വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 3.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.64.1
स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्।
शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम् ॥ ३.६४.१ ॥
അദ്ദേഹം ദുഃഖിതനായി, വിഷാദം നിറഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "ലക്ഷ്മണാ, വേഗം ഗോദാവരി നദിയിൽ ചെന്ന് അന്വേഷിച്ചു വരൂ."
3.64.2
अपि गोदावरीं सीता पद्मान्यानयितुं गता।
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः पुनरेव हि ॥ ३.६४.२ ॥
ഒരുപക്ഷേ സീത താമരപ്പൂക്കൾ കൊണ്ടുവരാൻ ഗോദാവരിയിൽ പോയിട്ടുണ്ടാകാം. രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു.
3.64.3
नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः।
तां लक्ष्मणस्तीर्थवतीं विचित्वा राममब्रवीत् ॥ ३.६४.३ ॥
വേഗത്തിൽ ചുവടുവെക്കുന്ന ലക്ഷ്മണൻ മനോഹരമായ ഗോദാവരി നദിയിലേക്ക് പോയി. തീർത്ഥങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ നദിയിൽ തിരഞ്ഞ ശേഷം അദ്ദേഹം രാമനോട് പറഞ്ഞു.
3.64.4
नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे।
कं नु सा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी ॥ ३.६४.४ ॥
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഞാൻ അവളെ കാണുന്നില്ല; ഞാൻ വിളിച്ചിട്ടും അവൾ കേൾക്കുന്നില്ല. ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്ന വൈദേഹി ഏത് ദേശത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു?
3.64.5
नहि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संतापमोहितः ॥ ३.६४.५ ॥
ഓ രാമാ, ആ മെലിഞ്ഞ അരക്കെട്ടുള്ളവൾ എവിടെയെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ദുഃഖത്താൽ രാമൻ മോഹിതനായി.
3.64.6
रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्।
स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत् ॥ ३.६४.६ ॥
രാമൻ തന്നെ ഗോദാവരി നദിയിലേക്ക് നടന്നു. അവിടെ എത്തിയ രാമൻ, "സീത എവിടെ?" എന്ന് ചോദിച്ചു.
3.64.7
भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामपि।
न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी ॥ ३.६४.७ ॥
വധാർഹനായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ അവളെ അപഹരിച്ചിട്ടും, ജീവികളും ഗോദാവരി നദിയും രാമനോട് അവളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞില്ല.
3.64.8
ततः प्रचोदिता भूतैः शंस चास्मै प्रियामिति।
न च सा ह्यवदत् सीतां पृष्टा रामेण शोचता ॥ ३.६४.८ ॥
പിന്നീട് ജീവികൾ പ്രേരിപ്പിച്ചിട്ടും, "ഇതാ നിന്റെ പ്രിയ" എന്ന് പറയണമെന്ന് ദുഃഖിതനായ രാമൻ ചോദിച്ചിട്ടും, ആ നദി സീതയെക്കുറിച്ച് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
3.64.9
रावणस्य च तद्रूपं कर्मापि च दुरात्मनः।
ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ह ॥ ३.६४.९ ॥
രാവണന്റെ ആ രൂപവും ആ ദുരാത്മാവിന്റെ കർമ്മവും ചിന്തിച്ച്, ഭയത്താൽ ആ നദി വൈദേഹിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞില്ല.
3.64.10
निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः।
उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः ॥ ३.६४.१० ॥
ആ നദിയിലൂടെ സീതയെ കാണാനുള്ള പ്രതീക്ഷ നിരാശയായി, സീതയെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ക്ഷീണിതനായ രാമൻ സൗമിത്രിയോട് പറഞ്ഞു.
3.64.11
एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रतिभाषते।
किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः ॥ ३.६४.११ ॥
സൗമ്യനായ ലക്ഷ്മണാ, ഈ ഗോദാവരി ഒന്നും മറുപടി പറയുന്നില്ല. ലക്ഷ്മണാ, ജനകനെ കണ്ടാൽ ഞാൻ എന്ത് പറയും?
3.64.12
मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्।
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः ॥ ३.६४.१२ ॥
വൈദേഹിയില്ലാതെ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് കാട്ടിൽ കാട്ടുഭക്ഷണം കഴിച്ച് ജീവിക്കുന്ന എന്നെ കാണുന്ന ആ അമ്മയോട് ഞാൻ എങ്ങനെ പറയും?
3.64.13
सर्वं व्यपानयच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता।
ज्ञातिवर्गविहीनस्य वैदेहीमप्यपश्यतः ॥ ३.६४.१३ ॥
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളെയും അകറ്റിയിട്ടും വൈദേഹി എവിടെ പോയി? ബന്ധുക്കളില്ലാത്ത എനിക്ക് വൈദേഹിയെയും കാണാനാകുന്നില്ല.
3.64.14
मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः।
मन्दाकिनीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ३.६४.१४ ॥
ഉണർന്നിരിക്കുന്ന എനിക്ക് രാത്രികൾ നീളുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മന്ദാകിനി, ഈ ജനസ്ഥാനം, ഈ പ്രസ്രവണ പർവതം.
3.64.15
सर्वाण्यनुचरिष्यामि यदि सीता हि लभ्यते।
एते महामृगा वीर मामीक्षन्ते पुनः पुनः ॥ ३.६४.१५ ॥
സീതയെ കണ്ടെത്താനായാൽ എല്ലായിടത്തും ഞാൻ അവളെ അന്വേഷിക്കും. വീരാ, ഈ വലിയ മാനുകൾ എന്നെത്തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കുന്നു.
3.64.16
वक्तुकामा इह हि मे इङ्गितान्युपलक्षये।
तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह ॥ ३.६४.१६ ॥
ഇവ എന്നോട് എന്തോ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതായി അവയുടെ ഭാവങ്ങൾ എനിക്ക് കാണാം. അവയെ കണ്ട് നരവ്യാഘ്രനായ രാഘവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.64.17
क्व सीतेति निरीक्षन् वै बाष्पसंरुद्धया गिरा।
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगाः सहसोत्थिताः ॥ ३.६४.१७ ॥
'സീത എവിടെ?' എന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ട്, കണ്ണീരിൽ ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ. നരേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മാനുകൾ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
3.64.18
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे दर्शयन्तो नभःस्थलम्।
मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामभ्यपद्यत ॥ ३.६४.१८ ॥
എല്ലാം തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, ആകാശത്തേക്ക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിക്കൊണ്ട്. അപഹരിക്കപ്പെട്ട മൈഥിലി പോയ ദിശ അവ കാണിച്ചു.
3.64.19
तेन मार्गेण गच्छन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्।
येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः ॥ ३.६४.१९ ॥
ആ വഴിയിലൂടെ പോകുമ്പോൾ ആ മൃഗങ്ങൾ നരാധിപനായ രാമനെ നോക്കി; ഏത് വഴിയും ഭൂമിയും അവ നോക്കിയോ അതും.
3.64.20
पुनर्नदन्तो गच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः।
तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम् ॥ ३.६४.२० ॥
ലക്ഷ്മണൻ ശ്രദ്ധിച്ച ആ മൃഗങ്ങൾ വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് പോകുന്നു; അവയുടെ വാക്കിന്റെ പൂർണ്ണാർത്ഥവും സൂചനയും അവൻ മനസ്സിലാക്കി.
3.64.21
उवाच लक्ष्मणो धीमान् ज्येष्ठं भ्रातरमार्तवत्।
क्व सीतेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः ॥ ३.६४.२१ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ലക്ഷ്മണൻ ദുഃഖിതനെപ്പോലെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: "സീത എവിടെ എന്ന് നീ ചോദിച്ചതുപോലെ, ഇവ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റിരിക്കുന്നു."
3.64.22
दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः।
साधु गच्छावहे देव दिशमेतां च नैर्ऋतीम् ॥ ३.६४.२२ ॥
ആ മൃഗങ്ങൾ ഭൂമിയും ദക്ഷിണദിശയും കാണിക്കുന്നു. ദേവാ, നമുക്ക് ഈ നൈർഋതി ദിശയിലേക്ക് ശരിയായി പോകാം.
3.64.23
यदि तस्यागमः कश्चिदार्या वा साथ लक्ष्यते।
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम् ॥ ३.६४.२३ ॥
അവളുടെ വല്ല അടയാളവും അല്ലെങ്കിൽ ആ ആര്യ തന്നെയും കാണുന്നുവെങ്കിൽ — "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞ് കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
3.64.24
लक्ष्मणानुगतः श्रीमान् वीक्षमाणो वसुंधराम्।
एवं सम्भाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ ॥ ३.६४.२४ ॥
ലക്ഷ്മണൻ പിന്തുടർന്ന ശ്രീമാനായ രാമൻ ഭൂമിയെ നോക്കിക്കൊണ്ട് നടന്നു. ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാരും പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് പോയി.
3.64.25
वसुंधरायां पतितपुष्पमार्गमपश्यताम्।
पुष्पवृष्टिं निपतितां दृष्ट्वा रामो महीतले ॥ ३.६४.२५ ॥
നിലത്തു വീണ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ വഴി അവർ ഇരുവരും കണ്ടു. നിലത്തു വീണ പുഷ്പവൃഷ്ടി കണ്ട് രാമൻ.
3.64.26
उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः।
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण ॥ ३.६४.२६ ॥
ദുഃഖിതനായ വീരനായ രാമൻ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളിൽ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "ലക്ഷ്മണാ, ഇവിടെ കിടക്കുന്ന ഈ പൂക്കളെ ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നു."
3.64.27
अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने।
मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी ॥ ३.६४.२७ ॥
വൈദേഹിക്ക് (സീത) ഞാൻ കാട്ടിൽ കെട്ടിക്കൊടുത്ത പൂക്കളാണിവ. സൂര്യനും വായുവും യശസ്വിനിയായ ഭൂമിയും ഇവയെ കാക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.64.28
अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम्।
एवमुक्त्वा महाबाहुर्लक्ष्मणं पुरुषर्षभम् ॥ ३.६४.२८ ॥
"എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവരായി ഇവ പൂക്കളെ കാക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹാബാഹുവായ പുരുഷർഷഭൻ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് (വീണ്ടും) പറഞ്ഞു.
3.64.29
उवाच रामो धर्मात्मा गिरिं प्रस्रवणाकुलम्।
कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी ॥ ३.६४.२९ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ അരുവികൾ നിറഞ്ഞ മലയോട് പറഞ്ഞു: "പർവതങ്ങളുടെ നാഥാ, സർവാംഗസുന്ദരിയെ നീ കണ്ടുവോ?"
3.64.30
रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया।
क्रुद्धोऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.६४.३० ॥
"സുന്ദരീ, ഈ രമണീയമായ വനപ്രദേശത്ത് നീ എന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു." അവിടെ കോപിച്ചു നിന്ന (രാമൻ) ആ പർവതത്തോട് സിംഹം ചെറിയ മാനിനോട് എന്നപോലെ പറഞ്ഞു.
3.64.31
तां हेमवर्णां हेमाङ्गीं सीतां दर्शय पर्वत।
यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम् ॥ ३.६४.३१ ॥
പർവതമേ, സ്വർണ്ണവർണവും സ്വർണ്ണശരീരവുമുള്ള ആ സീതയെ കാണിക്കുക; ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ ശിഖരങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതിനു മുൻപേ.
3.64.32
एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति।
दर्शयन्निव तां सीतां नादर्शयत राघवे ॥ ३.६४.३२ ॥
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ പർവതം മൈഥിലിയെക്കുറിച്ച്, സീതയെ കാണിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിയെങ്കിലും, രാഘവന് അവളെ കാണിച്ചില്ല.
3.64.33
ततो दाशरथी राम उवाच च शिलोच्चयम्।
मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि ॥ ३.६४.३३ ॥
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രൻ രാമൻ ആ പാറക്കൂട്ടത്തോടു പറഞ്ഞു: എന്റെ അമ്പുകളുടെ അഗ്നിയാൽ ദഹിച്ച് നീ ഭസ്മമായിത്തീരും.
3.64.34
असेव्यः सर्वतश्चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः।
इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.६४.३४ ॥
ലക്ഷ്മണാ, ഈ പർവതം എല്ലായിടത്തുനിന്നും അണയാൻ കഴിയാത്തതും പുല്ലും മരവും തളിരും ഇല്ലാത്തതുമാണ്; ഇന്ന് ഇതിനെയോ ഈ നദിയെയോ ഞാൻ വറ്റിക്കും.
3.64.35
यदि नाख्याति मे सीतामद्य चन्द्रनिभाननाम्।
एवं प्ररुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा ॥ ३.६४.३५ ॥
ഇന്ന് ചന്ദ്രമുഖിയായ സീതയെക്കുറിച്ച് ഇത് എന്നോടു പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ—ഇങ്ങനെ കോപിച്ച രാമൻ തന്റെ നോട്ടത്താൽത്തന്നെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.
3.64.36
ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत्।
त्रस्ताया रामकांक्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः ॥ ३.६४.३६ ॥
അവൻ നിലത്ത് ഒരു രാക്ഷസന്റെ വലിയ കാല്പാട് കണ്ടു; രാമനെ ആഗ്രഹിച്ച, ഭയന്ന സീത ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിയ കാല്പാടുകളും കണ്ടു.
3.64.37
राक्षसेनानुसृप्ताया वैदेह्याश्च पदानि तु।
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च ॥ ३.६४.३७ ॥
രാക്ഷസനാൽ പിന്തുടരപ്പെട്ട വൈദേഹിയുടെയും രാക്ഷസന്റെയും കാൽപ്പാടുകൾ കണ്ടിട്ട് (രാമൻ പറഞ്ഞു).
3.64.38
भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम्।
सम्भ्रान्तहृदयो रामः शशंस भ्रातरं प्रियम् ॥ ३.६४.३८ ॥
ഒടിഞ്ഞ വില്ലും ആവനാഴിയും പലതായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന രഥവും കണ്ട്, ഭ്രാന്തമായ ഹൃദയത്തോടെ രാമൻ പ്രിയ അനുജനോട് പറഞ്ഞു.
3.64.39
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या कीर्णाः कनकबिन्दवः।
भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च ॥ ३.६४.३९ ॥
നോക്കൂ ലക്ഷ്മണാ! വൈദേഹിയുടെ ആഭരണങ്ങളുടെ സ്വർണ്ണത്തുള്ളികൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നു; സൗമിത്രേ, വിവിധതരം മാലകളും.
3.64.40
तप्तबिन्दुनिकाशैश्च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः।
आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम् ॥ ३.६४.४० ॥
ഉരുക്കിയ സ്വർണ്ണത്തുള്ളികൾ പോലെയും രക്തത്തുള്ളികളാലും ചിത്രവർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ട ഭൂതലം നോക്കൂ, സൗമിത്രേ.
3.64.41
मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः।
भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति ॥ ३.६४.४१ ॥
ലക്ഷ്മണാ, ഇച്ഛാനുസാരം രൂപം മാറ്റുന്ന രാക്ഷസന്മാർ വൈദേഹിയെ പല കഷണങ്ങളാക്കി വീതിച്ചെടുത്തിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷിച്ചിരിക്കാം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.64.42
तस्या निमित्तं सीताया द्वयोर्विवदमानयोः।
बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोरिह ॥ ३.६४.४२ ॥
സൗമിത്രേ, ആ സീതയുടെ പേരിൽ തർക്കിച്ച ഇരു രാക്ഷസന്മാർ തമ്മിൽ ഇവിടെ ഘോരയുദ്ധം നടന്നു.
3.64.43
मुक्तामणिचितं चेदं रमणीयं विभूषितम्।
धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद् धनुः ॥ ३.६४.४३ ॥
മുത്തും രത്നങ്ങളും പതിച്ച ഈ സുന്ദരവും അലങ്കൃതവുമായ വില്ല് നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നു. ഹേ സൗമ്യാ, ഇത് ആരുടെ തകർന്ന മഹാധനുസ്സാണ്?
3.64.44
राक्षसानामिदं वत्स सुराणामथवापि वा।
तरुणादित्यसंकाशं वैदूर्यगुलिकाचितम् ॥ ३.६४.४४ ॥
മകനേ, ഇത് രാക്ഷസന്മാരുടേതോ ദേവന്മാരുടേതോ? ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു, വൈഡൂര്യ മണികളാൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.64.45
विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम्।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ ३.६४.४५ ॥
നിലത്ത് തകർന്നുവീണുകിടക്കുന്ന ഈ സ്വർണ്ണകവചം ആരുടേതാണ്? നൂറ് ശലാകകളുള്ള ഈ കുടയും ദിവ്യമാലകളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും ആരുടേതാണ്?
3.64.46
भग्नदण्डमिदं सौम्य भूमौ कस्य निपातितम्।
काञ्चनोरश्छदाश्चेमे पिशाचवदनाः खराः ॥ ३.६४.४६ ॥
ഹേ സൗമ്യാ, ഒടിഞ്ഞ ദണ്ഡുള്ള ഈ രഥം നിലത്ത് ആരാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു? സ്വർണ്ണമാർവ്വുകവചമണിഞ്ഞ, പിശാചിന്റെ മുഖമുള്ള ഈ കഴുതകൾ ആരുടേതാണ്?
3.64.47
भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे।
दीप्तपावकसंकाशो द्युतिमान् समरध्वजः ॥ ३.६४.४७ ॥
ഭയങ്കര രൂപികളും മഹാകായന്മാരുമായവർ യുദ്ധത്തിൽ ആരാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു? ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങുന്ന ഈ യുദ്ധധ്വജം ആരുടേതാണ്?
3.64.48
अपविद्धश्च भग्नश्च कस्य साङ्ग्रामिको रथः।
रथाक्षमात्रा विशिखास्तपनीयविभूषणाः ॥ ३.६४.४८ ॥
വലിച്ചെറിയപ്പെട്ട് തകർന്നുകിടക്കുന്ന ഈ യുദ്ധരഥം ആരുടേതാണ്? രഥാക്ഷത്തിന്റെ നീളമുള്ള, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള ഈ അമ്പുകൾ ആരുടേതാണ്?
3.64.49
कस्येमे निहता बाणाः प्रकीर्णा घोरदर्शनाः।
शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण ॥ ३.६४.४९ ॥
ലക്ഷ്മണാ, നോക്കൂ, ആരുടെ ഈ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളാണ് ചിതറിക്കിടക്കുന്നത്? അമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ രണ്ട് ആവനാഴികളും തകർന്നു കിടക്കുന്നു.
3.64.50
प्रतोदाभीषुहस्तोऽयं कस्य वा सारथिर्हतः।
पदवी पुरुषस्यैषा व्यक्तं कस्यापि रक्षसः ॥ ३.६४.५० ॥
അങ്കുശവും കടിഞ്ഞാണും കയ്യിലുള്ള ഈ സാരഥി ആരുടേതാണ്, കൊല്ലപ്പെട്ടവൻ? ഇത് ഒരു പുരുഷന്റെ വഴിയാണ്; വ്യക്തമായി ഇത് ഏതോ രാക്ഷസന്റെതുമാണ്.
3.64.51
वैरं शतगुणं पश्य मम तैर्जीवितान्तकम्।
सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः ॥ ३.६४.५१ ॥
എന്നോടുള്ള വൈരം നൂറിരട്ടിയായി കണ്ടാലും; എന്റെ ജീവനെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഇച്ഛിച്ച അവരാൽ. സൗമ്യാ, അവർ അതിഭയങ്കര ഹൃദയമുള്ള, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാരാണ്.
3.64.52
हृता मृता वा वैदेही भक्षिता वा तपस्विनी।
न धर्मस्त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने ॥ ३.६४.५२ ॥
വൈദേഹി സീത അപഹരിക്കപ്പെട്ടോ, മരിച്ചോ, അതോ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടോ. ഈ മഹാവനത്തിൽ അപഹരിക്കപ്പെടുന്ന സീതയെ ധർമ്മവും രക്ഷിച്ചില്ല.
3.64.53
भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण।
के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः ॥ ३.६४.५३ ॥
ലക്ഷ്മണാ, വൈദേഹി ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടാലും അപഹരിക്കപ്പെട്ടാലും, സൗമ്യാ, ലോകത്തിൽ എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള എന്റെ നാഥന്മാർ ആരാണ്?
3.64.54
कर्तारमपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम्।
अज्ञानादवमन्येरन् सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥ ३.६४.५४ ॥
ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ശൂരനും കാരുണ്യമറിയുന്നവനുമായവനെയും, ലക്ഷ്മണാ, സർവ്വഭൂതങ്ങളും അജ്ഞാനത്താൽ അവമതിച്ചേക്കാം.
3.64.55
मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम्।
निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः ॥ ३.६४.५५ ॥
ലോകഹിതത്തിൽ മുഴുകിയവനും മൃദുവും ദാന്തനും കരുണ അറിയുന്നവനുമായ എന്നെ ദേവേന്ദ്രന്മാർ തീർച്ചയായും ശക്തിയില്ലാത്തവനെന്ന് കരുതുന്നു.
3.64.56
मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण।
अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च ॥ ३.६४.५६ ॥
ലക്ഷ്മണാ, കാണുക: എന്നെ പ്രാപിച്ച് ഗുണം തന്നെ ദോഷമായി മാറി; ഇന്നുതന്നെ അത് സർവഭൂതങ്ങൾക്കും രാക്ഷസർക്കും നാശകാരണമാകും.
3.64.57
संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान् सूर्य इवोदितः।
संहृत्यैव गुणान् सर्वान् मम तेजः प्रकाशते ॥ ३.६४.५७ ॥
ചന്ദ്രപ്രകാശത്തെ ഒതുക്കി മഹാസൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, എന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളെയും ഒതുക്കി എന്റെ തേജസ്സ് പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.64.58
नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।
किंनरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण ॥ ३.६४.५८ ॥
ലക്ഷ്മണാ, യക്ഷന്മാരോ ഗന്ധർവന്മാരോ പിശാചന്മാരോ രാക്ഷസന്മാരോ കിന്നരന്മാരോ മനുഷ്യരോ സുഖം പ്രാപിക്കുകയില്ല.
3.64.59
ममास्त्रबाणसम्पूर्णमाकाशं पश्य लक्ष्मण।
असम्पातं करिष्यामि ह्यद्य त्रैलोक्यचारिणाम् ॥ ३.६४.५९ ॥
ലക്ഷ്മണാ, എന്റെ അസ്ത്രബാണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശം കാണുക; ഇന്നുതന്നെ ത്രിലോകസഞ്ചാരികൾക്ക് അതിലൂടെ കടക്കാനാകാത്തതാക്കും.
3.64.60
संनिरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्।
विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम् ॥ ३.६४.६० ॥
ഗ്രഹസംഘത്തെ തടഞ്ഞ്, ചന്ദ്രനെ മറച്ച്, അഗ്നിയും വായുവും സൂര്യപ്രഭയും നശിച്ച് മൂടപ്പെട്ട (ആകാശം).
3.64.61
विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्।
ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम् ॥ ३.६४.६१ ॥
പർവതശിഖരങ്ങൾ തകർന്നുടഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ജലാശയങ്ങൾ വറ്റിവരളുന്നു, മരങ്ങളും വള്ളികളും കുറ്റിക്കാടുകളും തകർന്നിരിക്കുന്നു, സമുദ്രങ്ങൾ പൂർണമായി നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.64.62
त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा।
न ते कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः ॥ ३.६४.६२ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കാലകർമ്മത്താൽ ബന്ധിക്കും; ആ പ്രഭുക്കന്മാർ എനിക്ക് ക്ഷേമത്തോടെയുള്ള സീതയെ തിരികെ നൽകില്ല.
3.64.63
अस्मिन् मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम्।
नाकाशमुत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥ ३.६४.६३ ॥
സൗമിത്രീ, ഈ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ സർവഭൂതങ്ങളും എന്റെ പരാക്രമം കാണും; ലക്ഷ്മണാ, ഒരു ജീവിയും ആകാശത്തേക്ക് പറന്നുയർന്ന് രക്ഷപ്പെടില്ല.
3.64.64
मम चापगुणोन्मुक्तैर्बाणजालैर्निरन्तरम्।
मर्दितं मम नाराचैर्ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम् ॥ ३.६४.६४ ॥
എന്റെ വില്ലിന്റെ ഞാണിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായി പായുന്ന അമ്പുകളുടെ വലകളാലും ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാലും ചതഞ്ഞരഞ്ഞ്, മാനുകളും പക്ഷികളും ഭ്രമിച്ച് ചിതറും.
3.64.65
समाकुलममर्यादं जगत् पश्याद्य लक्ष्मण।
आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकदुरावरैः ॥ ३.६४.६५ ॥
ലക്ഷ്മണാ, ഇന്ന് കാണുക, ഈ ലോകം പൂർണമായി കലങ്ങി മര്യാദയില്ലാതാകുന്നു; ചെവിവരെ വലിച്ചെയ്ത അമ്പുകളാൽ, ജീവലോകത്തിന് തടുക്കാനാകാത്തവിധം.
3.64.66
करिष्ये मैथिलीहेतोरपिशाचमराक्षसम्।
मम रोषप्रयुक्तानां विशिखानां बलं सुराः ॥ ३.६४.६६ ॥
മൈഥിലിയുടെ (സീതയുടെ) പേരിൽ ഞാൻ പിശാചുക്കളെയും രാക്ഷസന്മാരെയും വിടില്ല; ദേവന്മാരേ, എന്റെ കോപത്താൽ പ്രയോഗിച്ച അമ്പുകളുടെ ബലം കാണുവിൻ.
3.64.67
द्रक्ष्यन्त्यद्य विमुक्तानाममर्षाद् दूरगामिनाम्।
नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः ॥ ३.६४.६७ ॥
ഇന്ന് അവർ കാണും, കോപത്താൽ വിട്ടയക്കപ്പെട്ട ദൂരത്തേക്ക് പായുന്ന (അമ്പുകളെ). ദേവന്മാരില്ല, ദൈത്യന്മാരില്ല, പിശാചുക്കളില്ല, രാക്ഷസന്മാരില്ല.
3.64.68
भविष्यन्ति मम क्रोधात् त्रैलोक्ये विप्रणाशिते।
देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसामपि ॥ ३.६४.६८ ॥
എന്റെ കോപത്താൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ദേവ-ദാനവ-യക്ഷന്മാരുടെ ലോകങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരുടെ ലോകങ്ങളും (നശിക്കും).
3.64.69
बहुधा निपतिष्यन्ति बाणौघैः शकलीकृताः।
निर्मर्यादानिमाँल्लोकान् करिष्याम्यद्य सायकैः ॥ ३.६४.६९ ॥
അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ ചിന്നിച്ചിതറി അവർ പലവിധത്തിൽ വീഴും. ഇന്ന് എന്റെ അമ്പുകളാൽ ഈ ലോകങ്ങളെ മര്യാദയില്ലാത്തവയാക്കും.
3.64.70
हृतां मृतां वा सौमित्रे न दास्यन्ति ममेश्वराः।
तथारूपां हि वैदेहीं न दास्यन्ति यदि प्रियाम् ॥ ३.६४.७० ॥
സൗമിത്രേ, അപഹരിക്കപ്പെട്ടാലും മരിച്ചാലും, എന്റെ ഈശ്വരന്മാർ (ദേവന്മാർ) അവളെ എനിക്ക് തരില്ല. അത്തരം രൂപമുള്ള എന്റെ പ്രിയ വൈദേഹിയെ അവർ തന്നില്ലെങ്കിൽ (ഇങ്ങനെയാകും).
3.64.71
नाशयामि जगत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्।
यावद् दर्शनमस्या वै तापयामि च सायकैः ॥ ३.६४.७१ ॥
ചരാചരങ്ങളോടൊപ്പം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സകല ജഗത്തിനെയും ഞാൻ നശിപ്പിക്കും; അവളെ കാണുന്നതുവരെ അമ്പുകളാൽ അവയെ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കും.
3.64.72
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षः स्फुरमाणोष्ठसम्पुटः।
वल्कलाजिनमाबद्ध्य जटाभारमबन्धयत् ॥ ३.६४.७२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളും വിറയ്ക്കുന്ന ചുണ്ടുകളുമോടെ (രാമൻ) വൽക്കലവും അജിനവും ധരിച്ച് ജടാഭാരം കെട്ടി.
3.64.73
तस्य क्रुद्धस्य रामस्य तथाभूतस्य धीमतः।
त्रिपुरं जघ्नुषः पूर्वं रुद्रस्येव बभौ तनुः ॥ ३.६४.७३ ॥
കോപിച്ചവനും അങ്ങനെ രൂപം മാറിയവനുമായ ബുദ്ധിമാനായ രാമന്റെ ശരീരം, മുൻപ് ത്രിപുരത്തെ നശിപ്പിച്ച രുദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
3.64.74
लक्ष्मणादथ चादाय रामो निष्पीड्य कार्मुकम्।
शरमादाय संदीप्तं घोरमाशीविषोपमम् ॥ ३.६४.७४ ॥
പിന്നെ രാമൻ ലക്ഷ്മണനിൽ നിന്ന് വില്ലെടുത്ത്, അത് അമർത്തിപ്പിടിച്ച്, ജ്വലിക്കുന്ന, ഭയങ്കരമായ, വിഷസർപ്പത്തിന് തുല്യമായ ഒരു അമ്പ് എടുത്തു.
3.64.75
संदधे धनुषि श्रीमान् रामः परपुरञ्जयः।
युगान्ताग्निरिव क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६४.७५ ॥
തേജസ്വിയും ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവനുമായ രാമൻ വില്ലിൽ അമ്പ് തൊടുത്ത്, യുഗാന്താഗ്നിപോലെ കുപിതനായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.64.76
यथा जरा यथा मृत्युर्यथा कालो यथा विधिः।
नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण।
तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्योऽस्म्यसंशयम् ॥ ३.६४.७६ ॥
വാർധക്യവും മരണവും കാലവും വിധിയും എല്ലാ ജീവികളിലും എപ്പോഴും തടയപ്പെടാതെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ലക്ഷ്മണാ, കോപത്തോടെയുള്ള ഞാനും സംശയമില്ലാതെ തടയാൻ കഴിയാത്തവനാണ്.
3.64.77
पुरेव मे चारुदतीमनिन्दितां
दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम्।
सदेवगन्धर्वमनुष्यपन्नगं
जगत् सशैलं परिवर्तयाम्यहम् ॥ ३.६४.७७ ॥
മുൻപത്തെപ്പോലെ സുന്ദരമായ പല്ലുകളുള്ള, കുറ്റമറ്റവളായ മൈഥിലി സീതയെ അവർ ഇന്ന് തിരികെ തന്നില്ലെങ്കിൽ, ദേവന്മാരോടും ഗന്ധർവന്മാരോടും മനുഷ്യരോടും നാഗന്മാരോടും പർവതങ്ങളോടുമൊപ്പം ഈ ലോകത്തെ ഞാൻ മറിച്ചിടും.