വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
पूर्वजोऽप्युक्तमात्रस्तु लक्ष्मणेन सुभाषितम्।
सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः ॥ ३.६७.१ ॥
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ സുഭാഷിതം കേട്ടയുടനെ, സാരം ഗ്രഹിക്കുന്ന മൂത്ത സഹോദരനായ രാഘവൻ ആ മഹാസാരത്തെ സ്വീകരിച്ചു.
3.67.2
स निगृह्य महाबाहुः प्रवृद्धं रोषमात्मनः।
अवष्टभ्य धनुश्चित्रं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
മഹാബാഹുവായ അദ്ദേഹം തന്റെ വളർന്ന കോപത്തെ അടക്കി, അത്ഭുതമായ വില്ലു പിടിച്ചുകൊണ്ട് രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
3.67.3
किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण।
केनोपायेन पश्यावः सीतामिह विचिन्तय ॥ ३.६७.३ ॥
എന്തു ചെയ്യണം, വത്സാ? ലക്ഷ്മണാ, എവിടേക്ക് പോകണം? ഏത് ഉപായത്താൽ ഇവിടെ സീതയെ കാണും? ആലോചിക്കൂ.
3.67.4
तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
इदमेव जनस्थानं त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ ३.६७.४ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ അദ്ദേഹത്തോട് ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു — നിങ്ങൾ ഈ ജനസ്ഥാനത്തുതന്നെ അന്വേഷിക്കണം.
3.67.5
राक्षसैर्बहुभिः कीर्णं नानाद्रुमलतायुतम्।
सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च ॥ ३.६७.५ ॥
അനേകം രാക്ഷസരാൽ നിറഞ്ഞതും പലവിധ മരങ്ങളും വള്ളികളും നിറഞ്ഞതുമായ ഇവിടെ പർവതദുർഗങ്ങളും താഴ്വരകളും ഗുഹകളും ഉണ്ട്.
3.67.6
गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः।
आवासाः किंनराणां च गन्धर्वभवनानि च ॥ ३.६७.६ ॥
പലവിധ ഭയങ്കരമായ ഗുഹകളും, പലതരം മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, കിംനരരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഗന്ധർവരുടെ മന്ദിരങ്ങളും ഉണ്ട്.
3.67.7
तानि युक्तो मया सार्धं समन्वेषितुमर्हसि।
त्वद्विधा बुद्धिसम्पन्ना महात्मानो नरर्षभाः ॥ ३.६७.७ ॥
ആ സ്ഥലങ്ങൾ എന്നോടൊപ്പം ചേർന്ന് നീ തിരയണം. നിന്നെപ്പോലെ ബുദ്ധിമാന്മാരും മഹാത്മാക്കളും നരശ്രേഷ്ഠന്മാരുമായവർ ഇത് ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
3.67.8
आपत्सु न प्रकम्पन्ते वायुवेगैरिवाचलाः।
इत्युक्तस्तद् वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः ॥ ३.६७.८ ॥
കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ പർവതങ്ങൾ ഇളകാത്തതുപോലെ, ആപത്തുകളിൽ സജ്ജനങ്ങൾ വിറയ്ക്കുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ആ വനമാകെ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു.
3.67.9
क्रुद्धो रामः शरं घोरं संधाय धनुषि क्षुरम्।
ततः पर्वतकूटाभं महाभागं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६७.९ ॥
കോപിച്ച രാമൻ വില്ലിൽ ഭയങ്കരവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ ഒരു അമ്പ് തൊടുത്തു. അപ്പോൾ പർവതശിഖരം പോലെ വലിയ, മഹാഭാഗ്യവാനായ, ദ്വിജോത്തമനെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.
3.67.10
ददर्श पतितं भूमौ क्षतजार्द्रं जटायुषम्।
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.१० ॥
നിലത്തു വീണു രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന ജടായുവിനെ അദ്ദേഹം കണ്ടു. പർവതശിഖരം പോലെയുള്ള അവനെ കണ്ട് രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
3.67.11
अनेन सीता वैदेही भक्षिता नात्र संशयः।
गृध्ररूपमिदं व्यक्तं रक्षो भ्रमति काननम् ॥ ३.६७.११ ॥
ഇവൻ തന്നെ വൈദേഹി സീതയെ ഭക്ഷിച്ചു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കഴുകന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഇത് വ്യക്തമായും ഒരു രാക്ഷസനാണ്; കാട്ടിൽ അലഞ്ഞുനടന്നതാണ്.
3.67.12
भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्।
एनं वधिष्ये दीप्ताग्रैः शरैर्घोरैरजिह्मगैः ॥ ३.६७.१२ ॥
വിശാലാക്ഷിയായ സീതയെ ഭക്ഷിച്ച് ഇവൻ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നു. ജ്വലിക്കുന്ന മുനകളുള്ള, ഭയങ്കരമായ, നേരേ പായുന്ന അമ്പുകളാൽ ഞാൻ ഇവനെ വധിക്കും.
3.67.13
इत्युक्त्वाभ्यपतद् द्रष्टुं संधाय धनुषि क्षुरम्।
क्रुद्धो रामः समुद्रान्तां चालयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.६७.१३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വില്ലിൽ ക്ഷുരബാണം തൊടുത്ത് അവനെ കാണാൻ മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു. സമുദ്രംവരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമിയെ ഇളക്കുന്നതുപോലെ കോപിച്ച രാമൻ നിന്നു.
3.67.14
तं दीनदीनया वाचा सफेनं रुधिरं वमन्।
अभ्यभाषत पक्षी स रामं दशरथात्मजम् ॥ ३.६७.१४ ॥
ആ പക്ഷി അതീവ ദീനമായ സ്വരത്തിൽ, നുരയോടു കൂടിയ രക്തം ഛർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട്, ദശരഥപുത്രനായ രാമനോട് സംസാരിച്ചു.
3.67.15
यामोषधीमिवायुष्मन्नन्वेषसि महावने।
सा देवी मम च प्राणा रावणेनोभयं हृतम् ॥ ३.६७.१५ ॥
ദീർഘായുസ്സുള്ളവനേ, ഈ മഹാവനത്തിൽ നീ തിരയുന്ന ഔഷധംപോലെയുള്ള ആ ദേവിയെയും എന്റെ പ്രാണനെയും ഇരുവരെയും രാവണൻ അപഹരിച്ചു.
3.67.16
त्वया विरहिता देवी लक्ष्मणेन च राघव।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन बलीयसा ॥ ३.६७.१६ ॥
ഹേ രാഘവാ, നിന്നിൽനിന്നും ലക്ഷ്മണനിൽനിന്നും വേർപിരിഞ്ഞ ദേവിയെ, ബലവാനായ രാവണൻ കവർന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
3.67.17
सीतामभ्यवपन्नोऽहं रावणश्च रणे प्रभो।
विध्वंसितरथच्छत्रः पतितो धरणीतले ॥ ३.६७.१७ ॥
പ്രഭോ, ഞാൻ സീതയെ എതിർത്ത് ആക്രമിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ രാവണനും — അവന്റെ രഥവും കുടയും തകർന്ന്, അവൻ നിലത്ത് വീണു.
3.67.18
एतदस्य धनुर्भग्नमेते चास्य शरास्तथा।
अयमस्य रणे राम भग्नः सांग्रामिको रथः ॥ ३.६७.१८ ॥
ഇതാ അവന്റെ വില്ല് ഒടിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവന്റെ അമ്പുകളും അങ്ങനെതന്നെ. രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ഈ യുദ്ധരഥവും തകർന്നിരിക്കുന്നു.
3.67.19
अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो भुवि।
परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः ॥ ३.६७.१९ ॥
ഇവൻ അവന്റെ സാരഥിയാണ്; എന്റെ ചിറകടിയേറ്റ് നിലത്തു വീണവൻ. തളർന്നിരുന്ന എന്റെ ചിറകുകൾ വാളുകൊണ്ട് മുറിച്ച് രാവണൻ—
3.67.20
सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्।
रक्षसा निहतं पूर्वं मां न हन्तुं त्वमर्हसि ॥ ३.६७.२० ॥
വൈദേഹിയായ സീതയെ എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നു. രാക്ഷസനാൽ നേരത്തേ മുറിവേറ്റ എന്നെ നീ കൊല്ലരുത്.
3.67.21
रामस्तस्य तु विज्ञाय सीतासक्तां प्रियां कथाम्।
गृध्रराजं परिष्वज्य परित्यज्य महद् धनुः ॥ ३.६७.२१ ॥
രാമൻ അവന്റെ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി—സീതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആ പ്രിയകഥ. ഗൃധ്രരാജനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, മഹാധനുസ്സ് താഴെവെച്ച്—
3.67.22
निपपातावशो भूमौ रुरोद सहलक्ष्मणः।
द्विगुणीकृततापार्तो रामो धीरतरोऽपि सन् ॥ ३.६७.२२ ॥
അവൻ നിസ്സഹായനായി നിലത്തുവീണു; ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം കരഞ്ഞു. ഇരട്ടിച്ച ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ രാമൻ, അത്യന്തം ധീരനായിരുന്നിട്ടും—
3.67.23
एकमेकायने कृच्छ्रे निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः।
समीक्ष्य दुःखितो रामः सौमित्रिमिदमब्रवीत् ॥ ३.६७.२३ ॥
കഷ്ടപ്പാടിൽ, ഓരോ നിമിഷവും ആവർത്തിച്ചു നെടുവീർപ്പിടുന്നവനെ കണ്ട് ദുഃഖിതനായ രാമൻ സൗമിത്രിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—
3.67.24
राज्यं भ्रष्टं वने वासः सीता नष्टा मृतो द्विजः।
ईदृशीयं ममालक्ष्मीर्दहेदपि हि पावकम् ॥ ३.६७.२४ ॥
രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, കാട്ടിൽ വാസം; സീത നഷ്ടമായി, ദ്വിജൻ (പക്ഷി) മരിച്ചു. എന്റെ ഇത്തരം ദൗർഭാഗ്യം അഗ്നിയെപ്പോലും ദഹിപ്പിക്കും.
3.67.25
सम्पूर्णमपि चेदद्य प्रतरेयं महोदधिम्।
सोऽपि नूनं ममालक्ष्म्या विशुष्येत् सरितां पतिः ॥ ३.६७.२५ ॥
ഇന്ന് നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന മഹാസമുദ്രം ഞാൻ കടന്നാലും, എന്റെ ദൗർഭാഗ്യത്താൽ നദികളുടെ നാഥനായ ആ സമുദ്രവും തീർച്ചയായും വറ്റിപ്പോകും.
3.67.26
नास्त्यभाग्यतरो लोके मत्तोऽस्मिन् स चराचरे।
येनेयं महती प्राप्ता मया व्यसनवागुरा ॥ ३.६७.२६ ॥
ഈ ചരാചര ലോകത്തിൽ എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യഹീനനായി ആരുമില്ല; എന്റെ കാരണത്താൽ ഇവൾ മഹാ വിപത്തിന്റെ കെണിയിൽ വീണിരിക്കുന്നു.
3.67.27
अयं पितुर्वयस्यो मे गृध्रराजो महाबलः।
शेते विनिहतो भूमौ मम भाग्यविपर्ययात् ॥ ३.६७.२७ ॥
ഇവൻ എന്റെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തായ മഹാബലനായ ഗൃധ്രരാജനാണ്; എന്റെ ഭാഗ്യം മറിഞ്ഞതിനാൽ പ്രഹരമേറ്റ് നിലത്ത് കിടക്കുന്നു.
3.67.28
इत्येवमुक्त्वा बहुशो राघवः सहलक्ष्मणः।
जटायुषं च पस्पर्श पितृस्नेहं निदर्शयन् ॥ ३.६७.२८ ॥
ഇങ്ങനെ പലവട്ടം പറഞ്ഞിട്ട്, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള രാഘവൻ പിതാവിനോടുള്ള സ്നേഹം കാട്ടിക്കൊണ്ട് ജടായുവിനെ തൊട്ടു.
3.67.29
निकृत्तपक्षं रुधिरावसिक्तं
तं गृध्रराजं परिगृह्य राघवः।
क्व मैथिली प्राणसमा गतेति
विमुच्य वाचं निपपात भूमौ ॥ ३.६७.२९ ॥
ചിറക് മുറിഞ്ഞ് രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന ആ ഗൃധ്രരാജനെ എടുത്തുപിടിച്ച രാഘവൻ, 'പ്രാണസമയായ മൈഥിലി എവിടെപ്പോയി?' എന്ന് പറഞ്ഞ് വാക്ക് നിർത്തി നിലത്ത് വീണു.