี เป็นแน่
3.63.12
अस्मिन् मया सार्धमुदारशीला
शिलातले पूर्वमुपोपविष्टा।
कान्तस्मिता लक्ष्मण जातहासा
त्वामाह सीता बहुवाक्यजातम् ॥ ३.६३.१२ ॥
ข้าแต่พระลักษมณ์ นางสีดาผู้มีจิตใจสูงส่ง เคยนั่งอยู่บนแผ่นศิลานี้เคียงข้างข้าพเจ้าในกาลก่อน ยิ้มงามและหัวเราะ นางได้ตรัสถ้อยคำมากมายกับท่าน
3.63.13
गोदावरीयं सरितां वरिष्ठा
प्रिया प्रियाया मम नित्यकालम्।
अप्यत्र गच्छेदिति चिन्तयामि
नैकाकिनी याति हि सा कदाचित् ॥ ३.६३.१३ ॥
แม่น้ำโคทาวารีนี้ ประเสริฐที่สุดในบรรดาแม่น้ำ เป็นที่รักของนางที่ข้าพเจ้ารักตลอดกาล ข้าพเจ้าคิดว่าบางทีนางอาจมาที่นี่ แต่นางไม่เคยไปไหนเพียงลำพังเลย
3.63.14
पद्मानना पद्मपलाशनेत्रा
पद्मानि वानेतुमभिप्रयाता।
तदप्ययुक्तं नहि सा कदाचि-
न्मया विना गच्छति पङ्कजानि ॥ ३.६३.१४ ॥
นางมีใบหน้าดุจดอกบัว มีดวงตาดุจกลีบบัว อาจออกไปเพื่อเก็บดอกบัว แต่แม้กระนั้นก็ไม่สมควร เพราะนางไม่เคยไปหาดอกบัวโดยปราศจากข้าพเจ้าเลย
3.63.15
कामं त्विदं पुष्पितवृक्षषण्डं
नानाविधैः पक्षिगणैरुपेतम्।
वनं प्रयाता नु तदप्ययुक्त-
मेकाकिनी सातिबिभेति भीरुः ॥ ३.६३.१५ ॥
ป่านี้เต็มไปด้วยต้นไม้ที่ออกดอกและมีฝูงนกหลากชนิด อาจเป็นที่ที่นางไปก็ได้ แต่แม้กระนั้นก็ไม่สมควร เพราะนางผู้ขี้กลัวนั้นอยู่คนเดียวย่อมหวาดกลัวยิ่งนัก
3.63.16
आदित्य भो लोककृताकृतज्ञ
लोकस्य सत्यानृतकर्मसाक्षिन्।
मम प्रिया सा क्व गता हृता वा
शंसस्व मे शोकहतस्य सर्वम् ॥ ३.६३.१६ ॥
ข้าแต่พระอาทิตย์ ผู้รู้ว่าโลกได้ทำและไม่ได้ทำสิ่งใดบ้าง ผู้เป็นพยานแห่งกรรมจริงและกรรมเท็จของโลก นางที่รักของข้าพเจ้าไปอยู่ที่ไหน หรือถูกพาตัวไปแล้ว ขอทรงบอกข้าพเจ้าทั้งหมด ข้าพเจ้าผู้ถูกความโศกทำให้ล้มลงแล้ว
3.63.17
लोकेषु सर्वेषु न नास्ति किंचिद्
यत् ते न नित्यं विदितं भवेत् तत्।
शंसस्व वायो कुलपालिनीं तां
मृता हृता वा पथि वर्तते वा ॥ ३.६३.१७ ॥
ในบรรดาโลกทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดที่ท่านจะไม่รู้อยู่เป็นนิตย์ ข้าแต่พระวายุ ขอทรงบอกข้าพเจ้าถึงนางผู้คุ้มครองวงศ์ตระกูลนั้น ว่านางตายไปแล้ว หรือถูกพาตัวไป หรือยังอยู่บนหนทาง
3.63.18
इतीव तं शोकविधेयदेहं
रामं विसंज्ञं विलपन्तमेव।
उवाच सौमित्रिरदीनसत्त्वो
न्याय्ये स्थितः कालयुतं च वाक्यम् ॥ ३.६३.१८ ॥
ขณะที่พระรามผู้มีร่างกายถูกความโศกบีบคั้น ทรงคร่ำครวญจนหมดสติอยู่เช่นนั้น พระสุมิตราบุตร คือพระลักษมณ์ ผู้มีจิตใจไม่ท้อถอยและตั้งมั่นในความชอบธรรม ได้กล่าวถ้อยคำที่เหมาะกับเวลานั้น
3.63.19
शोकं विसृज्याद्य धृतिं भजस्व
सोत्साहता चास्तु विमार्गणेऽस्याः।
उत्साहवन्तो हि नरा न लोके
सीदन्ति कर्मस्वतिदुष्करेषु ॥ ३.६३.१९ ॥
บัดนี้จงละทิ้งความโศก และตั้งมั่นในความอดทน ขอให้มีความเพียรในการค้นหานางด้วย เพราะในโลกนี้ ผู้มีความเพียรย่อมไม่ท้อถอยในกิจการที่ยากที่สุด
3.63.20
इतीव सौमित्रिमुदग्रपौरुषं
ब्रुवन्तमार्तो रघुवंशवर्धनः।
न चिन्तयामास धृतिं विमुक्तवान्
पुनश्च दुःखं महदभ्युपागमत् ॥ ३.६३.२० ॥
ขณะที่พระสุมิตราบุตรผู้มีความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ตรัสเช่นนั้น พระรามผู้เป็นความรุ่งเรืองของวงศ์รฆุ ทรงทุกข์ระทมมิได้ทรงพิจารณาถ้อยคำนั้น ทรงปล่อยความมั่นคงของพระทัยไป และความทุกข์อันใหญ่หลวงก็กลับมาถึงพระองค์อีกครั้ง