รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.66.1
तं तथा शोकसंतप्तं विलपन्तमनाथवत्।
मोहेन महता युक्तं परिद्यूनमचेतसम् ॥ ३.६६.१ ॥
เขาถูกความโศกเผาไหม้เช่นนั้น คร่ำครวญราวกับไร้ผู้คุ้มครอง ถูกความหลงใหลอันใหญ่หลวงครอบงำ ผอมโซและหมดสติ
3.66.2
ततः सौमित्रिराश्वस्य मुहूर्तादिव लक्ष्मणः।
रामं सम्बोधयामास चरणौ चाभिपीडयन् ॥ ३.६६.२ ॥
ต่อมา พระลักษมณ์ พระโอรสของพระสุมิตรา ฟื้นคืนสติราวกับผ่านไปเพียงครู่หนึ่ง จึงเริ่มกล่าวกับพระราม พลางกดพระบาทของพระองค์ไว้
3.66.3
महता तपसा चापि महता चापि कर्मणा।
राज्ञा दशरथेनासील्लब्धोऽमृतमिवामरैः ॥ ३.६६.३ ॥
ด้วยการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่และด้วยกรรมอันยิ่งใหญ่ ท้าวทศรถได้พระองค์มา ดุจเหล่าอมรได้น้ำอมฤต
3.66.4
तव चैव गुणैर्बद्धस्त्वद्वियोगान्महीपतिः।
राजा देवत्वमापन्नो भरतस्य यथा श्रुतम् ॥ ३.६६.४ ॥
และพระราชาเอง ผู้ถูกคุณความดีของพระองค์ผูกพัน เมื่อต้องพลัดพรากจากพระองค์ ก็ได้บรรลุความเป็นเทวดา ดังที่พระภรตได้ทรงสดับมา
3.66.5
यदि दुःखमिदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे।
प्राकृतश्चाल्पसत्त्वश्च इतरः कः सहिष्यति ॥ ३.६६.५ ॥
ดูก่อนพระกากุตสถ์ หากพระองค์จะไม่อดทนต่อทุกข์นี้ที่มาถึงแล้ว แล้วใครเล่าที่เป็นสามัญชนและมีจิตใจอ่อนแอ จะอดทนได้
3.66.6
आश्वसिहि नरश्रेष्ठ प्राणिनः कस्य नापदः।
संस्पृशन्त्यग्निवद् राजन् क्षणेन व्यपयान्ति च ॥ ३.६६.६ ॥
ขอพระองค์จงตั้งสติไว้ ดูก่อนบุรุษผู้ประเสริฐ มีสัตว์โลกใดเล่าที่ไม่ถูกภัยพิบัติกระทบ ดูก่อนพระราชา ภัยเหล่านั้นกระทบดุจไฟ และในชั่วขณะก็ผ่านพ้นไป
3.66.7
दुःखितो हि भवाँल्लोकांस्तेजसा यदि धक्ष्यते।
आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम् ॥ ३.६६.७ ॥
ดูก่อนเสือในหมู่มนุษย์ หากพระองค์ผู้ทรงโศกเศร้า จะเผาโลกทั้งหลายด้วยเดชของพระองค์ ประชาที่ทุกข์ร้อนจะไปหาความสงบได้ที่ไหนเล่า
3.66.8
लोकस्वभाव एवैष ययातिर्नहुषात्मजः।
गतः शक्रेण सालोक्यमनयस्तं समस्पृशत् ॥ ३.६६.८ ॥
นี่คือธรรมชาติของโลก ยยาติ พระโอรสของนหุษะ ได้ไปสู่โลกเดียวกับท้าวศักระ แต่ความโชคร้ายก็ยังถูกต้องพระองค์เช่นกัน
3.66.9
महर्षिर्यो वसिष्ठस्तु यः पितुर्नः पुरोहितः।
अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर्हतम् ॥ ३.६६.९ ॥
วสิษฐฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นปุโรหิตของบิดาของเรา มีบุตรหนึ่งร้อยคนเกิดขึ้นในวันเดียว และต่อมาบุตรเหล่านั้นทั้งหมดก็ถูกฆ่าเช่นเดียวกัน
3.66.10
या चेयं जगतो माता सर्वलोकनमस्कृता।
अस्याश्च चलनं भूमेर्दृश्यते कोसलेश्वर ॥ ३.६६.१० ॥
และแผ่นดินนี้ มารดาแห่งโลก ที่โลกทั้งปวงนอบน้อม ก็ปรากฏว่ากำลังสั่นไหว ดูก่อนเจ้าแห่งโกศล
3.66.11
यौ धर्मौ जगतो नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्।
आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ ॥ ३.६६.११ ॥
ดวงตาทั้งสองของโลก ซึ่งทุกสิ่งตั้งอยู่ในนั้น คือดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ ทั้งสองมีกำลังมหาศาล ได้ประสบการถูกบดบัง
3.66.12
सुमहान्त्यपि भूतानि देवाश्च पुरुषर्षभ।
न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः ॥ ३.६६.१२ ॥
ดูก่อนบุรุษผู้เป็นดั่งวัว แม้ภูตผีอันยิ่งใหญ่และเทวดาทั้งหลาย ก็ไม่พ้นจากโชคชะตา สัตว์มีชีวิตทั้งปวงก็เช่นกัน
3.66.13
शक्रादिष्वपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ।
श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३.६६.१३ ॥
ดูก่อนบุรุษผู้ประเสริฐดุจสิงห์ แม้ในหมู่เทวดามีท้าวศักระเป็นต้น ก็ยังได้ยินว่ามีโชคดีและโชคร้ายเกิดขึ้น เพราะฉะนั้นพระองค์ไม่สมควรที่จะโศกเศร้า
3.66.14
मृतायामपि वैदेह्यां नष्टायामपि राघव।
शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ ३.६६.१४ ॥
ดูก่อนพระราฆพ ดูก่อนวีรบุรุษ แม้วิเทหีจะสิ้นชีพหรือหายไปแล้ว พระองค์ก็ไม่สมควรโศกเศร้าเหมือนสามัญชนผู้หนึ่ง
3.66.15
त्वद्विधा नहि शोचन्ति सततं सर्वदर्शनाः।
सुमहत्स्वपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शनाः ॥ ३.६६.१५ ॥
ผู้มีปัญญาเห็นแจ้งทุกสิ่ง เช่นพระองค์ย่อมไม่โศกเศร้าอยู่เป็นนิจ แม้ในความยากลำบากอันยิ่งใหญ่ การเห็นของผู้เช่นพระองค์ก็ไม่สะท้อนความท้อแท้ ดูก่อนพระราม
3.66.16
तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय।
बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे ॥ ३.६६.१६ ॥
ดูก่อนบุรุษผู้ประเสริฐ ขอพระองค์พิจารณาความจริงนี้ด้วยปัญญาให้ดีเถิด ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ผู้ประกอบด้วยปัญญา ย่อมรู้แจ้งสิ่งที่ดีและสิ่งที่ชั่ว
3.66.17
अदृष्टगुणदोषाणामध्रुवाणां तु कर्मणाम्।
नान्तरेण क्रियां तेषां फलमिष्टं च वर्तते ॥ ३.६६.१७ ॥
ผลของกรรมทั้งหลาย ซึ่งคุณและโทษของมันมองไม่เห็นและไม่แน่นอน ย่อมไม่เกิดขึ้นโดยปราศจากการกระทำนั้น และผลที่ปรารถนาก็เกิดจากกรรมนั้น
3.66.18
मामेवं हि पुरा वीर त्वमेव बहुशोक्तवान्।
अनुशिष्याद्धि को नु त्वामपि साक्षाद् बृहस्पतिः ॥ ३.६६.१८ ॥
ดูก่อนวีรบุรุษ ในกาลก่อนพระองค์เองได้ตรัสสิ่งนี้แก่หม่อมฉันหลายครั้งแล้ว ใครเล่าจะสั่งสอนพระองค์ได้ แม้จะเป็นพระพฤหัสปติด้วยพระองค์เอง
3.66.19
बुद्धिश्च ते महाप्राज्ञ देवैरपि दुरन्वया।
शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं सम्बोधयाम्यहम् ॥ ३.६६.१९ ॥
ดูก่อนผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ปัญญาของพระองค์ยากที่แม้เทวดาจะหยั่งรู้ได้ ความรู้ของพระองค์กำลังหลับใหลลึกอยู่ ถูกความโศกกล่อมให้หลับ หม่อมฉันจะปลุกให้ตื่นขึ้น
3.66.20
दिव्यं च मानुषं चैवमात्मनश्च पराक्रमम्।
इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां वधे ॥ ३.६६.२० ॥
ดูก่อนวัวแห่งวงศ์อิกษวากุ ขอพระองค์ระลึกถึงอำนาจทั้งที่เป็นทิพย์และที่เป็นของมนุษย์ของพระองค์เอง แล้วพยายามปราบศัตรูให้สิ้นไป
3.66.21
किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ।
तमेव तु रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुमर्हसि ॥ ३.६६.२१ ॥
ปุรุษรรษภะ ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ การทำลายทุกสิ่งให้ประโยชน์อะไรแก่ท่าน ท่านควรรู้จักศัตรูผู้ชั่วร้ายนั้นแล้วถอนรากเขาเพียงผู้เดียวเท่านั้น