Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.64.1
स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्।
शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम् ॥ ३.६४.१ ॥
Afligido, con voz dolorida, habló a Lakṣmaṇa: "Lakṣmaṇa, ve rápido al río Godāvarī y averigua."
3.64.2
अपि गोदावरीं सीता पद्मान्यानयितुं गता।
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः पुनरेव हि ॥ ३.६४.२ ॥
Quizás Sītā ha ido al Godāvarī a buscar loto. Así le habló Rāma, y Lakṣmaṇa volvió a partir.
3.64.3
नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः।
तां लक्ष्मणस्तीर्थवतीं विचित्वा राममब्रवीत् ॥ ३.६४.३ ॥
Lakṣmaṇa, de paso veloz, fue al hermoso río Godāvarī, y tras buscar en aquel río rico en vados sagrados, habló a Rāma.
3.64.4
नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे।
कं नु सा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी ॥ ३.६४.४ ॥
No la veo en los vados, y no oye cuando la llamo. ¿A qué tierra habrá ido Vaidehī, destructora de los pesares?
3.64.5
नहि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संतापमोहितः ॥ ३.६४.५ ॥
Oh Rāma, no sé dónde está aquella de cintura esbelta. Al oír las palabras de Lakṣmaṇa, el afligido Rāma quedó aturdido por la angustia.
3.64.6
रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्।
स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत् ॥ ३.६४.६ ॥
Rāma mismo se dirigió al río Godāvarī. Al llegar allí, Rāma dijo: "¿Dónde está Sītā?"
3.64.7
भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामपि।
न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी ॥ ३.६४.७ ॥
Aunque el señor de los rākṣasas, digno de muerte, la había raptado, los seres y el río Godāvarī no le dijeron nada a Rāma sobre ella.
3.64.8
ततः प्रचोदिता भूतैः शंस चास्मै प्रियामिति।
न च सा ह्यवदत् सीतां पृष्टा रामेण शोचता ॥ ३.६४.८ ॥
Aunque los seres la instaron a decirle: "Aquí está tu amada", y aunque Rāma, afligido, preguntó, aquel río nada dijo de Sītā.
3.64.9
रावणस्य च तद्रूपं कर्मापि च दुरात्मनः।
ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ह ॥ ३.६४.९ ॥
Recordando la figura de Rāvaṇa y la acción de aquel malvado, por temor aquel río no habló de Vaidehī.
3.64.10
निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः।
उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः ॥ ३.६४.१० ॥
Desesperanzado de ver a Sītā por medio de aquel río, Rāma, consumido por el anhelo de verla, habló a Saumitri.
3.64.11
एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रतिभाषते।
किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः ॥ ३.६४.११ ॥
Gentil Lakṣmaṇa, esta Godāvarī no responde nada. Lakṣmaṇa, al encontrarme con Janaka, ¿qué palabra le diré?
3.64.12
मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्।
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः ॥ ३.६४.१२ ॥
Sin Vaidehī, ¿qué diré a aquella madre que me verá, privado de reino, viviendo en el bosque de frutos silvestres?
3.64.13
सर्वं व्यपानयच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता।
ज्ञातिवर्गविहीनस्य वैदेहीमप्यपश्यतः ॥ ३.६४.१३ ॥
Aunque aparto todo dolor, ¿adónde se fue Vaidehī? Privado de mis parientes, ni siquiera veo a Vaidehī.
3.64.14
मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः।
मन्दाकिनीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ३.६४.१४ ॥
Creo que mis noches serán largas mientras velo: el Mandākinī, este Janasthāna y esta montaña Prasravaṇa.
3.64.15
सर्वाण्यनुचरिष्यामि यदि सीता हि लभ्यते।
एते महामृगा वीर मामीक्षन्ते पुनः पुनः ॥ ३.६४.१५ ॥
Si se puede encontrar a Sītā, la buscaré por todas partes. Oh héroe, estos grandes ciervos me miran una y otra vez.
3.64.16
वक्तुकामा इह हि मे इङ्गितान्युपलक्षये।
तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह ॥ ३.६४.१६ ॥
Parecen querer hablarme; percibo sus gestos. Al verlos, Rāghava, tigre entre los hombres, respondió.
3.64.17
क्व सीतेति निरीक्षन् वै बाष्पसंरुद्धया गिरा।
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगाः सहसोत्थिताः ॥ ३.६४.१७ ॥
Mirando alrededor, con la voz quebrada por las lágrimas, exclamó: '¿Dónde está Sītā?' Así interpelados por el rey de los hombres, los ciervos se levantaron de repente.
3.64.18
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे दर्शयन्तो नभःस्थलम्।
मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामभ्यपद्यत ॥ ३.६४.१८ ॥
Todos, vueltos hacia el sur, señalaban el cielo mostrando la dirección que había tomado la raptada Maithilī.
3.64.19
तेन मार्गेण गच्छन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्।
येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः ॥ ३.६४.१९ ॥
Por aquel mismo camino iban, mirando al señor de los hombres, y miraban el sendero y la tierra que los ciervos observaban.
3.64.20
पुनर्नदन्तो गच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः।
तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम् ॥ ३.६४.२० ॥
Notados por Lakṣmaṇa, los ciervos seguían avanzando, rugiendo de nuevo; él comprendió todo el sentido de sus voces y su ademán.
3.64.21
उवाच लक्ष्मणो धीमान् ज्येष्ठं भ्रातरमार्तवत्।
क्व सीतेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः ॥ ३.६४.२१ ॥
El sabio Lakṣmaṇa dijo, como afligido, a su hermano mayor: "Así como preguntaste '¿Dónde está Sītā?', así éstos se han levantado de repente."
3.64.22
दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः।
साधु गच्छावहे देव दिशमेतां च नैर्ऋतीम् ॥ ३.६४.२२ ॥
Los ciervos señalan la tierra y la dirección sur. Señor, vayamos bien hacia esta dirección suroeste (nairṛti).
3.64.23
यदि तस्यागमः कश्चिदार्या वा साथ लक्ष्यते।
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम् ॥ ३.६४.२३ ॥
Si alguna huella suya, o la noble dama misma, se percibe — "muy bien", dijo Rāma, descendiente de Kakutstha, y partió hacia la dirección sur.
3.64.24
लक्ष्मणानुगतः श्रीमान् वीक्षमाणो वसुंधराम्।
एवं सम्भाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ ॥ ३.६४.२४ ॥
Seguido por Lakṣmaṇa, el glorioso Rāma avanzaba mirando la tierra; así los dos hermanos iban conversando entre sí.
3.64.25
वसुंधरायां पतितपुष्पमार्गमपश्यताम्।
पुष्पवृष्टिं निपतितां दृष्ट्वा रामो महीतले ॥ ३.६४.२५ ॥
Ambos vieron un camino cubierto de flores caídas sobre la tierra. Al ver la lluvia de flores caída en el suelo, Rāma
3.64.26
उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः।
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण ॥ ३.६४.२६ ॥
El héroe Rāma, afligido, habló con palabras dolorosas a Lakṣmaṇa: "Lakṣmaṇa, reconozco estas flores que yacen aquí."
3.64.27
अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने।
मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी ॥ ३.६४.२७ ॥
Estas son las flores que entrelacé en el bosque y entregué a Vaidehī (Sītā). Creo que el sol, el viento y la gloriosa tierra las protegen.
3.64.28
अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम्।
एवमुक्त्वा महाबाहुर्लक्ष्मणं पुरुषर्षभम् ॥ ३.६४.२८ ॥
"Ellos guardan las flores, haciendo lo que me es querido." Habiendo dicho esto, Rāma de grandes brazos, el mejor de los hombres, dijo a Lakṣmaṇa
3.64.29
उवाच रामो धर्मात्मा गिरिं प्रस्रवणाकुलम्।
कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी ॥ ३.६४.२९ ॥
Rāma, de alma justa, habló a la montaña llena de arroyos: "Señor de las montañas, ¿acaso la has visto, la de belleza en cada miembro?"
3.64.30
रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया।
क्रुद्धोऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.६४.३० ॥
"Oh hermosa, en esta encantadora región del bosque estás separada de mí." Allí, airado, habló a aquella montaña como un león habla a un pequeño ciervo.
3.64.31
तां हेमवर्णां हेमाङ्गीं सीतां दर्शय पर्वत।
यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम् ॥ ३.६४.३१ ॥
¡Oh montaña, muéstrame a aquella Sītā, de color dorado y cuerpo dorado, antes de que destruya todas tus cumbres!
3.64.32
एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति।
दर्शयन्निव तां सीतां नादर्शयत राघवे ॥ ३.६४.३२ ॥
Así interpelado por Rāma, el monte, como si mostrara a Maithilī, no se la mostró al Rāghava.
3.64.33
ततो दाशरथी राम उवाच च शिलोच्चयम्।
मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि ॥ ३.६४.३३ ॥
Entonces Rāma, hijo de Daśaratha, dijo al montón de rocas: Quemado por el fuego de mis flechas, quedarás reducido a cenizas.
3.64.34
असेव्यः सर्वतश्चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः।
इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.६४.३४ ॥
Lakṣmaṇa, esta montaña es inaccesible por todos lados, sin hierba, árboles ni brotes; hoy secaré o bien a ella o a este río.
3.64.35
यदि नाख्याति मे सीतामद्य चन्द्रनिभाननाम्।
एवं प्ररुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा ॥ ३.६४.३५ ॥
Si hoy no me habla de Sītā, de rostro de luna, Rāma, así enfurecido, parecía querer quemarla con la mirada.
3.64.36
ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत्।
त्रस्ताया रामकांक्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः ॥ ३.६४.३६ ॥
Vio en el suelo una gran huella de un rākṣasa, y las señales de Sītā asustada, que anhelaba a Rāma, corriendo aquí y allá.
3.64.37
राक्षसेनानुसृप्ताया वैदेह्याश्च पदानि तु।
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च ॥ ३.६४.३७ ॥
Al ver las huellas de Vaidehī, perseguida por el rākṣasa, y las huellas del rākṣasa, Rāma habló.
3.64.38
भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम्।
सम्भ्रान्तहृदयो रामः शशंस भ्रातरं प्रियम् ॥ ३.६४.३८ ॥
Al ver el arco roto, el carcaj y el carro esparcido en muchos pedazos, Rāma, con el corazón turbado, habló a su querido hermano.
3.64.39
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या कीर्णाः कनकबिन्दवः।
भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च ॥ ३.६४.३९ ॥
Mira, Lakṣmaṇa: las gotas de oro de los adornos de Vaidehī están esparcidas, oh hijo de Sumitrā, y también guirnaldas de diversas clases.
3.64.40
तप्तबिन्दुनिकाशैश्च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः।
आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम् ॥ ३.६४.४० ॥
Mira, oh hijo de Sumitrā, la tierra cubierta por todas partes de gotas brillantes como oro fundido y gotas de sangre.
3.64.41
मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः।
भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति ॥ ३.६४.४१ ॥
Creo, Lakṣmaṇa, que los rākṣasas, que toman cualquier forma a voluntad, han desgarrado a Vaidehī en pedazos y la han repartido, o la han devorado.
3.64.42
तस्या निमित्तं सीताया द्वयोर्विवदमानयोः।
बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोरिह ॥ ३.६४.४२ ॥
Por causa de ella, Sītā, se libró aquí un feroz combate, oh hijo de Sumitrā, entre los dos rākṣasas que disputaban.
3.64.43
मुक्तामणिचितं चेदं रमणीयं विभूषितम्।
धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद् धनुः ॥ ३.६४.४३ ॥
Este hermoso arco adornado, incrustado de perlas y gemas, yace caído en el suelo. Gentil amigo, ¿de quién es este gran arco roto?
3.64.44
राक्षसानामिदं वत्स सुराणामथवापि वा।
तरुणादित्यसंकाशं वैदूर्यगुलिकाचितम् ॥ ३.६४.४४ ॥
Querido, ¿esto es de los rākṣasas o de los dioses? Brilla como el sol naciente, incrustado con cuentas de lapislázuli.
3.64.45
विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम्।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ ३.६४.४५ ॥
¿De quién es esta armadura dorada, destrozada y caída en el suelo? ¿Y de quién es este parasol de cien varillas, adornado con guirnaldas divinas?
3.64.46
भग्नदण्डमिदं सौम्य भूमौ कस्य निपातितम्।
काञ्चनोरश्छदाश्चेमे पिशाचवदनाः खराः ॥ ३.६४.४६ ॥
Gentil amigo, ¿quién derribó en el suelo este carro de timón roto? Y ¿de quién son estos asnos con peto dorado y rostros de demonio?
3.64.47
भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे।
दीप्तपावकसंकाशो द्युतिमान् समरध्वजः ॥ ३.६४.४७ ॥
Terribles de forma y de cuerpo enorme, ¿por quién fueron muertos en la batalla? ¿Y de quién es este resplandeciente estandarte de batalla, como fuego ardiente?
3.64.48
अपविद्धश्च भग्नश्च कस्य साङ्ग्रामिको रथः।
रथाक्षमात्रा विशिखास्तपनीयविभूषणाः ॥ ३.६४.४८ ॥
¿De quién es este carro de guerra, arrojado y roto? ¿Y de quién son estas flechas, tan largas como el eje de un carro, adornadas con oro?
3.64.49
कस्येमे निहता बाणाः प्रकीर्णा घोरदर्शनाः।
शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण ॥ ३.६४.४९ ॥
Lakṣmaṇa, mira: ¿de quién son estas flechas terribles a la vista, esparcidas por el suelo? Y los dos carcajes llenos de flechas yacen destrozados.
3.64.50
प्रतोदाभीषुहस्तोऽयं कस्य वा सारथिर्हतः।
पदवी पुरुषस्यैषा व्यक्तं कस्यापि रक्षसः ॥ ३.६४.५० ॥
¿De quién es este auriga, muerto, con el aguijón y las riendas en la mano? Este es el rastro de un hombre, y claramente también de algún rākṣasa.
3.64.51
वैरं शतगुणं पश्य मम तैर्जीवितान्तकम्।
सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः ॥ ३.६४.५१ ॥
Mira cómo la enemistad hacia mí se ha multiplicado por cien, por parte de ellos, que quieren acabar con mi vida. Dulce compañero, son rākṣasas de corazón muy cruel, que toman la forma que quieren.
3.64.52
हृता मृता वा वैदेही भक्षिता वा तपस्विनी।
न धर्मस्त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने ॥ ३.६४.५२ ॥
Ya sea que Vaidehī Sītā haya sido arrebatada, o muerta, o devorada — ¡oh, mujer asceta! —, el dharma no protegió a Sītā mientras era llevada en el gran bosque.
3.64.53
भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण।
के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः ॥ ३.६४.५३ ॥
Lakṣmaṇa, aunque Vaidehī haya sido devorada o arrebatada, dulce compañero, ¿quiénes en el mundo son mis señores, capaces de hacer algo grato para mí?
3.64.54
कर्तारमपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम्।
अज्ञानादवमन्येरन् सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥ ३.६४.५४ ॥
Incluso al creador de los mundos, al héroe que conoce la compasión, Lakṣmaṇa, por ignorancia, todos los seres podrían despreciarlo.
3.64.55
मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम्।
निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः ॥ ३.६४.५५ ॥
Aunque estoy dedicado al bienestar de los mundos, soy suave, dominado a mí mismo y conocedor de la compasión, los señores de los treinta dioses seguramente me creen impotente.
3.64.56
मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण।
अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च ॥ ३.६४.५६ ॥
Lakṣmaṇa, mira: al llegar a mí, incluso la virtud se ha vuelto falta; hoy mismo se convertirá en la ruina de todos los seres y de los rākṣasas.
3.64.57
संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान् सूर्य इवोदितः।
संहृत्यैव गुणान् सर्वान् मम तेजः प्रकाशते ॥ ३.६४.५७ ॥
Como el gran sol se alza tras recoger la luz de la luna, así mi esplendor resplandece tras haber recogido todas mis cualidades.
3.64.58
नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।
किंनरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण ॥ ३.६४.५८ ॥
Lakṣmaṇa, ni yakṣas, ni gandharvas, ni piśācas, ni rākṣasas, ni kiṃnaras, ni humanos obtendrán felicidad.
3.64.59
ममास्त्रबाणसम्पूर्णमाकाशं पश्य लक्ष्मण।
असम्पातं करिष्यामि ह्यद्य त्रैलोक्यचारिणाम् ॥ ३.६४.५९ ॥
Lakṣmaṇa, mira el cielo lleno de mis armas y flechas; hoy mismo lo haré intransitable para quienes recorren los tres mundos.
3.64.60
संनिरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्।
विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम् ॥ ३.६४.६० ॥
El cielo, con su hueste de planetas detenida, la luna cubierta, el fuego y el viento completamente destruidos, envuelto en el brillo del sol.
3.64.61
विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्।
ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम् ॥ ३.६४.६१ ॥
Las cumbres de las montañas están trituradas, los lagos se están secando, los árboles, las enredaderas y los matorrales están destrozados, y los océanos han sido completamente destruidos.
3.64.62
त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा।
न ते कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः ॥ ३.६४.६२ ॥
Ataré los tres mundos con la obra del tiempo; esos señores no me devolverán a Sītā sana y salva.
3.64.63
अस्मिन् मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम्।
नाकाशमुत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥ ३.६४.६३ ॥
¡Oh Saumitri! En este mismo instante todos los seres verán mi valor; ¡oh Lakṣmaṇa!, ninguna criatura se elevará al cielo para escapar.
3.64.64
मम चापगुणोन्मुक्तैर्बाणजालैर्निरन्तरम्।
मर्दितं मम नाराचैर्ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम् ॥ ३.६४.६४ ॥
Aplastados por las redes continuas de flechas disparadas desde la cuerda de mi arco y por mis saetas de hierro, los ciervos y las aves quedarán dispersos y aturdidos.
3.64.65
समाकुलममर्यादं जगत् पश्याद्य लक्ष्मण।
आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकदुरावरैः ॥ ३.६४.६५ ॥
¡Oh Lakṣmaṇa!, contempla hoy cómo el mundo queda sumido en un caos sin límites, con flechas tensadas hasta la oreja que el mundo de los vivos no podrá detener.
3.64.66
करिष्ये मैथिलीहेतोरपिशाचमराक्षसम्।
मम रोषप्रयुक्तानां विशिखानां बलं सुराः ॥ ३.६४.६६ ॥
Por causa de Maithilī no perdonaré ni a los piśācas ni a los rākṣasas; ¡oh dioses!, contemplad el poder de las flechas lanzadas con mi ira.
3.64.67
द्रक्ष्यन्त्यद्य विमुक्तानाममर्षाद् दूरगामिनाम्।
नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः ॥ ३.६४.६७ ॥
Hoy verán, de las flechas lanzadas con ira que vuelan lejos, que ni dioses, ni daityas, ni piśācas, ni rākṣasas [escaparán].
3.64.68
भविष्यन्ति मम क्रोधात् त्रैलोक्ये विप्रणाशिते।
देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसामपि ॥ ३.६४.६८ ॥
Por mi ira, cuando los tres mundos sean devastados, los mundos de los dioses, dānavas y yakṣas, y también los de los rākṣasas, serán destruidos.
3.64.69
बहुधा निपतिष्यन्ति बाणौघैः शकलीकृताः।
निर्मर्यादानिमाँल्लोकान् करिष्याम्यद्य सायकैः ॥ ३.६४.६९ ॥
Cortados en pedazos por torrentes de flechas, caerán de muchas maneras. Hoy haré que estos mundos carezcan de orden con mis flechas.
3.64.70
हृतां मृतां वा सौमित्रे न दास्यन्ति ममेश्वराः।
तथारूपां हि वैदेहीं न दास्यन्ति यदि प्रियाम् ॥ ३.६४.७० ॥
Oh Saumitri, sea robada o muerta, mis señores (los dioses) no me la devolverán; si no devuelven a mi amada Vaidehī de tal forma, [así será].
3.64.71
नाशयामि जगत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्।
यावद् दर्शनमस्या वै तापयामि च सायकैः ॥ ३.६४.७१ ॥
Destruiré todo el mundo, los tres mundos con sus seres móviles e inmóviles; y mientras no la vea, los abrasaré con mis flechas.
3.64.72
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षः स्फुरमाणोष्ठसम्पुटः।
वल्कलाजिनमाबद्ध्य जटाभारमबन्धयत् ॥ ३.६४.७२ ॥
Habiendo dicho esto, con los ojos enrojecidos por la ira y los labios temblorosos, se ciñó las vestiduras de corteza y la piel de ciervo, y se recogió la carga de sus cabellos enmarañados.
3.64.73
तस्य क्रुद्धस्य रामस्य तथाभूतस्य धीमतः।
त्रिपुरं जघ्नुषः पूर्वं रुद्रस्येव बभौ तनुः ॥ ३.६४.७३ ॥
El cuerpo del sabio Rāma, airado y así transformado, resplandeció como el de Rudra cuando en otro tiempo destruyó las tres ciudades.
3.64.74
लक्ष्मणादथ चादाय रामो निष्पीड्य कार्मुकम्।
शरमादाय संदीप्तं घोरमाशीविषोपमम् ॥ ३.६४.७४ ॥
Entonces Rāma, tomando el arco de manos de Lakṣmaṇa y tensándolo con fuerza, tomó una flecha ardiente y terrible, semejante a una serpiente venenosa.
3.64.75
संदधे धनुषि श्रीमान् रामः परपुरञ्जयः।
युगान्ताग्निरिव क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६४.७५ ॥
El glorioso Rāma, conquistador de ciudades enemigas, colocó la flecha en el arco y, airado como el fuego del fin de una edad, pronunció estas palabras.
3.64.76
यथा जरा यथा मृत्युर्यथा कालो यथा विधिः।
नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण।
तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्योऽस्म्यसंशयम् ॥ ३.६४.७६ ॥
Así como la vejez, la muerte, el tiempo y el destino jamás son detenidos entre todos los seres, así, oh Lakṣmaṇa, yo, unido a la ira, sin duda no puedo ser contenido.
3.64.77
पुरेव मे चारुदतीमनिन्दितां
दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम्।
सदेवगन्धर्वमनुष्यपन्नगं
जगत् सशैलं परिवर्तयाम्यहम् ॥ ३.६४.७७ ॥
Si hoy no devuelven a Sītā, la maithilī de bellos dientes y sin tacha como antes, volcaré este mundo con sus dioses, gandharvas, humanos, serpientes y montañas.