ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
पूर्वजोऽप्युक्तमात्रस्तु लक्ष्मणेन सुभाषितम्।
सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः ॥ ३.६७.१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸುಭಾಷಿತವನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಸಾರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಹಿರಿಯ ರಾಘವನು ಆ ಮಹಾಸಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
3.67.2
स निगृह्य महाबाहुः प्रवृद्धं रोषमात्मनः।
अवष्टभ्य धनुश्चित्रं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
ಆ ಮಹಾಬಾಹು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬೆಳೆದ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿಚಿತ್ರ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.67.3
किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण।
केनोपायेन पश्यावः सीतामिह विचिन्तय ॥ ३.६७.३ ॥
ಏನು ಮಾಡೋಣ, ವತ್ಸ? ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ? ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣೋಣ? ಯೋಚಿಸು.
3.67.4
तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
इदमेव जनस्थानं त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ ३.६७.४ ॥
ಹೀಗೆ ಸಂತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಅವನಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು — ನೀನು ಇದೇ ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬೇಕು.
3.67.5
राक्षसैर्बहुभिः कीर्णं नानाद्रुमलतायुतम्।
सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च ॥ ३.६७.५ ॥
ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ದುರ್ಗಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳೂ ಇವೆ.
3.67.6
गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः।
आवासाः किंनराणां च गन्धर्वभवनानि च ॥ ३.६७.६ ॥
ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಭಯಂಕರ ಗುಹೆಗಳು, ವಿವಿಧ ಮೃಗಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು, ಕಿಂನರರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರ ಭವನಗಳೂ ಇವೆ.
3.67.7
तानि युक्तो मया सार्धं समन्वेषितुमर्हसि।
त्वद्विधा बुद्धिसम्पन्ना महात्मानो नरर्षभाः ॥ ३.६७.७ ॥
ಆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹುಡುಕುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ನಿನ್ನಂತೆ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಮಹಾತ್ಮರೂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
3.67.8
आपत्सु न प्रकम्पन्ते वायुवेगैरिवाचलाः।
इत्युक्तस्तद् वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः ॥ ३.६७.८ ॥
ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಪರ್ವತಗಳು ಅಲುಗಾಡದಂತೆ, ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರು ಕಂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಆ ಇಡೀ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
3.67.9
क्रुद्धो रामः शरं घोरं संधाय धनुषि क्षुरम्।
ततः पर्वतकूटाभं महाभागं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६७.९ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಮನು ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ, ಹರಿತವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿದನು. ಆಗ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನನ್ನು ಕಂಡನು.
3.67.10
ददर्श पतितं भूमौ क्षतजार्द्रं जटायुषम्।
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.१० ॥
ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು. ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.67.11
अनेन सीता वैदेही भक्षिता नात्र संशयः।
गृध्ररूपमिदं व्यक्तं रक्षो भ्रमति काननम् ॥ ३.६७.११ ॥
ಇದೇ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ನುಂಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹದ್ದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸನು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
3.67.12
भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्।
एनं वधिष्ये दीप्ताग्रैः शरैर्घोरैरजिह्मगैः ॥ ३.६७.१२ ॥
ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ನುಂಗಿ ಇದು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದೆ. ಉರಿಯುವ ಮೊನೆಗಳ, ಭಯಂಕರವಾದ, ನೇರವಾಗಿ ಹಾರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ನಾನು ವಧಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.67.13
इत्युक्त्वाभ्यपतद् द्रष्टुं संधाय धनुषि क्षुरम्।
क्रुद्धो रामः समुद्रान्तां चालयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.६७.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಕ್ಷುರಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಮುಂದೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಹರಡಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸುವಂತೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ರಾಮನಿದ್ದನು.
3.67.14
तं दीनदीनया वाचा सफेनं रुधिरं वमन्।
अभ्यभाषत पक्षी स रामं दशरथात्मजम् ॥ ३.६७.१४ ॥
ಆ ಪಕ್ಷಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದೀನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ನೊರೆಯೊಡನೆ ರಕ್ತವನ್ನು ವಮಿಸುತ್ತಾ, ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ರಾಮನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿತು.
3.67.15
यामोषधीमिवायुष्मन्नन्वेषसि महावने।
सा देवी मम च प्राणा रावणेनोभयं हृतम् ॥ ३.६७.१५ ॥
ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಮಂತನೇ, ಈ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಔಷಧಿಯಂತಿರುವ ಆ ದೇವಿಯನ್ನೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ರಾವಣನು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
3.67.16
त्वया विरहिता देवी लक्ष्मणेन च राघव।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन बलीयसा ॥ ३.६७.१६ ॥
ಓ ರಾಘವ, ನಿನ್ನಿಂದ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಅಗಲಿದ ದೇವಿಯು, ಬಲಶಾಲಿ ರಾವಣನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದೆ.
3.67.17
सीतामभ्यवपन्नोऽहं रावणश्च रणे प्रभो।
विध्वंसितरथच्छत्रः पतितो धरणीतले ॥ ३.६७.१७ ॥
ಪ್ರಭು, ನಾನು ಸೀತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದೆನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನೂ — ಅವನ ರಥ ಮತ್ತು ಛತ್ರ ಧ್ವಂಸವಾಗಿ, ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
3.67.18
एतदस्य धनुर्भग्नमेते चास्य शरास्तथा।
अयमस्य रणे राम भग्नः सांग्रामिको रथः ॥ ३.६७.१८ ॥
ಇಗೋ ಅವನ ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದಿದೆ; ಅವನ ಬಾಣಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ರಾಮ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಈ ಯುದ್ಧರಥವೂ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿದೆ.
3.67.19
अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो भुवि।
परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः ॥ ३.६७.१९ ॥
ಇವನು ಅವನ ಸಾರಥಿ, ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ದಣಿದಿದ್ದ ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ರಾವಣನು—
3.67.20
सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्।
रक्षसा निहतं पूर्वं मां न हन्तुं त्वमर्हसि ॥ ३.६७.२० ॥
ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅವನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು. ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಮೊದಲೇ ಹತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು.
3.67.21
रामस्तस्य तु विज्ञाय सीतासक्तां प्रियां कथाम्।
गृध्रराजं परिष्वज्य परित्यज्य महद् धनुः ॥ ३.६७.२१ ॥
ರಾಮನು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಅರಿತನು—ಸೀತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಆ ಪ್ರಿಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು. ಗೃಧ್ರರಾಜನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟು—
3.67.22
निपपातावशो भूमौ रुरोद सहलक्ष्मणः।
द्विगुणीकृततापार्तो रामो धीरतरोऽपि सन् ॥ ३.६७.२२ ॥
ಅವನು ಅಸಹಾಯನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು; ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಹಿತ ಅತ್ತನು. ದ್ವಿಗುಣವಾದ ಸಂಕಟದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಮನು, ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ—
3.67.23
एकमेकायने कृच्छ्रे निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः।
समीक्ष्य दुःखितो रामः सौमित्रिमिदमब्रवीत् ॥ ३.६७.२३ ॥
ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಿತನಾದ ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—
3.67.24
राज्यं भ्रष्टं वने वासः सीता नष्टा मृतो द्विजः।
ईदृशीयं ममालक्ष्मीर्दहेदपि हि पावकम् ॥ ३.६७.२४ ॥
ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ; ಸೀತೆ ಕಳೆದುಹೋದಳು, ದ್ವಿಜ (ಪಕ್ಷಿ) ಸತ್ತನು. ನನ್ನ ಈ ರೀತಿಯ ದುರದೃಷ್ಟವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನೂ ಸುಡಬಲ್ಲದು.
3.67.25
सम्पूर्णमपि चेदद्य प्रतरेयं महोदधिम्।
सोऽपि नूनं ममालक्ष्म्या विशुष्येत् सरितां पतिः ॥ ३.६७.२५ ॥
ಇಂದು ತುಂಬಿದ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನೇ ನಾನು ದಾಟಿದರೂ, ನನ್ನ ದುರದೃಷ್ಟದಿಂದ ನದಿಗಳ ಪತಿಯಾದ ಆ ಸಾಗರವೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬತ್ತಿಹೋಗುವುದು.
3.67.26
नास्त्यभाग्यतरो लोके मत्तोऽस्मिन् स चराचरे।
येनेयं महती प्राप्ता मया व्यसनवागुरा ॥ ३.६७.२६ ॥
ಈ ಚರಾಚರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗಿಂತ ದುರದೃಷ್ಟವಂತ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನನ್ನಿಂದಲೇ ಈಕೆ ಮಹಾ ಆಪತ್ತಿನ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಳೆ.
3.67.27
अयं पितुर्वयस्यो मे गृध्रराजो महाबलः।
शेते विनिहतो भूमौ मम भाग्यविपर्ययात् ॥ ३.६७.२७ ॥
ಇವನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಗೆಳೆಯ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಗೃಧ್ರರಾಜ; ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
3.67.28
इत्येवमुक्त्वा बहुशो राघवः सहलक्ष्मणः।
जटायुषं च पस्पर्श पितृस्नेहं निदर्शयन् ॥ ३.६७.२८ ॥
ಹೀಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಘವನು ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.
3.67.29
निकृत्तपक्षं रुधिरावसिक्तं
तं गृध्रराजं परिगृह्य राघवः।
क्व मैथिली प्राणसमा गतेति
विमुच्य वाचं निपपात भूमौ ॥ ३.६७.२९ ॥
ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಆ ಗೃಧ್ರರಾಜನನ್ನು ಹಿಡಿದೆತ್ತಿದ ರಾಘವನು, 'ಪ್ರಾಣಸಮಾನಳಾದ ಮೈಥಿಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು?' ಎಂದು ಮಾತನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.