Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ राघवौ तदा।
अवेक्षन्तौ वने सीतां जग्मतुः पश्चिमां दिशम् ॥ ३.६९.१ ॥
Habiéndole ofrecido así el agua, los dos Rāghavas partieron entonces hacia la dirección occidental, buscando a Sītā en el bosque.
3.69.2
तां दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः ॥ ३.६९.२ ॥
Portando flechas, arco y espada, los dos Ikṣvāku fueron hacia aquella dirección sur y tomaron un camino sin obstáculos.
3.69.3
गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम्।
आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ३.६९.३ ॥
El bosque, enredado por todos lados con matorrales, muchos árboles y enredaderas, cubierto, intransitable, denso y terrible de ver.
3.69.4
व्यतिक्रम्य तु वेगेन गृहीत्वा दक्षिणां दिशम्।
सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ ॥ ३.६९.४ ॥
Atravesando con rapidez, tomando la dirección sur, los dos poderosos cruzaron aquel gran bosque sumamente aterrador.
3.69.5
ततः परं जनस्थानात् त्रिकोशं गम्य राघवौ।
क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ ॥ ३.६९.५ ॥
Luego, tras avanzar tres kośas más allá de Janasthāna, los dos Rāghavas, de gran esplendor, entraron en el denso bosque de Krauñca.
3.69.6
नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः।
नानावर्णैः शुभैः पुष्पैर्मृगपक्षिगणैर्युतम् ॥ ३.६९.६ ॥
Semejante a las densas masas de muchas clases de nubes, como si se regocijara por todas partes, lleno de hermosas flores de diversos colores y de manadas de ciervos y bandadas de aves.
3.69.7
दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद् वनं तौ विचिक्यतुः।
तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणदुःखितौ ॥ ३.६९.७ ॥
Deseosos de ver a Vaidehī, ambos buscaron en aquel bosque, deteniéndose aquí y allá, afligidos por el rapto de Sītā.
3.69.8
ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा।
क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरे ॥ ३.६९.८ ॥
Entonces los dos hermanos, yendo tres krośas hacia el este, atravesaron el bosque de Krauñca y llegaron al centro del ermitaño de Mataṅga.
3.69.9
दृष्ट्वा तु तद् वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम्।
नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम् ॥ ३.६९.९ ॥
Al ver aquel bosque terrible, lleno de muchas bestias y aves temibles, abarrotado de árboles de muchas clases, todo espeso de árboles densos.
3.69.10
ददृशाते गिरौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ।
पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम् ॥ ३.६९.१० ॥
Allí, en la montaña, los dos hijos de Daśaratha vieron una cueva, profunda como el inframundo, siempre envuelta en tinieblas.
3.69.11
आसाद्य च नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः।
ददर्शतुर्महारूपां राक्षसीं विकृताननाम् ॥ ३.६९.११ ॥
Habiendo llegado no lejos de la cueva, los dos mejores de los hombres vieron a una rākṣasī de forma enorme, de rostro deforme.
3.69.12
भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।
लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम् ॥ ३.६९.१२ ॥
Causando temor a los de ánimo débil, abominable, terrible de ver; de vientre colgante, de colmillos afilados, espantosa, de piel áspera.
3.69.13
भक्षयन्तीं मृगान् भीमान् विकटां मुक्तमूर्धजाम्।
अवैक्षतां तु तौ तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१३ ॥
Allí los dos hermanos, Rāma y Lakṣmaṇa, la vieron, devorando ciervos terribles, horrenda, con el cabello suelto.
3.69.14
सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः।
एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्भत लक्ष्मणम् ॥ ३.६९.१४ ॥
Llegando a aquellos dos héroes, dijo a Lakṣmaṇa, que caminaba delante de su hermano: 'Ven, gocemos juntos', y abrazó a Lakṣmaṇa.
3.69.15
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगुह्य च।
अहं त्वयोमुखी नाम लाभस्ते त्वमसि प्रियः ॥ ३.६९.१५ ॥
Abrazando a Saumitri (Lakṣmaṇa), pronunció estas palabras: 'Me llamo Tvayomukhī; esta es tu fortuna, eres querido para mí.'
3.69.16
नाथ पर्वतदुर्गेषु नदीनां पुलिनेषु च।
आयुश्चिरमिदं वीर त्वं मया सह रंस्यसे ॥ ३.६९.१६ ॥
'Señor, en las fortalezas de las montañas y en las orillas de los ríos, oh héroe, disfrutarás conmigo durante esta larga vida.'
3.69.17
एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः।
कर्णनासस्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः ॥ ३.६९.१७ ॥
Así interpelado, Lakṣmaṇa, destructor de enemigos, enfurecido, desenvainó su espada y le cortó las orejas, la nariz y el pecho.
3.69.18
कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा।
यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना ॥ ३.६९.१८ ॥
Cuando le cortaron las orejas y la nariz, gritó con fuerza, y aquella rākṣasī de aspecto terrible huyó por donde había venido.
3.69.19
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा।
आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१९ ॥
Después de que ella se marchara, los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa, destructores de enemigos, avanzaron con vigor y llegaron al denso bosque.
3.69.20
लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६९.२० ॥
Lakṣmaṇa, de gran esplendor, firme, de buena conducta y puro, juntó las palmas y dijo estas palabras a su hermano, que resplandecía.
3.69.21
स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः।
प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये ॥ ३.६९.२१ ॥
Mi brazo palpita con fuerza y mi mente parece inquieta. En verdad, con frecuencia percibo presagios de mal agüero.
3.69.22
तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम।
ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम् ॥ ३.६९.२२ ॥
Por tanto, noble hermano, prepárate y atiende a mis palabras. Estos mismos presagios míos anuncian de inmediato una alarma.
3.69.23
एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः।
आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति ॥ ३.६९.२३ ॥
Esta ave llamada Vañjulaka, espantosísima, grita como si anunciara nuestra victoria en la batalla.
3.69.24
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा।
संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम् ॥ ३.६९.२४ ॥
Mientras los dos buscaban así, un gran estruendo se alzó con fuerza por todo aquel bosque, como si rompiera el bosque mismo.
3.69.25
संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना।
वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव ॥ ३.६९.२५ ॥
Aquel denso bosque estaba, por así decirlo, completamente envuelto por el viento; un sonido surgió en aquel bosque, como si llenara todo el bosque.
3.69.26
तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः।
ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम् ॥ ३.६९.२६ ॥
Buscando aquel sonido, Rāma, el portador de la espada, junto con su hermano menor, vio a un rākṣasa de cuerpo enorme y pecho ancho.
3.69.27
आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्।
विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम् ॥ ३.६९.२७ ॥
Ambos se acercaron a aquel rākṣasa que estaba delante: Kabandha, de cabeza y cuello crecidos, con la boca en el vientre.
3.69.28
रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्।
नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम् ॥ ३.६९.२८ ॥
Con cerdas afiladas y puntiagudas se alzaba como una gran montaña; semejante a una nube azul oscura, terrible, con un estruendo como de trueno.
3.69.29
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता।
महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च ॥ ३.६९.२९ ॥
Semejante a una llama de fuego, situado en la frente, resplandeciente, con una gran ala leonada, ancha y larga.
3.69.30
एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना।
महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम् ॥ ३.६९.३० ॥
En el pecho, un solo ojo terrible y de mirada penetrante; provisto de grandes colmillos, relamiéndose, con una boca enorme.
3.69.31
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्।
घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ ॥ ३.६९.३१ ॥
Devoraba a terribles osos, leones, ciervos y aves, y extendía sus dos horribles brazos, cada uno de un yojana de largo.
3.69.32
कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्।
आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान् ॥ ३.६९.३२ ॥
Con sus manos agarraba diversos osos, bandadas de aves y ciervos, arrastrándolos y desgarrándolos, y también a muchos jefes de manadas de ciervos.
3.69.33
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः।
अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः ॥ ३.६९.३३ ॥
Él estaba de pie bloqueando el camino; cuando los dos hermanos se acercaron, lo pasaron y lo vieron a la distancia de un krośa.
3.69.34
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्।
कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम् ॥ ३.६९.३४ ॥
Era un Kabandha enorme, espantoso y temible, rodeado de brazos; en su forma parecía un Kabandha, de aspecto sumamente terrible.
3.69.35
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ।
जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात् ॥ ३.६९.३५ ॥
Aquel de brazos poderosos, extendiendo sus vastos brazos al máximo, atrapó a los dos descendientes de Raghu juntos, oprimiéndolos por la fuerza.
3.69.36
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ।
भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ ॥ ३.६९.३६ ॥
Los dos hermanos, portadores de espada, de arco firme, de esplendor feroz, de brazos poderosos y de gran fuerza, eran arrastrados, impotentes.
3.69.37
तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे।
बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे ॥ ३.६९.३७ ॥
Allí Rāghava, el valiente, no se perturbó en absoluto gracias a su firmeza; pero Lakṣmaṇa se turbó profundamente por su juventud y la falta de apoyo.
3.69.38
उवाच च विषण्णः सन् राघवं राघवानुजः।
पश्य मां विवशं वीर राक्षसस्य वशंगतम् ॥ ३.६९.३८ ॥
Abatido, el hermano menor de Rāghava (Lakṣmaṇa) dijo a Rāghava (Rāma): «Mírame, oh héroe, impotente y caído en poder del rākṣasa.»
3.69.39
मयैकेन तु निर्युक्तः परिमुच्यस्व राघव।
मां हि भूतबलिं दत्त्वा पलायस्व यथासुखम् ॥ ३.६९.३९ ॥
Solo yo he sido designado como ofrenda; oh Rāghava, libérate. Tras entregarme como bhūtabali, huye a tu gusto.
3.69.40
अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः।
प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम् ॥ ३.६९.४० ॥
Opino que pronto alcanzarás a Vaidehī (Sītā); y, oh Kākutstha, recuperarás la tierra de tus antepasados.
3.69.41
तत्र मां राम राज्यस्थः स्मर्तुमर्हसि सर्वदा।
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६९.४१ ॥
Allí, oh Rāma, una vez establecido en el reino, siempre deberías recordarme. Así interpelado por Lakṣmaṇa, Rāma habló a Saumitri (Lakṣmaṇa).
3.69.42
मा स्म त्रासं वृथा वीर नहि त्वादृग् विषीदति।
एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.४२ ॥
No temas en vano, oh héroe; alguien como tú no se desespera. Mientras tanto, el cruel (rākṣasa) a los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa...
3.69.43
तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः।
कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ ॥ ३.६९.४३ ॥
El de brazos poderosos, Kabandha, el mejor de los dānavas, les dijo a aquellos dos: "¿Quiénes sois vosotros dos, de hombros de toro, que portáis grandes espadas y arcos?"
3.69.44
घोरं देशमिमं प्राप्तौ दैवेन मम चाक्षुषौ।
वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम् ॥ ३.६९.४४ ॥
"Por el destino habéis llegado a mi vista en este lugar terrible. Decid: ¿cuál es vuestro propósito aquí y por qué habéis venido?"
3.69.45
इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः।
सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ ॥ ३.६९.४५ ॥
"Habéis llegado a este lugar donde yo estoy aquí, atormentado por el hambre, con flechas, arcos y espadas, como dos toros de cuernos afilados."
3.69.46
मां तूर्णमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं हि वाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः ॥ ३.६९.४६ ॥
"Habéis venido pronto a mí; en verdad vuestra vida se ha vuelto difícil de conservar." Al oír aquellas palabras del malvado Kabandha—
3.69.47
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता।
कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ॥ ३.६९.४७ ॥
Con la boca reseca, Rāma dijo a Lakṣmaṇa: "Oh, verdadero en valor, habiendo llegado a una calamidad terrible, más dura que la dificultad misma—
3.69.48
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्।
कालस्य सुमहद् वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४८ ॥
"Hemos caído en una calamidad que termina en la muerte, y aún no hemos alcanzado a aquella amada. ¡Oh Lakṣmaṇa, qué grande es el poder del tiempo sobre todos los seres!"
3.69.49
त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ।
नहि भारोऽस्ति दैवस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४९ ॥
¡Oh Lakṣmaṇa, tigre entre los hombres! Mira cómo tú y yo estamos confundidos por las desgracias. El destino no carga a todos los seres.
3.69.50
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ३.६९.५० ॥
Los héroes, los fuertes y los expertos en armas en el campo de batalla, atrapados por el tiempo, se hunden como diques de arena.
3.69.51
महायशा दाशरथिः प्रतापवान्।
अवेक्ष्य सौमित्रिमुदग्रविक्रमः
स्थिरां तदा स्वां मतिमात्मनाकरोत् ॥ ३.६९.५१ ॥
Rāma, el hijo de Daśaratha, de gran fama y glorioso, de valor elevado, mirando a Lakṣmaṇa, entonces fortaleció por sí mismo su propia resolución.