Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.68.1
रामः प्रेक्ष्य तु तं गृध्रं भुवि रौद्रेण पातितम्।
सौमित्रिं मित्रसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.१ ॥
Al ver a aquel buitre derribado en tierra por el feroz, Rāma dijo estas palabras a Saumitri (Lakṣmaṇa), lleno de amistad.
3.68.2
ममायं नूनमर्थेषु यतमानो विहंगमः।
राक्षसेन हतः संख्ये प्राणांस्त्यजति मत्कृते ॥ ३.६८.२ ॥
Esta ave, que sin duda se esforzaba por mi causa, ha sido abatida en combate por el rākṣasa y entrega su vida por mí.
3.68.3
अतिखिन्नः शरीरेऽस्मिन् प्राणो लक्ष्मण विद्यते।
तथा स्वरविहीनोऽयं विक्लवं समुदीक्षते ॥ ३.६८.३ ॥
¡Oh Lakṣmaṇa!, en este cuerpo el aliento vital aún está presente, profundamente angustiado; y este, privado de voz, mira con angustia.
3.68.4
जटायो यदि शक्नोषि वाक्यं व्याहरितुं पुनः।
सीतामाख्याहि भद्रं ते वधमाख्याहि चात्मनः ॥ ३.६८.४ ॥
¡Oh Jaṭāyu!, si puedes hablar otra vez, dime de Sītā; que te vaya bien, y cuéntame también de tu propia muerte.
3.68.5
किंनिमित्तो जहारार्यां रावणस्तस्य किं मया।
अपराधं तु यं दृष्ट्वा रावणेन हृता प्रिया ॥ ३.६८.५ ॥
¿Por qué motivo se llevó Rāvaṇa a la noble dama? ¿Qué ofensa mía vio él, para que Rāvaṇa arrebatara a mi amada?
3.68.6
कथं तच्चन्द्रसंकाशं मुखमासीन्मनोहरम्।
सीतया कानि चोक्तानि तस्मिन् काले द्विजोत्तम ॥ ३.६८.६ ॥
¡Oh mejor de los dos veces nacidos!, ¿cómo era aquel rostro encantador de Sītā, semejante a la luna, en aquel momento? ¿Y qué palabras dijo Sītā en aquel tiempo?
3.68.7
कथंवीर्यः कथंरूपः किंकर्मा स च राक्षसः।
क्व चास्य भवनं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः ॥ ३.६८.७ ॥
¿Cuán poderoso es aquel rākṣasa, qué forma tiene, qué hechos realiza? Querido señor, ¿dónde está su morada? Dímelo, pues te pregunto.
3.68.8
तमुद्वीक्ष्य स धर्मात्मा विलपन्तमनाथवत्।
वाचा विक्लवया राममिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.८ ॥
Al ver lamentarse como un desamparado, aquel de alma justa habló a Rāma con voz temblorosa estas palabras.
3.68.9
सा हृता राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना।
मायामास्थाय विपुलां वातदुर्दिनसंकुलाम् ॥ ३.६८.९ ॥
A ella la arrebató el malvado señor de los rākṣasas, Rāvaṇa, recurriendo a una vasta ilusión, densa como un día tormentoso y oscuro.
3.68.10
परिक्लान्तस्य मे तात पक्षौ छित्त्वा निशाचरः।
सीतामादाय वैदेहीं प्रयातो दक्षिणामुखः ॥ ३.६८.१० ॥
Querido señor, tras cortarme las alas, pues estaba exhausto, aquel errante nocturno se llevó a Vaidehī Sītā y partió rumbo al sur.
3.68.11
उपरुध्यन्ति मे प्राणा दृष्टिर्भ्रमति राघव।
पश्यामि वृक्षान् सौवर्णानुशीरकृतमूर्धजान् ॥ ३.६८.११ ॥
Oh Rāghava, mis alientos de vida se obstruyen y mi vista da vueltas; veo árboles dorados con copas de hierba uśīra.
3.68.12
येन याति मुहूर्तेन सीतामादाय रावणः।
विप्रणष्टं धनं क्षिप्रं तत्स्वामी प्रतिपद्यते ॥ ३.६८.१२ ॥
En el mismo instante en que Rāvaṇa se marche llevándose a Sītā, la riqueza perdida será pronto recuperada por su dueño.
3.68.13
विन्दो नाम मुहूर्तोऽसौ न च काकुत्स्थ सोऽबुधत् ।
त्वत्प्रियां जानकीं हृत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
झषवद् बडिशं गृह्य क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ ३.६८.१३ ॥
Oh Kākutstha, aquel momento llamado Vinda no lo percibió Rāvaṇa, señor de los rākṣasas. Tras arrebatar a tu amada Jānakī, como el pez que traga el anzuelo, pronto perecerá.
3.68.14
न च त्वया व्यथा कार्या जनकस्य सुतां प्रति।
वैदेह्या रंस्यसे क्षिप्रं हत्वा तं रणमूर्धनि ॥ ३.६८.१४ ॥
No debes afligirte por la hija de Janaka. Tras matarlo en el frente de batalla, pronto gozarás con Vaidehī.
3.68.15
असम्मूढस्य गृध्रस्य रामं प्रत्यनुभाषतः।
आस्यात् सुस्राव रुधिरं म्रियमाणस्य सामिषम् ॥ ३.६८.१५ ॥
De la boca del buitre, que no había perdido el juicio y hablaba a Rāma mientras moría, brotó sangre mezclada con carne.
3.68.16
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च।
इत्युक्त्वा दुर्लभान् प्राणान् मुमोच पतगेश्वरः ॥ ३.६८.१६ ॥
Diciendo: «Soy en verdad hijo de Viśravas y hermano de Vaiśravaṇa», el señor de las aves exhaló su preciosa vida.
3.68.17
ब्रूहि ब्रूहीति रामस्य ब्रुवाणस्य कृताञ्जलेः।
त्यक्त्वा शरीरं गृध्रस्य प्राणा जग्मुर्विहायसम् ॥ ३.६८.१७ ॥
Mientras Rāma, con las palmas juntas, seguía diciendo: «Habla, habla», el buitre abandonó su cuerpo y sus alientos se elevaron al cielo.
3.68.18
स निक्षिप्य शिरो भूमौ प्रसार्य चरणौ तथा।
विक्षिप्य च शरीरं स्वं पपात धरणीतले ॥ ३.६८.१८ ॥
Apoyó la cabeza en el suelo, estiró los pies, dejó caer su cuerpo y cayó sobre la superficie de la tierra.
3.68.19
तं गृध्रं प्रेक्ष्य ताम्राक्षं गतासुमचलोपमम्।
रामः सुबहुभिर्दुःखैर्दीनः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६८.१९ ॥
Al ver a aquel buitre de ojos rojos, sin vida y yacente como una montaña, Rāma, afligido por muchos dolores, habló a Saumitri.
3.68.20
बहूनि रक्षसां वासे वर्षाणि वसता सुखम्।
अनेन दण्डकारण्ये विशीर्णमिह पक्षिणा ॥ ३.६८.२० ॥
Esta ave, que durante muchos años habitó felizmente en la morada de los rākṣasas, aquí, en el bosque de Daṇḍaka, ha quedado despedazada.
3.68.21
अनेकवार्षिको यस्तु चिरकालसमुत्थितः।
सोऽयमद्य हतः शेते कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ३.६८.२१ ॥
Este que vivió muchos años, durante largo tiempo sostenido, yace hoy muerto; en verdad, el tiempo es difícil de vencer.
3.68.22
पश्य लक्ष्मण गृध्रोऽयमुपकारी हतश्च मे।
सीतामभ्यवपन्नो हि रावणेन बलीयसा ॥ ३.६८.२२ ॥
Mira, Lakṣmaṇa: este buitre fue mi bienhechor, y murió por mi causa; pues atacó a Sītā, y fue derribado por el poderoso Rāvaṇa.
3.68.23
गृध्रराज्यं परित्यज्य पितृपैतामहं महत्।
मम हेतोरयं प्राणान् मुमोच पतगेश्वरः ॥ ३.६८.२३ ॥
Habiendo abandonado el gran reino ancestral de los buitres, este señor de las aves entregó su vida por mí.
3.68.24
सर्वत्र खलु दृश्यन्ते साधवो धर्मचारिणः।
शूराः शरण्याः सौमित्रे तिर्यग्योनिगतेष्वपि ॥ ३.६८.२४ ॥
En verdad, oh Saumitri, en todas partes se ven gentes buenas que practican el dharma, valientes y protectoras, incluso entre los nacidos en vientres de animales.
3.68.25
सीताहरणजं दुःखं न मे सौम्य तथागतम्।
यथा विनाशो गृध्रस्य मत्कृते च परंतप ॥ ३.६८.२५ ॥
Amable, el dolor nacido del rapto de Sītā no es para mí tan grande como la destrucción del buitre por mi causa, oh abrasador de enemigos.
3.68.26
राजा दशरथः श्रीमान् यथा मम महायशाः।
पूजनीयश्च मान्यश्च तथायं पतगेश्वरः ॥ ३.६८.२६ ॥
Así como mi glorioso y famoso rey Daśaratha era digno de veneración y honor, así también lo es este señor de las aves.
3.68.27
सौमित्रे हर काष्ठानि निर्मथिष्यामि पावकम्।
गृध्रराजं दिधक्ष्यामि मत्कृते निधनं गतम् ॥ ३.६८.२७ ॥
Lakṣmaṇa, trae leña; encenderé el fuego y quemaré al rey de los buitres, que murió por mi causa.
3.68.28
नाथं पतगलोकस्य चितिमारोपयाम्यहम्।
इमं धक्ष्यामि सौमित्रे हतं रौद्रेण रक्षसा ॥ ३.६८.२८ ॥
Coloco a este señor del mundo de las aves sobre la pira; Lakṣmaṇa, lo quemaré, muerto por el cruel rākṣasa.
3.68.29
या गतिर्यज्ञशीलानामाहिताग्नेश्च या गतिः।
अपरावर्तिनां या च या च भूमिप्रदायिनाम् ॥ ३.६८.२९ ॥
El destino de los devotos del sacrificio, el destino del custodio del fuego sagrado, el destino de quienes no retroceden y el destino de quienes dan tierras en donación:
3.68.30
मया त्वं समनुज्ञातो गच्छ लोकाननुत्तमान्।
गृध्रराज महासत्त्व संस्कृतश्च मया व्रज ॥ ३.६८.३० ॥
Con mi permiso, ve a los mundos supremos; rey de los buitres, de gran espíritu, parte, honrado por mí como corresponde.
3.68.31
एवमुक्त्वा चितां दीप्तामारोप्य पतगेश्वरम्।
ददाह रामो धर्मात्मा स्वबन्धुमिव दुःखितः ॥ ३.६८.३१ ॥
Dicho esto, Rāma, el de alma justa, colocó al señor de las aves en la pira ardiente y lo quemó, afligido como por un pariente suyo.
3.68.32
रामोऽथ सहसौमित्रिर्वनं गत्वा स वीर्यवान्।
स्थूलान् हत्वा महारोहीननुतस्तार तं द्विजम् ॥ ३.६८.३२ ॥
Entonces Rāma, poderoso, fue al bosque con Saumitri, mató grandes ciervos mahārohi y ofreció la libación a aquel dvija.
3.68.33
रोहिमांसानि चोद्धृत्य पेशीकृत्वा महायशाः।
शकुनाय ददौ रामो रम्ये हरितशाद्वले ॥ ३.६८.३३ ॥
Habiendo cortado la carne de los ciervos rohi y hecho piezas, el de gran renombre Rāma la ofreció al pájaro en el agradable prado verde.
3.68.34
यत् तत् प्रेतस्य मर्त्यस्य कथयन्ति द्विजातयः।
तत् स्वर्गगमनं पित्र्यं तस्य रामो जजाप ह ॥ ३.६८.३४ ॥
Lo que los dvija dicen por el mortal difunto, eso —el rito de los antepasados para su ida al cielo— Rāma en verdad recitó.
3.68.35
ततो गोदावरीं गत्वा नदीं नरवरात्मजौ।
उदकं चक्रतुस्तस्मै गृध्रराजाय तावुभौ ॥ ३.६८.३५ ॥
Entonces, habiendo ido al río Godāvarī, aquellos dos hijos del mejor de los hombres ofrecieron agua al rey de los buitres.
3.68.36
शास्त्रदृष्टेन विधिना जलं गृध्राय राघवौ।
स्नात्वा तौ गृध्रराजाय उदकं चक्रतुस्तदा ॥ ३.६८.३६ ॥
Según el rito prescrito por las escrituras, los dos Rāghava, habiéndose bañado, ofrecieron entonces agua al rey de los buitres.
3.68.37
स गृध्रराजः कृतवान् यशस्करं
सुदुष्करं कर्म रणे निपातितः।
महर्षिकल्पेन च संस्कृतस्तदा
जगाम पुण्यां गतिमात्मनः शुभाम् ॥ ३.६८.३७ ॥
Aquel rey de los buitres, que había realizado una hazaña muy difícil y gloriosa y cayó derribado en la batalla, recibió entonces ritos como los de un gran sabio y partió hacia su estado auspicioso y meritorio.
3.68.38
कृतोदकौ तावपि पक्षिसत्तमे
स्थिरां च बुद्धिं प्रणिधाय जग्मतुः।
प्रवेश्य सीताधिगमे ततो मनो
वनं सुरेन्द्राविव विष्णुवासवौ ॥ ३.६८.३८ ॥
Tras ofrecer agua al mejor de las aves, aquellos dos también partieron con resolución firme, fijando la mente en encontrar a Sītā, y entraron en el bosque como Viṣṇu y Vāsava, los señores de los dioses.