Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.66.1
तं तथा शोकसंतप्तं विलपन्तमनाथवत्।
मोहेन महता युक्तं परिद्यूनमचेतसम् ॥ ३.६६.१ ॥
Así, atormentado por el dolor y lamentándose como quien no tiene protector, abrumado por gran ofuscación, consumido e inconsciente, fue visto.
3.66.2
ततः सौमित्रिराश्वस्य मुहूर्तादिव लक्ष्मणः।
रामं सम्बोधयामास चरणौ चाभिपीडयन् ॥ ३.६६.२ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, hijo de Sumitrā, recobrando el ánimo como tras un instante, comenzó a dirigirse a Rāma mientras le oprimía los pies.
3.66.3
महता तपसा चापि महता चापि कर्मणा।
राज्ञा दशरथेनासील्लब्धोऽमृतमिवामरैः ॥ ३.६६.३ ॥
Por gran austeridad y por gran obra, el rey Daśaratha lo obtuvo, como los inmortales obtuvieron el néctar.
3.66.4
तव चैव गुणैर्बद्धस्त्वद्वियोगान्महीपतिः।
राजा देवत्वमापन्नो भरतस्य यथा श्रुतम् ॥ ३.६६.४ ॥
Y el rey, ligado por tus virtudes, ha alcanzado la divinidad por tu separación, como Bharata ha oído.
3.66.5
यदि दुःखमिदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे।
प्राकृतश्चाल्पसत्त्वश्च इतरः कः सहिष्यति ॥ ३.६६.५ ॥
Oh Kākutstha, si tú no soportas este dolor que ha llegado, ¿quién otro, siendo un hombre común y de ánimo débil, lo soportará?
3.66.6
आश्वसिहि नरश्रेष्ठ प्राणिनः कस्य नापदः।
संस्पृशन्त्यग्निवद् राजन् क्षणेन व्यपयान्ति च ॥ ३.६६.६ ॥
Anímate, mejor de los hombres. Oh rey, ¿a qué ser viviente no le alcanzan las desgracias? Tocan como el fuego, y en un instante se alejan.
3.66.7
दुःखितो हि भवाँल्लोकांस्तेजसा यदि धक्ष्यते।
आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम् ॥ ३.६६.७ ॥
¡Oh tigre entre los hombres! Si, afligido, quemaras los mundos con tu poder, ¿adónde irían los súbditos afligidos a encontrar la paz?
3.66.8
लोकस्वभाव एवैष ययातिर्नहुषात्मजः।
गतः शक्रेण सालोक्यमनयस्तं समस्पृशत् ॥ ३.६६.८ ॥
Tal es la naturaleza del mundo: Yayāti, hijo de Nahuṣa, fue con Indra al mismo mundo, pero la desgracia también lo tocó.
3.66.9
महर्षिर्यो वसिष्ठस्तु यः पितुर्नः पुरोहितः।
अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर्हतम् ॥ ३.६६.९ ॥
Vasiṣṭha, el gran sabio que fue sacerdote de nuestro padre, tuvo cien hijos nacidos en un solo día, y luego todos fueron igualmente muertos.
3.66.10
या चेयं जगतो माता सर्वलोकनमस्कृता।
अस्याश्च चलनं भूमेर्दृश्यते कोसलेश्वर ॥ ३.६६.१० ॥
Y esta tierra, madre del mundo, reverenciada por todos los mundos, se ve temblar, oh señor de Kosala.
3.66.11
यौ धर्मौ जगतो नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्।
आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ ॥ ३.६६.११ ॥
Los dos ojos del mundo, en quienes todo está establecido —el sol y la luna, ambos poderosos— han sufrido un eclipse.
3.66.12
सुमहान्त्यपि भूतानि देवाश्च पुरुषर्षभ।
न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः ॥ ३.६६.१२ ॥
Oh toro entre los hombres, ni siquiera los seres muy grandes ni los dioses se libran del destino; tampoco todas las criaturas encarnadas.
3.66.13
शक्रादिष्वपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ।
श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३.६६.१३ ॥
Oh, mejor de los hombres, incluso entre Indra y los demás dioses se oye hablar de fortunas buenas y malas; por tanto, no debes lamentarte, Rāma.
3.66.14
मृतायामपि वैदेह्यां नष्टायामपि राघव।
शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ ३.६६.१४ ॥
Oh Rāghava, oh héroe, aunque Vaidehī haya muerto o se haya perdido, no debes lamentarte como lo haría cualquier hombre común.
3.66.15
त्वद्विधा नहि शोचन्ति सततं सर्वदर्शनाः।
सुमहत्स्वपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शनाः ॥ ३.६६.१५ ॥
Personas como tú, que ven todas las cosas y cuya mirada no se abate ni en las mayores dificultades, no se lamentan sin cesar, oh Rāma.
3.66.16
तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय।
बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे ॥ ३.६६.१६ ॥
Oh, mejor de los hombres, reflexiona bien con tu intelecto en la verdad; los grandes sabios dotados de inteligencia distinguen lo bueno y lo malo.
3.66.17
अदृष्टगुणदोषाणामध्रुवाणां तु कर्मणाम्।
नान्तरेण क्रियां तेषां फलमिष्टं च वर्तते ॥ ३.६६.१७ ॥
El fruto de las acciones, cuyos méritos y defectos no se ven y que son inestables, no se produce sin la acción misma; y el fruto deseado también proviene de ellas.
3.66.18
मामेवं हि पुरा वीर त्वमेव बहुशोक्तवान्।
अनुशिष्याद्धि को नु त्वामपि साक्षाद् बृहस्पतिः ॥ ३.६६.१८ ॥
Oh héroe, antes me lo dijiste tú mismo muchas veces; entonces, ¿quién podría aconsejarte a ti, aunque fuera el mismo Bṛhaspati?
3.66.19
बुद्धिश्च ते महाप्राज्ञ देवैरपि दुरन्वया।
शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं सम्बोधयाम्यहम् ॥ ३.६६.१९ ॥
Oh tú, de gran sabiduría, tu intelecto es difícil de comprender incluso para los dioses. Tu conocimiento yace profundamente dormido, adormecido por el dolor; yo lo despierto.
3.66.20
दिव्यं च मानुषं चैवमात्मनश्च पराक्रमम्।
इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां वधे ॥ ३.६६.२० ॥
Oh toro de la estirpe de Ikṣvāku, recordando tu valor divino y humano, esfuérzate por dar muerte a tus enemigos.
3.66.21
किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ।
तमेव तु रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुमर्हसि ॥ ३.६६.२१ ॥
Oh mejor de los hombres, ¿de qué te sirve la destrucción de todo? Reconociendo a ese enemigo perverso, te corresponde arrancarlo de raíz.