వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.66.1
तं तथा शोकसंतप्तं विलपन्तमनाथवत्।
मोहेन महता युक्तं परिद्यूनमचेतसम् ॥ ३.६६.१ ॥
దుఃఖంతో బాధపడుతూ, అనాథలా విలపిస్తూ ఉన్న ఆయనను, గొప్ప మోహంలో మునిగి, క్షీణించి, స్పృహ కోల్పోయిన స్థితిలో (చూశాడు).
3.66.2
ततः सौमित्रिराश्वस्य मुहूर्तादिव लक्ष्मणः।
रामं सम्बोधयामास चरणौ चाभिपीडयन् ॥ ३.६६.२ ॥
అప్పుడు సుమిత్రా పుత్రుడు లక్ష్మణుడు కొద్ది క్షణాలలో ధైర్యం తెచ్చుకుని, ఆయన పాదాలను నొక్కుతూ రాముడిని సంబోధించాడు.
3.66.3
महता तपसा चापि महता चापि कर्मणा।
राज्ञा दशरथेनासील्लब्धोऽमृतमिवामरैः ॥ ३.६६.३ ॥
గొప్ప తపస్సు, గొప్ప కర్మల ద్వారా రాజు దశరథుడు దానిని పొందాడు, దేవతలు అమృతాన్ని పొందినట్లు.
3.66.4
तव चैव गुणैर्बद्धस्त्वद्वियोगान्महीपतिः।
राजा देवत्वमापन्नो भरतस्य यथा श्रुतम् ॥ ३.६६.४ ॥
నీ గుణాలచే బంధింపబడిన రాజు, నీ వియోగం వల్ల, భరతుడు విన్నట్లుగా, దేవత్వాన్ని పొందాడు.
3.66.5
यदि दुःखमिदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे।
प्राकृतश्चाल्पसत्त्वश्च इतरः कः सहिष्यति ॥ ३.६६.५ ॥
ఓ కాకుత్స్థా, ఈ దుఃఖం నీకు వచ్చినప్పుడు నీవే సహించలేకపోతే, సాధారణుడూ అల్పసత్త్వుడూ అయిన మరెవరు సహించగలరు?
3.66.6
आश्वसिहि नरश्रेष्ठ प्राणिनः कस्य नापदः।
संस्पृशन्त्यग्निवद् राजन् क्षणेन व्यपयान्ति च ॥ ३.६६.६ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ధైర్యం తెచ్చుకో. ఓ రాజా, ఏ ప్రాణికి ఆపదలు రావు? అవి అగ్నిలా తాకి, క్షణంలో తొలగిపోతాయి.
3.66.7
दुःखितो हि भवाँल्लोकांस्तेजसा यदि धक्ष्यते।
आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम् ॥ ३.६६.७ ॥
నరవ్యాఘ్రుడా, మీరు దుఃఖించి మీ తేజస్సుతో లోకాలను దహిస్తే, ఆర్తులైన ప్రజలు ఎక్కడికి వెళ్లి శాంతిని పొందుతారు?
3.66.8
लोकस्वभाव एवैष ययातिर्नहुषात्मजः।
गतः शक्रेण सालोक्यमनयस्तं समस्पृशत् ॥ ३.६६.८ ॥
ఇదే లోక స్వభావం; నహుషుని కుమారుడు యయాతి ఇంద్రునితో కలిసి అదే లోకానికి వెళ్ళాడు, అయినా అనర్థం అతన్నీ తాకింది.
3.66.9
महर्षिर्यो वसिष्ठस्तु यः पितुर्नः पुरोहितः।
अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर्हतम् ॥ ३.६६.९ ॥
మన తండ్రి పురోహితుడైన మహర్షి వసిష్ఠునికి ఒకే రోజున వంద మంది కుమారులు జన్మించారు; తరువాత వారంతా అలాగే హతమయ్యారు.
3.66.10
या चेयं जगतो माता सर्वलोकनमस्कृता।
अस्याश्च चलनं भूमेर्दृश्यते कोसलेश्वर ॥ ३.६६.१० ॥
లోకానికి తల్లి, సర్వలోకాలచే నమస్కరింపబడే ఈ భూమి కూడా కంపించడం కనిపిస్తోంది, ఓ కోసలేశ్వరా.
3.66.11
यौ धर्मौ जगतो नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्।
आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ ॥ ३.६६.११ ॥
లోకానికి కన్నులైన, సర్వం దేనిలో స్థిరమై ఉందో ఆ రెండు మహాబలులు, సూర్యచంద్రులు, గ్రహణాన్ని పొందారు.
3.66.12
सुमहान्त्यपि भूतानि देवाश्च पुरुषर्षभ।
न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः ॥ ३.६६.१२ ॥
పురుషర్షభా, అత్యంత మహాజీవులూ దేవతలూ కూడా దైవం నుండి విముక్తి పొందరు; దేహధారులైన సర్వ ప్రాణులూ అంతే.
3.66.13
शक्रादिष्वपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ।
श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३.६६.१३ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ఇంద్రాది దేవతలలో కూడా మంచి చెడు విధులు ఉన్నాయని వినబడుతోంది; కాబట్టి నీవు శోకించరాదు.
3.66.14
मृतायामपि वैदेह्यां नष्टायामपि राघव।
शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ ३.६६.१४ ॥
రాఘవా, వీరా, వైదేహి మరణించినా లేదా కోల్పోయినా, సామాన్య మనిషిలా నీవు శోకించరాదు.
3.66.15
त्वद्विधा नहि शोचन्ति सततं सर्वदर्शनाः।
सुमहत्स्वपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शनाः ॥ ३.६६.१५ ॥
నీలాంటివారు, అన్నీ చూడగలిగిన జ్ఞానులు, గొప్ప కష్టాల్లో కూడా చలించని దృష్టి కలవారు, ఎప్పుడూ శోకించరు.
3.66.16
तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय।
बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे ॥ ३.६६.१६ ॥
నరశ్రేష్ఠా, నిజంగా బుద్ధితో బాగా ఆలోచించు; బుద్ధిమంతులైన మహాజ్ఞానులే శుభాశుభాలను గ్రహిస్తారు.
3.66.17
अदृष्टगुणदोषाणामध्रुवाणां तु कर्मणाम्।
नान्तरेण क्रियां तेषां फलमिष्टं च वर्तते ॥ ३.६६.१७ ॥
గుణదోషాలు కనబడని, అస్థిరమైన కర్మల ఫలం ఆ కర్మ లేకుండా కలగదు; కోరిన ఫలం కూడా వాటి ద్వారానే వస్తుంది.
3.66.18
मामेवं हि पुरा वीर त्वमेव बहुशोक्तवान्।
अनुशिष्याद्धि को नु त्वामपि साक्षाद् बृहस्पतिः ॥ ३.६६.१८ ॥
వీరా, ఇలాంటి మాటలు నీవే ఇంతకుముందు నాకు చాలాసార్లు చెప్పావు; ఇక నీకు ఎవరు ఉపదేశించగలరు, సాక్షాత్తు బృహస్పతి అయినా?
3.66.19
बुद्धिश्च ते महाप्राज्ञ देवैरपि दुरन्वया।
शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं सम्बोधयाम्यहम् ॥ ३.६६.१९ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞా, నీ బుద్ధి దేవతలకు కూడా అగమ్యం. శోకంతో నీ జ్ఞానం గాఢనిద్రలో ఉంది; నేను దానిని మేల్కొలుపుతాను.
3.66.20
दिव्यं च मानुषं चैवमात्मनश्च पराक्रमम्।
इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां वधे ॥ ३.६६.२० ॥
ఇక్ష్వాకు వృషభా, నీ దివ్య మరియు మానుష పరాక్రమాన్ని గుర్తుచేసుకొని, శత్రువుల వధకు ప్రయత్నించు.
3.66.21
किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ।
तमेव तु रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुमर्हसि ॥ ३.६६.२१ ॥
ఓ పురుషర్షభా, అంతా నాశనం చేయడం వల్ల నీకు ఏమి ప్రయోజనం? ఆ పాపియైన శత్రువును గుర్తించి అతడిని పెకలించడమే నీకు తగినది.