ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.66.1
तं तथा शोकसंतप्तं विलपन्तमनाथवत्।
मोहेन महता युक्तं परिद्यूनमचेतसम् ॥ ३.६६.१ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ, ಅನಾಥನಂತೆ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು, ಮಹಾ ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದವನನ್ನು, ಕೃಶನಾಗಿ ಅಚೇತನನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು (ಕಂಡನು).
3.66.2
ततः सौमित्रिराश्वस्य मुहूर्तादिव लक्ष्मणः।
रामं सम्बोधयामास चरणौ चाभिपीडयन् ॥ ३.६६.२ ॥
ಆಗ ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಮಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ತಂದುಕೊಂಡು, ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಾ ರಾಮನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.
3.66.3
महता तपसा चापि महता चापि कर्मणा।
राज्ञा दशरथेनासील्लब्धोऽमृतमिवामरैः ॥ ३.६६.३ ॥
ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಕರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಅದು ದೊರೆಯಿತು, ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ.
3.66.4
तव चैव गुणैर्बद्धस्त्वद्वियोगान्महीपतिः।
राजा देवत्वमापन्नो भरतस्य यथा श्रुतम् ॥ ३.६६.४ ॥
ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ರಾಜನು, ನಿನ್ನ ವಿಯೋಗದಿಂದ, ಭರತನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ದೇವತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
3.66.5
यदि दुःखमिदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे।
प्राकृतश्चाल्पसत्त्वश्च इतरः कः सहिष्यति ॥ ३.६६.५ ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ಈ ದುಃಖ ಬಂದಾಗ ನೀನೇ ಸಹಿಸದಿದ್ದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯನೂ ಅಲ್ಪಸತ್ತ್ವನೂ ಆದ ಬೇರೆ ಯಾರು ಸಹಿಸುವರು?
3.66.6
आश्वसिहि नरश्रेष्ठ प्राणिनः कस्य नापदः।
संस्पृशन्त्यग्निवद् राजन् क्षणेन व्यपयान्ति च ॥ ३.६६.६ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳು. ರಾಜನೇ, ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ತಾನೇ ಆಪತ್ತುಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ? ಅವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
3.66.7
दुःखितो हि भवाँल्लोकांस्तेजसा यदि धक्ष्यते।
आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम् ॥ ३.६६.७ ॥
ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನೀವು ದುಃಖಿತರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟರೆ, ಪೀಡಿತ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು?
3.66.8
लोकस्वभाव एवैष ययातिर्नहुषात्मजः।
गतः शक्रेण सालोक्यमनयस्तं समस्पृशत् ॥ ३.६६.८ ॥
ಇದೇ ಲೋಕ ಸ್ವಭಾವ; ನಹುಷನ ಮಗ ಯಯಾತಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಆದರೂ ಅನರ್ಥ ಅವನನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿತು.
3.66.9
महर्षिर्यो वसिष्ठस्तु यः पितुर्नः पुरोहितः।
अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर्हतम् ॥ ३.६६.९ ॥
ನಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪುರೋಹಿತರಾದ ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೂರು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಮತ್ತೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಹತರಾದರು.
3.66.10
या चेयं जगतो माता सर्वलोकनमस्कृता।
अस्याश्च चलनं भूमेर्दृश्यते कोसलेश्वर ॥ ३.६६.१० ॥
ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾದ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತಳಾದ ಈ ಭೂಮಿಯೂ ನಡುಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಓ ಕೋಸಲೇಶ್ವರ.
3.66.11
यौ धर्मौ जगतो नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्।
आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ ॥ ३.६६.११ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣುಗಳಾದ, ಎಲ್ಲವೂ ಯಾರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆಯೋ ಆ ಎರಡು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ.
3.66.12
सुमहान्त्यपि भूतानि देवाश्च पुरुषर्षभ।
न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः ॥ ३.६६.१२ ॥
ಪುರುಷರ್ಷಭನೇ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ದೈವದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
3.66.13
शक्रादिष्वपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ।
श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३.६६.१३ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿರುವುದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
3.66.14
मृतायामपि वैदेह्यां नष्टायामपि राघव।
शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ ३.६६.१४ ॥
ರಾಘವನೇ, ವೀರನೇ, ವೈದೇಹಿ ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
3.66.15
त्वद्विधा नहि शोचन्ति सततं सर्वदर्शनाः।
सुमहत्स्वपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शनाः ॥ ३.६६.१५ ॥
ನಿನ್ನಂತಹವರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಣುವ ವಿವೇಕಿಗಳು, ಮಹಾ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರು, ಎಂದಿಗೂ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.66.16
तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय।
बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे ॥ ३.६६.१६ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಜವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸು; ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ಒಳಿತು ಕೆಡುಕನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.66.17
अदृष्टगुणदोषाणामध्रुवाणां तु कर्मणाम्।
नान्तरेण क्रियां तेषां फलमिष्टं च वर्तते ॥ ३.६६.१७ ॥
ಗುಣ-ದೋಷಗಳು ಕಾಣಿಸದ, ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವು ಆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬಯಸಿದ ಫಲವೂ ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
3.66.18
मामेवं हि पुरा वीर त्वमेव बहुशोक्तवान्।
अनुशिष्याद्धि को नु त्वामपि साक्षाद् बृहस्पतिः ॥ ३.६६.१८ ॥
ವೀರನೇ, ಹಿಂದೆ ನೀನೇ ನನಗೆ ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ; ಈಗ ನಿನಗೆ ಯಾರು ಉಪದೇಶಿಸಬಲ್ಲರು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಾದರೂ ಸರಿ?
3.66.19
बुद्धिश्च ते महाप्राज्ञ देवैरपि दुरन्वया।
शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं सम्बोधयाम्यहम् ॥ ३.६६.१९ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಗಮ್ಯ. ಶೋಕದಿಂದ ನಿನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ; ನಾನು ಅದನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.66.20
दिव्यं च मानुषं चैवमात्मनश्च पराक्रमम्।
इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां वधे ॥ ३.६६.२० ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವೃಷಭನೇ, ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಶತ್ರುಗಳ ವಧೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
3.66.21
किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ।
तमेव तु रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुमर्हसि ॥ ३.६६.२१ ॥
ಓ ಪುರುಷರ್ಷಭನೇ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಿನಗೇನು ಲಾಭ? ಆ ಪಾಪಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವುದೇ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.