รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
पूर्वजोऽप्युक्तमात्रस्तु लक्ष्मणेन सुभाषितम्।
सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः ॥ ३.६७.१ ॥
ครั้นลักษมณ์กล่าววาจาอันงดงามจบลง ราฆวะผู้เป็นพี่ชายผู้รู้จับแก่นสารก็รับเอาแก่นสารอันยิ่งใหญ่นั้นไว้
3.67.2
स निगृह्य महाबाहुः प्रवृद्धं रोषमात्मनः।
अवष्टभ्य धनुश्चित्रं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
พระรามผู้มีพระพาหุใหญ่ข่มความโกรธที่พลุ่งขึ้นในพระองค์ไว้ได้ จับคันธนูอันวิจิตรแล้วตรัสกับลักษมณ์
3.67.3
किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण।
केनोपायेन पश्यावः सीतामिह विचिन्तय ॥ ३.६७.३ ॥
น้องรัก เราจะทำอย่างไรดี จะไปที่ใดลักษมณ์ จะใช้วิธีใดจึงจะพบสีดาที่นี่ ลองคิดดูเถิด
3.67.4
तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
इदमेव जनस्थानं त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ ३.६७.४ ॥
ลักษมณ์จึงกล่าววาจานี้แก่พระรามผู้ทุกข์ทรมานด้วยความเศร้าโศกเช่นนั้นว่า ท่านควรค้นหานางในชนสถานนี้เองเถิด
3.67.5
राक्षसैर्बहुभिः कीर्णं नानाद्रुमलतायुतम्।
सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च ॥ ३.६७.५ ॥
ที่นี่มีรากษสมากมายซ่อนอยู่ เต็มไปด้วยต้นไม้และเถาวัลย์นานาชนิด มีป้อมปราการบนภูเขา ซอกผา และถ้ำ
3.67.6
गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः।
आवासाः किंनराणां च गन्धर्वभवनानि च ॥ ३.६७.६ ॥
มีถ้ำหลายชนิดที่น่าสะพรึงกลัว เต็มไปด้วยฝูงสัตว์นานาพันธุ์ มีที่อยู่ของกินนรและวิมานของคนธรรพ์
3.67.7
तानि युक्तो मया सार्धं समन्वेषितुमर्हसि।
त्वद्विधा बुद्धिसम्पन्ना महात्मानो नरर्षभाः ॥ ३.६७.७ ॥
ท่านควรไปค้นหาในที่เหล่านั้นพร้อมกับข้าพเจ้า คนอย่างท่านผู้มีปัญญาครบถ้วน มีจิตใจยิ่งใหญ่ และเป็นบุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ควรทำเช่นนั้น
3.67.8
आपत्सु न प्रकम्पन्ते वायुवेगैरिवाचलाः।
इत्युक्तस्तद् वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः ॥ ३.६७.८ ॥
เหมือนภูเขาที่ไม่สั่นไหวต่อแรงลม คนดีก็ไม่หวั่นไหวในยามทุกข์ภัย ครั้นลักษมณ์กล่าวดังนี้ พระรามก็เสด็จเที่ยวค้นหาไปทั่วป่านั้นพร้อมกับลักษมณ์
3.67.9
क्रुद्धो रामः शरं घोरं संधाय धनुषि क्षुरम्।
ततः पर्वतकूटाभं महाभागं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६७.९ ॥
พระรามทรงกริ้ว ทรงนำลูกศรคมดังใบมีดอันน่าสะพรึงใส่ลงบนคันธนู แล้วทอดพระเนตรเห็นนกตัวหนึ่ง มีรูปร่างเหมือนยอดเขา มีบุญยิ่งใหญ่ เป็นยอดแห่งทวิชาติ
3.67.10
ददर्श पतितं भूमौ क्षतजार्द्रं जटायुषम्।
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.६७.१० ॥
พระองค์ทอดพระเนตรเห็นชฏายุนอนอยู่บนพื้นดิน ชุ่มโชกด้วยโลหิต เมื่อทอดพระเนตรนกที่มีรูปร่างเหมือนยอดเขานั้น พระรามตรัสกับลักษมณ์
3.67.11
अनेन सीता वैदेही भक्षिता नात्र संशयः।
गृध्ररूपमिदं व्यक्तं रक्षो भ्रमति काननम् ॥ ३.६७.११ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลยว่าสีดาพระธิดาแห่งวิเทหะถูกมันกินเสียแล้ว ชัดเจนว่ารากษสตนนี้แปลงกายเป็นแร้ง กำลังเที่ยวเพ่นพ่านอยู่ในป่า
3.67.12
भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्।
एनं वधिष्ये दीप्ताग्रैः शरैर्घोरैरजिह्मगैः ॥ ३.६७.१२ ॥
มันกินนางสีดาตาโตแล้วนั่งสบายใจอยู่ เราจะสังหารมันด้วยลูกศรปลายแหลมคม น่าสะพรึงกลัว และพุ่งตรงไปไม่คดเคี้ยว
3.67.13
इत्युक्त्वाभ्यपतद् द्रष्टुं संधाय धनुषि क्षुरम्।
क्रुद्धो रामः समुद्रान्तां चालयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.६७.१३ ॥
ตรัสดังนั้นแล้วก็พุ่งเข้าไปเพื่อดูให้ชัด พร้อมกับใส่ลูกศรคมดังใบมีดลงบนคันธนู พระรามทรงกริ้วจนดูเหมือนจะทำให้แผ่นดินที่ทอดไปจนถึงมหาสมุทรสั่นสะเทือน
3.67.14
तं दीनदीनया वाचा सफेनं रुधिरं वमन्।
अभ्यभाषत पक्षी स रामं दशरथात्मजम् ॥ ३.६७.१४ ॥
นกนั้นพ่นเลือดปนฟองออกมา แล้วด้วยเสียงอันน่าสังเวชยิ่ง จึงกล่าวกับพระรามพระโอรสของท้าวทศรถ
3.67.15
यामोषधीमिवायुष्मन्नन्वेषसि महावने।
सा देवी मम च प्राणा रावणेनोभयं हृतम् ॥ ३.६७.१५ ॥
ท่านผู้มีอายุยืน สตรีที่ท่านค้นหาในป่าใหญ่นี้ ดุจยาสมุนไพร นางเทวีและลมหายใจของข้าพเจ้า ทั้งสองอย่างถูกราวณะยึดไปแล้ว
3.67.16
त्वया विरहिता देवी लक्ष्मणेन च राघव।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन बलीयसा ॥ ३.६७.१६ ॥
ราฆวะเอ๋ย เทวีผู้พลัดพรากจากท่านและจากลักษมณ์ ข้าพเจ้าเห็นนางถูกราวณะผู้มีกำลังมากพาไป
3.67.17
सीतामभ्यवपन्नोऽहं रावणश्च रणे प्रभो।
विध्वंसितरथच्छत्रः पतितो धरणीतले ॥ ३.६७.१७ ॥
ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ ข้าพเจ้าได้โจมตีสีดา และในการรบ ราวณะก็เช่นกัน รถและฉัตรของเขาถูกทำลาย เขาล้มลงบนพื้นดิน
3.67.18
एतदस्य धनुर्भग्नमेते चास्य शरास्तथा।
अयमस्य रणे राम भग्नः सांग्रामिको रथः ॥ ३.६७.१८ ॥
นี่คือคันธนูของเขาที่หักแล้ว ลูกศรของเขาก็เช่นกัน ข้าแต่พระราม ในสนามรบ รถศึกของเขานี้ก็ถูกทำลายเช่นกัน
3.67.19
अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो भुवि।
परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः ॥ ३.६७.१९ ॥
นี่คือนายสารถีของเขา ถูกปีกของข้าพเจ้าฟาดจนตกลงบนพื้นดิน ราวณะได้ใช้ดาบตัดปีกของข้าพเจ้า ทั้งที่ข้าพเจ้าอ่อนล้าอยู่แล้ว
3.67.20
सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्।
रक्षसा निहतं पूर्वं मां न हन्तुं त्वमर्हसि ॥ ३.६७.२० ॥
เขาพานางวิเทหี สีดา ขึ้นสู่ท้องฟ้า ข้าพเจ้าซึ่งถูกรากษสฟาดจนล้มลงก่อนหน้านี้ ท่านไม่ควรจะฆ่าข้าพเจ้าเลย
3.67.21
रामस्तस्य तु विज्ञाय सीतासक्तां प्रियां कथाम्।
गृध्रराजं परिष्वज्य परित्यज्य महद् धनुः ॥ ३.६७.२१ ॥
รามได้ทราบถ้อยคำของเขา คือเรื่องราวอันเป็นที่รักเกี่ยวกับสีดา จึงโอบกอดพระราชาแห่งแร้ง และวางคันธนูอันยิ่งใหญ่ลง
3.67.22
निपपातावशो भूमौ रुरोद सहलक्ष्मणः।
द्विगुणीकृततापार्तो रामो धीरतरोऽपि सन् ॥ ३.६७.२२ ॥
เขาล้มลงกับพื้นอย่างไร้กำลัง และร่ำไห้พร้อมกับพระลักษมณ์ พระรามผู้ถูกความทุกข์เป็นสองเท่าเผาผลาญ แม้จะเป็นผู้มีความมั่นคงยิ่งกว่าบุรุษทั้งปวง
3.67.23
एकमेकायने कृच्छ्रे निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः।
समीक्ष्य दुःखितो रामः सौमित्रिमिदमब्रवीत् ॥ ३.६७.२३ ॥
เมื่อพระรามทอดพระเนตรเห็นเขาอยู่ในความทุกข์ ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่าในทุกขณะ พระรามผู้โศกเศร้าจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้กับพระสุมิตรา (พระลักษมณ์)
3.67.24
राज्यं भ्रष्टं वने वासः सीता नष्टा मृतो द्विजः।
ईदृशीयं ममालक्ष्मीर्दहेदपि हि पावकम् ॥ ३.६७.२४ ॥
แผ่นดินสูญหาย การอยู่ในป่าคือความเป็นอยู่ สีดาสูญหายไป นกผู้เกิดสองครั้งตายแล้ว โชคร้ายของข้าพเจ้าเป็นเช่นนี้ จนแม้ไฟก็อาจถูกมันเผาผลาญได้
3.67.25
सम्पूर्णमपि चेदद्य प्रतरेयं महोदधिम्।
सोऽपि नूनं ममालक्ष्म्या विशुष्येत् सरितां पतिः ॥ ३.६७.२५ ॥
แม้วันนี้ข้าพเจ้าจะข้ามมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยมได้ เจ้าแห่งแม่น้ำนั้นก็คงแห้งเหือดไปเพราะโชคร้ายของข้าพเจ้าเป็นแน่
3.67.26
नास्त्यभाग्यतरो लोके मत्तोऽस्मिन् स चराचरे।
येनेयं महती प्राप्ता मया व्यसनवागुरा ॥ ३.६७.२६ ॥
ในโลกแห่งสิ่งที่เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่นี้ ไม่มีผู้ใดโชคร้ายยิ่งกว่าข้าพเจ้า เพราะข้าพเจ้าทำให้นางถูกดักจับในบ่วงแห่งภัยพิบัติอันใหญ่หลวงนี้
3.67.27
अयं पितुर्वयस्यो मे गृध्रराजो महाबलः।
शेते विनिहतो भूमौ मम भाग्यविपर्ययात् ॥ ३.६७.२७ ॥
นี่คือสหายของบิดาข้าพเจ้า พระราชาแห่งแร้งผู้ทรงพลังยิ่ง ผู้นอนถูกประหารอยู่บนพื้นดิน เพราะโชคชะตาของข้าพเจ้าพลิกผัน
3.67.28
इत्येवमुक्त्वा बहुशो राघवः सहलक्ष्मणः।
जटायुषं च पस्पर्श पितृस्नेहं निदर्शयन् ॥ ३.६७.२८ ॥
เมื่อตรัสดังนี้หลายครั้งแล้ว พระราฆพ พร้อมด้วยพระลักษมณ์ ทรงสัมผัสท่านชฏายุ แสดงความรักใคร่ดุจบิดา
3.67.29
निकृत्तपक्षं रुधिरावसिक्तं
तं गृध्रराजं परिगृह्य राघवः।
क्व मैथिली प्राणसमा गतेति
विमुच्य वाचं निपपात भूमौ ॥ ३.६७.२९ ॥
พระรามทรงโอบกอดพระราชาแห่งแร้งนั้น ซึ่งปีกถูกตัดขาดและชุ่มไปด้วยโลหิต และตรัสว่า ไมถิลีผู้เป็นที่รักดุจชีวิตไปอยู่ที่ใดเล่า เมื่อกล่าวถ้อยคำนั้นจบลง พระองค์ก็ทรุดลงกับพื้นดิน