รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.68.1
रामः प्रेक्ष्य तु तं गृध्रं भुवि रौद्रेण पातितम्।
सौमित्रिं मित्रसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.१ ॥
เมื่อเห็นนกแร้งนั้นถูกผู้ดุร้ายฟาดลงกับพื้น พระรามตรัสถ้อยคำนี้แก่พระสุมิตรา (พระลักษมณ์) ผู้มีมิตรภาพอันบริบูรณ์
3.68.2
ममायं नूनमर्थेषु यतमानो विहंगमः।
राक्षसेन हतः संख्ये प्राणांस्त्यजति मत्कृते ॥ ३.६८.२ ॥
นกตัวนี้พยายามเพื่อข้าพเจ้าอย่างแน่นอน ถูกยักษ์ฟาดในการรบ และกำลังสละชีวิตเพราะข้าพเจ้า
3.68.3
अतिखिन्नः शरीरेऽस्मिन् प्राणो लक्ष्मण विद्यते।
तथा स्वरविहीनोऽयं विक्लवं समुदीक्षते ॥ ३.६८.३ ॥
ข้าแต่พระลักษมณ์ ลมหายใจยังคงอยู่ในร่างนี้ แม้จะอ่อนล้ายิ่ง ส่วนตัวนี้ไร้เสียง ก็เฝ้ามองอยู่ด้วยความทุกข์ทรมาน
3.68.4
जटायो यदि शक्नोषि वाक्यं व्याहरितुं पुनः।
सीतामाख्याहि भद्रं ते वधमाख्याहि चात्मनः ॥ ३.६८.४ ॥
ข้าแต่ชฏายุ หากท่านยังอาจเอ่ยวาจาได้อีก ขอบอกข้าพเจ้าถึงสีดาเถิด ขอให้ท่านเป็นสุข และขอบอกถึงการที่ท่านถูกฆ่าด้วย
3.68.5
किंनिमित्तो जहारार्यां रावणस्तस्य किं मया।
अपराधं तु यं दृष्ट्वा रावणेन हृता प्रिया ॥ ३.६८.५ ॥
ทศกัณฐ์ฉุดนางผู้สูงศักดิ์ไปด้วยเหตุผลอันใด และเขาเห็นความผิดอะไรของข้าพเจ้า ทศกัณฐ์จึงฉุดคนรักของข้าพเจ้าไป
3.68.6
कथं तच्चन्द्रसंकाशं मुखमासीन्मनोहरम्।
सीतया कानि चोक्तानि तस्मिन् काले द्विजोत्तम ॥ ३.६८.६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ ใบหน้าอันงดงามเหมือนพระจันทร์ของสีดาในขณะนั้นเป็นเช่นไร และสีดาได้กล่าววาจาอะไรไว้ในขณะนั้น
3.68.7
कथंवीर्यः कथंरूपः किंकर्मा स च राक्षसः।
क्व चास्य भवनं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः ॥ ३.६८.७ ॥
ยักษ์นั้นมีอานุภาพเพียงใด มีรูปร่างเช่นไร และทำการอันใดเล่า ข้าแต่พ่อ ที่อยู่ของเขาอยู่ที่ใด ขอบอกข้าพเจ้าเถิด เพราะข้าพเจ้ากำลังถามท่าน
3.68.8
तमुद्वीक्ष्य स धर्मात्मा विलपन्तमनाथवत्।
वाचा विक्लवया राममिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.८ ॥
ผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้นเห็นพระรามกำลังคร่ำครวญเหมือนผู้ไร้ที่พึ่ง จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระรามด้วยเสียงที่สั่นเครือ
3.68.9
सा हृता राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना।
मायामास्थाय विपुलां वातदुर्दिनसंकुलाम् ॥ ३.६८.९ ॥
สีดาถูกยักษ์ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษส คือทศกัณฐ์ผู้มีจิตชั่วร้าย ฉุดไป เขาใช้มายาอันกว้างใหญ่ที่เต็มไปด้วยวันมืดครึ้มและพายุ
3.68.10
परिक्लान्तस्य मे तात पक्षौ छित्त्वा निशाचरः।
सीतामादाय वैदेहीं प्रयातो दक्षिणामुखः ॥ ३.६८.१० ॥
ข้าแต่พ่อ ยักษ์ผู้ท่องราตรีนั้นตัดปีกของข้าพเจ้าซึ่งอ่อนล้าอยู่ แล้วฉุดพระวैเทหีสีดาไป มุ่งหน้าไปทางทิศใต้
3.68.11
उपरुध्यन्ति मे प्राणा दृष्टिर्भ्रमति राघव।
पश्यामि वृक्षान् सौवर्णानुशीरकृतमूर्धजान् ॥ ३.६८.११ ॥
ข้าแต่พระราฆพ ลมหายใจของข้าพเจ้ากำลังถูกกีดขวาง และสายตาของข้าพเจ้าเลือนราง ข้าพเจ้าเห็นต้นไม้สีทองที่มียอดทำด้วยหญ้าอุศีระ
3.68.12
येन याति मुहूर्तेन सीतामादाय रावणः।
विप्रणष्टं धनं क्षिप्रं तत्स्वामी प्रतिपद्यते ॥ ३.६८.१२ ॥
ในชั่วขณะที่ทศกัณฐ์ฉุดสีดาไปนั้น ทรัพย์ที่สูญหายจะถูกเจ้าของได้คืนโดยเร็ว
3.68.13
विन्दो नाम मुहूर्तोऽसौ न च काकुत्स्थ सोऽबुधत् ।
त्वत्प्रियां जानकीं हृत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
झषवद् बडिशं गृह्य क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ ३.६८.१३ ॥
ช่วงเวลานั้นชื่อวินทะ ข้าแต่กากุตสถ ทศกัณฐ์ ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษส มิได้รู้เรื่องนั้น เมื่อฉุดชานกีคนรักของพระองค์ไป เขาจะรีบพินาศ เหมือนปลาที่กลืนเบ็ดเข้าไป
3.68.14
न च त्वया व्यथा कार्या जनकस्य सुतां प्रति।
वैदेह्या रंस्यसे क्षिप्रं हत्वा तं रणमूर्धनि ॥ ३.६८.१४ ॥
พระองค์อย่าเศร้าโศกถึงธิดาของชนกเลย เมื่อพระองค์ปราบเขาได้ในแนวหน้าของการรบ พระองค์จะได้ชื่นชมกับพระวैเทหีในไม่ช้า
3.68.15
असम्मूढस्य गृध्रस्य रामं प्रत्यनुभाषतः।
आस्यात् सुस्राव रुधिरं म्रियमाणस्य सामिषम् ॥ ३.६८.१५ ॥
จากปากของนกแร้งผู้มีสติไม่สับสน กล่าวแก่พระราม ขณะกำลังจะตาย มีเลือดพร้อมเนื้อไหลออกมา
3.68.16
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च।
इत्युक्त्वा दुर्लभान् प्राणान् मुमोच पतगेश्वरः ॥ ३.६८.१६ ॥
กล่าวว่า "ข้าพเจ้าเป็นบุตรของวิศรวสและเป็นพี่ชายของไวศรวณะโดยแท้" แล้วเจ้าแห่งนกก็ปล่อยลมหายใจอันหาได้ยากนั้นออกไป
3.68.17
ब्रूहि ब्रूहीति रामस्य ब्रुवाणस्य कृताञ्जलेः।
त्यक्त्वा शरीरं गृध्रस्य प्राणा जग्मुर्विहायसम् ॥ ३.६८.१७ ॥
ขณะที่พระรามประนมมือกล่าวซ้ำว่า "กล่าวเถิด กล่าวเถิด" นกแร้งก็ละทิ้งร่างกาย และลมหายใจของมันก็ขึ้นสู่ท้องฟ้า
3.68.18
स निक्षिप्य शिरो भूमौ प्रसार्य चरणौ तथा।
विक्षिप्य च शरीरं स्वं पपात धरणीतले ॥ ३.६८.१८ ॥
มันวางศีรษะลงบนพื้น เหยียดเท้าออก ทิ้งร่างของตนลง แล้วล้มลงบนพื้นดิน
3.68.19
तं गृध्रं प्रेक्ष्य ताम्राक्षं गतासुमचलोपमम्।
रामः सुबहुभिर्दुःखैर्दीनः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६८.१९ ॥
เมื่อพระรามเห็นนกแร้งตาแดงนั้นสิ้นชีวิตแล้ว นอนนิ่งเหมือนภูเขา พระองค์ผู้ทรงเศร้าโศกด้วยทุกข์นานัปการจึงตรัสแก่พระสุมิตรา (พระลักษมณ์)
3.68.20
बहूनि रक्षसां वासे वर्षाणि वसता सुखम्।
अनेन दण्डकारण्ये विशीर्णमिह पक्षिणा ॥ ३.६८.२० ॥
นกตัวนี้ได้อยู่อาศัยอย่างสุขสบายในที่อยู่ของรากษสนานหลายปี และบัดนี้ถูกฉีกเป็นชิ้นๆ ในป่าทัณฑกะแห่งนี้
3.68.21
अनेकवार्षिको यस्तु चिरकालसमुत्थितः।
सोऽयमद्य हतः शेते कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ३.६८.२१ ॥
ผู้ที่มีชีวิตอยู่มาหลายปี ตั้งตนขึ้นมานานแสนนาน บัดนี้ถูกฆ่าแล้วนอนอยู่ตรงนี้ เพราะกาลเวลานั้นยากจะข่มได้เป็นแน่
3.68.22
पश्य लक्ष्मण गृध्रोऽयमुपकारी हतश्च मे।
सीतामभ्यवपन्नो हि रावणेन बलीयसा ॥ ३.६८.२२ ॥
ดูเถิด ลักษมณ์ นกแร้งตัวนี้เคยช่วยเหลือข้า และถูกฆ่าเพราะข้า เพราะมันเข้าขัดขวางการลักพาสีดา แล้วถูกพระราวณะผู้มีกำลังมหาศาลทำร้ายจนล้มลง
3.68.23
गृध्रराज्यं परित्यज्य पितृपैतामहं महत्।
मम हेतोरयं प्राणान् मुमोच पतगेश्वरः ॥ ३.६८.२३ ॥
ราชาแห่งนกแร้งผู้นี้ ได้สละราชสมบัติอันยิ่งใหญ่ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ เพราะเห็นแก่ข้า จึงเป็นเจ้านกที่สละชีวิตของตน
3.68.24
सर्वत्र खलु दृश्यन्ते साधवो धर्मचारिणः।
शूराः शरण्याः सौमित्रे तिर्यग्योनिगतेष्वपि ॥ ३.६८.२४ ॥
ดูก่อนโสมิตรี ผู้ประพฤติธรรมที่ดีงามและกล้าหาญ ซึ่งเป็นที่พึ่งของผู้อื่น ย่อมปรากฏอยู่ทุกหนทุกแห่ง แม้ในหมู่สัตว์ที่เกิดในกำเนิดเดรัจฉาน
3.68.25
सीताहरणजं दुःखं न मे सौम्य तथागतम्।
यथा विनाशो गृध्रस्य मत्कृते च परंतप ॥ ३.६८.२५ ॥
ดูก่อนผู้อ่อนโยน ความทุกข์ที่เกิดจากการที่สีดาถูกลักพาไปนั้น ไม่ได้ใหญ่หลวงสำหรับข้าเท่ากับความพินาศของนกแร้งที่เกิดขึ้นเพราะข้า ดูก่อนผู้เผาผลาญศัตรู
3.68.26
राजा दशरथः श्रीमान् यथा मम महायशाः।
पूजनीयश्च मान्यश्च तथायं पतगेश्वरः ॥ ३.६८.२६ ॥
เช่นเดียวกับท้าวทศรถผู้รุ่งเรืองและมีเกียรติยศกระฉ่อนไกล ผู้เป็นที่บูชาและเป็นที่เคารพของข้า ราชาแห่งนกผู้นี้ก็เช่นนั้นเหมือนกัน
3.68.27
सौमित्रे हर काष्ठानि निर्मथिष्यामि पावकम्।
गृध्रराजं दिधक्ष्यामि मत्कृते निधनं गतम् ॥ ३.६८.२७ ॥
ดูก่อนลักษมณ์ จงนำฟืนมา ข้าจะก่อไฟ และจะเผาราชาแห่งนกแร้งผู้ซึ่งตายเพราะข้า
3.68.28
नाथं पतगलोकस्य चितिमारोपयाम्यहम्।
इमं धक्ष्यामि सौमित्रे हतं रौद्रेण रक्षसा ॥ ३.६८.२८ ॥
ข้าจะวางเจ้านกผู้เป็นใหญ่แห่งโลกของนกลงบนกองฟืน ดูก่อนลักษมณ์ ข้าจะเผาเขาผู้ถูกฆ่าด้วยรากษสผู้โหดร้าย
3.68.29
या गतिर्यज्ञशीलानामाहिताग्नेश्च या गतिः।
अपरावर्तिनां या च या च भूमिप्रदायिनाम् ॥ ३.६८.२९ ॥
คติของผู้ที่ประกอบยัญ คติของผู้ดูแลไฟบูชา คติของผู้ไม่หวนกลับ และคติของผู้ให้ที่ดินเป็นทาน
3.68.30
मया त्वं समनुज्ञातो गच्छ लोकाननुत्तमान्।
गृध्रराज महासत्त्व संस्कृतश्च मया व्रज ॥ ३.६८.३० ॥
ข้าอนุญาตให้ท่านไปยังโลกอันสูงสุด ดูก่อนราชาแห่งนกแร้ง ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ จงไปเถิด ท่านได้รับการทำพิธีศพโดยข้าอย่างสมควรแล้ว
3.68.31
एवमुक्त्वा चितां दीप्तामारोप्य पतगेश्वरम्।
ददाह रामो धर्मात्मा स्वबन्धुमिव दुःखितः ॥ ३.६८.३१ ॥
พระรามผู้ประพฤติธรรมตรัสดังนี้แล้ว ทรงวางราชาแห่งนกลงบนกองไฟที่ลุกโชน แล้วทรงเผา ด้วยความโศกเศร้าเหมือนอย่างเผาญาติของพระองค์เอง
3.68.32
रामोऽथ सहसौमित्रिर्वनं गत्वा स वीर्यवान्।
स्थूलान् हत्वा महारोहीननुतस्तार तं द्विजम् ॥ ३.६८.३२ ॥
ต่อจากนั้น พระรามผู้ทรงพลัง พร้อมด้วยโสมิตรี เสด็จเข้าไปในป่า ฆ่ากวางมหาโรหีตัวใหญ่ แล้วถวายน้ำแด่พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้น
3.68.33
रोहिमांसानि चोद्धृत्य पेशीकृत्वा महायशाः।
शकुनाय ददौ रामो रम्ये हरितशाद्वले ॥ ३.६८.३३ ॥
พระรามผู้รุ่งเรืองทรงตัดเนื้อกวางโรหีออกมา ทรงแบ่งเป็นชิ้น ๆ แล้วถวายแด่นกบนทุ่งหญ้าเขียวขจีอันน่ารื่นรมย์
3.68.34
यत् तत् प्रेतस्य मर्त्यस्य कथयन्ति द्विजातयः।
तत् स्वर्गगमनं पित्र्यं तस्य रामो जजाप ह ॥ ३.६८.३४ ॥
สิ่งที่พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวไว้สำหรับมนุษย์ผู้ตายแล้ว คือพิธีบรรพบุรุษเพื่อให้เขาไปสู่สวรรค์ พระรามทรงสวดพิธีนั้นให้แก่เขาจริง ๆ
3.68.35
ततो गोदावरीं गत्वा नदीं नरवरात्मजौ।
उदकं चक्रतुस्तस्मै गृध्रराजाय तावुभौ ॥ ३.६८.३५ ॥
จากนั้น ทั้งสองพระองค์ซึ่งเป็นโอรสของบุรุษผู้ประเสริฐที่สุด เสด็จไปยังแม่น้ำโคทาวรี แล้วทรงถวายน้ำแด่ราชาแห่งนกแร้ง
3.68.36
शास्त्रदृष्टेन विधिना जलं गृध्राय राघवौ।
स्नात्वा तौ गृध्रराजाय उदकं चक्रतुस्तदा ॥ ३.६८.३६ ॥
ทั้งสองพระองค์ผู้สืบเชื้อสายราฆวะ ทรงอาบน้ำแล้ว ถวายน้ำแด่ราชาแห่งนกแร้งตามพิธีที่คัมภีร์บัญญัติไว้
3.68.37
स गृध्रराजः कृतवान् यशस्करं
सुदुष्करं कर्म रणे निपातितः।
महर्षिकल्पेन च संस्कृतस्तदा
जगाम पुण्यां गतिमात्मनः शुभाम् ॥ ३.६८.३७ ॥
ราชาแห่งนกแร้งผู้นั้น ได้กระทำกิจอันยากยิ่งและน่ายกย่อง ซึ่งล้มลงในสนามรบ แล้วได้รับการทำพิธีศพเทียบเท่ามหาฤๅษี และได้ไปสู่คติที่ดีงามและมีบุญของตน
3.68.38
कृतोदकौ तावपि पक्षिसत्तमे
स्थिरां च बुद्धिं प्रणिधाय जग्मतुः।
प्रवेश्य सीताधिगमे ततो मनो
वनं सुरेन्द्राविव विष्णुवासवौ ॥ ३.६८.३८ ॥
ทั้งสองพระองค์ก็ได้ถวายน้ำแด่นกผู้ประเสริฐที่สุด แล้วตั้งจิตมั่นคง มุ่งหมายจะพบสีดา จึงเสด็จเข้าไปในป่า ประดุจวิษณุและวาสวะ ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา